IV CSK 154/15

WyrokIzba Cywilna2016-01-14

Skład orzekający: Mirosława Wysocka, Marian Kocon, Krzysztof Pietrzykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalająca wysokość należności z tytułu składek, doręczona tylko jednemu z małżonków, może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego obojga małżonków?
Ratio decidendi
Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalająca wysokość należności z tytułu składek może być podstawą wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego dłużnika i jego małżonka tylko wtedy, gdy została doręczona obojgu małżonkom. Wymaganie doręczenia decyzji obojgu małżonkom wynika z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ma na celu zapewnienie ochrony prawnej obojgu współwłaścicielom nieruchomości.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnioskował o wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości w celu zabezpieczenia spłaty zaległych składek. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek, a Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawcy. Uzasadnieniem było ustalenie, że dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków, a decyzja nie zawierała rozstrzygnięcia wobec drugiego małżonka. Sąd Okręgowy uznał, że podstawą wpisu może być jedynie administracyjny tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko obojgu małżonkom.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CSK 154/15 POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddziału w B. przy uczestnictwie C. P. i B. P. o wpis, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 stycznia 2016 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 2 października 2014 r., uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w B. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 2 Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 2 października 2014 r. oddalił apelację wnioskodawcy od postanowienia Sądu pierwszej instancji oddalającego wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. o dokonanie w określonej księdze wieczystej wpisu hipoteki przymusowej w kwocie 14467,14 zł, tytułem zabezpieczenia spłaty zaległych składek. U podłoża tego rozstrzygnięcia legło ustalenie na podstawie dołączonych do wniosku decyzji, że dłużnikiem wnioskodawcy jest tylko uczestnik C. P., a decyzja dotycząca B. P. w części orzekającej nie zawiera żadnego wobec niej rozstrzygnięcia oraz pogląd, iż jedynie administracyjny tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi i jego małżonkowi może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na rzecz wnioskodawcy. W skardze kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego - opartej na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c. - wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 110 u.k.w.h. w zw. z art. 26 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t: Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm. - dalej: „u.s.u.s.”) oraz art. 107 § 1, art. 28 i art. 40 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. i art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t: Dz.U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.) w zw. z art. 31 u.s.u.s., i wniósł o uchylenie tego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jak to zostało wyjaśnione w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2014 r., III CZP 28/14 (OSNC 2015, nr 2, poz. 14) decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalająca wysokość należności z tytułu składek może być podstawą wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego dłużnika i jego małżonka tylko wtedy, gdy została doręczona obojgu małżonkom. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela to stanowisko w całości i dla uniknięcia zbędnych powtórzeń powołuje się na wywody i argumenty zawarte w uzasadnieniu tej uchwały, a jedynie dla szczególnego zaakcentowania podkreśla, że wykładnia Sądu Okręgowego wymagająca by podstawą wpisu hipoteki przymusowej mógł być jedynie 3 administracyjny tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi i jego małżonkowi prowadziłaby do pozbawienia znaczenia prawnego przepisów art. 26 ust. 3 i ust. 3a pkt 2 u.s.u.s., jak również oznaczałaby, że mimo wymagania przewidzianego w art. 26 ust. 3 tej ustawy ustanowienie hipoteki w stosunku do jednego ze współwłaścicieli nieruchomości następowałoby na podstawie niedoręczonej decyzji administracyjnej (por. też postanowienia SN z dnia 16 grudnia 2015 r., IV CSK 118/15, nie publ. i IV CSK 119/15, nie publ.). Skoro Sąd Okręgowy wyszedł z odmiennych założeń prawnych, zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać (art. 39815 k.p.c.). Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu. eb

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3983 KPCart. 110art. 26 ust. 3art. 107 § 1art. 28art. 40 KPart. 123art. 29 § 1art. 31art. 39815 KPC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy