IV CSK 154/15
WyrokIzba Cywilna2016-01-14
Skład orzekający: Mirosława Wysocka, Marian Kocon, Krzysztof Pietrzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalająca wysokość należności z tytułu składek, doręczona tylko jednemu z małżonków, może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego obojga małżonków?Ratio decidendi
Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalająca wysokość należności z tytułu składek może być podstawą wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego dłużnika i jego małżonka tylko wtedy, gdy została doręczona obojgu małżonkom. Wymaganie doręczenia decyzji obojgu małżonkom wynika z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ma na celu zapewnienie ochrony prawnej obojgu współwłaścicielom nieruchomości.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnioskował o wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości w celu zabezpieczenia spłaty zaległych składek. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek, a Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawcy. Uzasadnieniem było ustalenie, że dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków, a decyzja nie zawierała rozstrzygnięcia wobec drugiego małżonka. Sąd Okręgowy uznał, że podstawą wpisu może być jedynie administracyjny tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko obojgu małżonkom.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 154/15 POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddziału w B. przy uczestnictwie C. P. i B. P. o wpis, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 stycznia 2016 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 2 października 2014 r., uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w B. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE
2 Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 2 października 2014 r. oddalił apelację wnioskodawcy od postanowienia Sądu pierwszej instancji oddalającego wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. o dokonanie w określonej księdze wieczystej wpisu hipoteki przymusowej w kwocie 14467,14 zł, tytułem zabezpieczenia spłaty zaległych składek. U podłoża tego rozstrzygnięcia legło ustalenie na podstawie dołączonych do wniosku decyzji, że dłużnikiem wnioskodawcy jest tylko uczestnik C. P., a decyzja dotycząca B. P. w części orzekającej nie zawiera żadnego wobec niej rozstrzygnięcia oraz pogląd, iż jedynie administracyjny tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi i jego małżonkowi może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na rzecz wnioskodawcy. W skardze kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego - opartej na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c. - wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 110 u.k.w.h. w zw. z art. 26 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t: Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm. - dalej: „u.s.u.s.”) oraz art. 107 § 1, art. 28 i art. 40 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. i art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t: Dz.U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.) w zw. z art. 31 u.s.u.s., i wniósł o uchylenie tego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jak to zostało wyjaśnione w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2014 r., III CZP 28/14 (OSNC 2015, nr 2, poz. 14) decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalająca wysokość należności z tytułu składek może być podstawą wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego dłużnika i jego małżonka tylko wtedy, gdy została doręczona obojgu małżonkom. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela to stanowisko w całości i dla uniknięcia zbędnych powtórzeń powołuje się na wywody i argumenty zawarte w uzasadnieniu tej uchwały, a jedynie dla szczególnego zaakcentowania podkreśla, że wykładnia Sądu Okręgowego wymagająca by podstawą wpisu hipoteki przymusowej mógł być jedynie
3 administracyjny tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi i jego małżonkowi prowadziłaby do pozbawienia znaczenia prawnego przepisów art. 26 ust. 3 i ust. 3a pkt 2 u.s.u.s., jak również oznaczałaby, że mimo wymagania przewidzianego w art. 26 ust. 3 tej ustawy ustanowienie hipoteki w stosunku do jednego ze współwłaścicieli nieruchomości następowałoby na podstawie niedoręczonej decyzji administracyjnej (por. też postanowienia SN z dnia 16 grudnia 2015 r., IV CSK 118/15, nie publ. i IV CSK 119/15, nie publ.). Skoro Sąd Okręgowy wyszedł z odmiennych założeń prawnych, zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać (art. 39815 k.p.c.). Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu. eb
Powiązane orzeczenia
- IV CSK 102/16 2017-01-25Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określająca wysokość należności z tytułu składek, doręczona tylko jednemu z małżonków będących współwłaścicielami nieruchomości, może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusow…
- IV CSK 386/15 2016-04-06Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalająca wysokość należności z tytułu składek, doręczona tylko jednemu z małżonków, może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości wchodzącej w skład mają…
- IV CSK 11/16 2017-01-11Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalająca wysokość należności z tytułu składek, która ma stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości objętej wspólnością ustawową, może być podstawą takiego…
- IV CSK 717/15 2016-09-07Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalająca wysokość należności z tytułu składek, doręczona obojgu małżonkom, może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspól…
- III CZP 28/14 2014-10-10Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalająca wysokość należności z tytułu składek, doręczona tylko jednemu z małżonków pozostających we wspólności majątkowej, może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej n…
Powołane przepisy
art. 3983 KPCart. 110art. 26 ust. 3art. 107 § 1art. 28art. 40 KPart. 123art. 29 § 1art. 31art. 39815 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy