II CSK 612/07

Sygn. akt II CSK 612/07 POSTANOWIENIE Dnia 11 kwietnia 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marian Kocon SSN Zbigniew Kwaśniewski w sprawie z wniosku Gminnej Spółdzielni "S.(...)" w P. przy uczestnictwie A. L., T. T., A. O., B. L., B. C., R. C., E. K., B. K., B. M., K. O., E. S. i B. L. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 kwietnia 2008 r., skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt II Ca (…), oddala skargę kasacyjną i zasądza od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki postępowania A. L. 300 (trzysta) zł kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 14 lutego 2006 r. Sąd Rejonowy w P. stwierdził, że Gminna „S.(…)” w P. z dniem 1 maja 2004 r. nabyła przez zasiedzenia własność nieruchomości położonej w B., składającej się z działek nr (…)/1 i nr (…)/3 o powierzchniach – odpowiednio – 0,82 ha i 0,18 ha, dla której jest prowadzona w Sądzie Rejonowym w P. księga wieczysta kw nr (…). Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca, który był – wbrew odmiennemu stanowisku uczestników postępowania – samoistnym posiadaczem w złej wierze wyżej wymienionej nieruchomości od końca kwietnia 1974 r., nabył jej własność przez 2 zasiedzenie po upływie trzydziestu lat nieprzerwanego posiadania. Sąd nie podzielił zarzutu, że bieg terminu zasiedzenia uległ przerwaniu na skutek złożenia przez uczestniczkę postępowania A. O. dnia 5 grudnia 2003 r. wniosku o zawezwanie wnioskodawcy – na podstawie art. 184 k.p.c. – do próby ugodowej w sprawie wydania nieruchomości, która nie doprowadziła do uregulowania sporu w drodze ugody [sygn. akt (…)]. Powołując się na wypowiedzi w piśmiennictwie, Sąd uznał, że wymieniony wniosek nie przerywa biegu terminu do zasiedzenia, ponieważ w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c. nie stanowi on czynności podjętej bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia. Zaskarżonym postanowieniem – na skutek apelacji uczestniczki postępowania A. L. – Sąd Okręgowy w K. zmienił postanowienie Sądu pierwszej instancji i oddalił wniosek o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Sąd odwoławczy podzielił dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne i ocenę charakteru posiadania. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZP 42/06 (OSNC 2007, nr 4, poz. 54), uznał jednak, że bieg terminu do zasiedzenia uległ przerwaniu na skutek złożenia przez A. O. dnia 5 grudnia 2003 r. wniosku o zawezwanie posiadacza nieruchomości do próby ugodowej w sprawie wydania nieruchomości. W konsekwencji wniosek o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie został oddalony, ponieważ nie upłynął przewidziany w ustawie termin do zasiedzenia nieruchomości. W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach, pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie art. 123 § 1 pkt 1 w związku z art. 175 k.c. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz obrazę art. 378 § 1 w związku z art. 379 k.p.c. i art. 386 § 1 k.p.c. Powołując się na te podstawy, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Trafnie skarżący podniósł, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego zarysowała się rozbieżność dotycząca kwestii granic (zakresu) ponownego rozpoznania sprawy przez sąd apelacyjny. Została ona jednak rozstrzygnięta. W myśl podjętej po wniesieniu rozpoznawanej skargi kasacyjnej uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07 (Biul. SN 2008/1/13), która ma moc zasady prawnej, sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach 3 zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Zgodnie z przytoczoną uchwałą drugą podstawę skargi kasacyjnej, zawierającą zarzuty obrazy przepisów postępowania na skutek rozpoznanie przez Sąd Okręgowy w K. kwestii nieobjętej zarzutami naruszenia prawa materialnego, należało uznać za nieuzasadnioną. Nieuzasadniona jest również pierwsza podstawa skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale III CZP 42/06 z dnia 28 czerwca 2006 r. (OSNC 2007, nr 4, poz. 54), że zawezwanie posiadacza nieruchomości do próby ugodowej na podstawie art. 184 k.p.c. w sprawie wydania nieruchomości przerywa bieg terminu zasiedzenia (art. 123 § 1 pkt 1 w zw. z art. 175 k.c.). Niesłuszny jest zarzut skarżącego, że w okolicznościach sprawy zawezwanie do próby ugodowej na podstawie art. 184 k.p.c. w sprawie wydania spornej nieruchomości nie było czynnością przerywającą bieg terminu do zasiedzenia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 175 k.c., ponieważ dokonująca go uczestniczka postępowania – wiedząc o tym, że wnioskodawca nie chce wydać nieruchomości – miała świadomość, iż zawezwanie do próby ugodowej w sprawie wydania nieruchomości nie może zakończyć się powodzenie (zawarciem ugody). Uszło uwagi skarżącego, że zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 w zw. z art. 175 k.c. – co podkreślił także Sąd Najwyższy w przytoczonej uchwale III CZP 42/06 – do przerwania biegu terminu do zasiedzenia nie jest konieczna realizacja roszczenia najdalej idącego, tj. zaspokojenie uprawnionego przez np. zawarcie ugody, lecz wystarczy podjęcie czynności przed sądem w celu dochodzenia tego roszczenia. Zawezwanie do próby ugodowej w sprawie wydania nieruchomości jest niewątpliwie taką czynnością. Jej podjęcie świadczy ponadto – co ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia biegu terminu do zasiedzenia – o zamanifestowaniu przez właściciela nieruchomości woli wykonywania prawa własności. Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia (art. 39814 k.p.c.).