III RN 210/00
Izba Cywilna2002-02-06
Skład orzekający: Kazimierz Jaśkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich złożony na podstawie nowelizacji ustawy o kombatantach podlega rozpoznaniu w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, czy też w specjalnym trybie weryfikacji ukształtowanych stosunków prawnych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich złożony w trybie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach podlega rozpoznaniu w specjalnym trybie weryfikacji, a nie w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Istotą tego trybu jest merytoryczna ocena, czy wnioskodawca zachowuje uprawnienia kombatanckie w świetle nowej regulacji materialnoprawnej, a nie bezpośrednia weryfikacja decyzji pozbawiającej uprawnień.Stan faktyczny
Władysław Ż. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją ostateczną. Po nowelizacji ustawy o kombatantach złożył wniosek o przywrócenie uprawnień. Kierownik Urzędu odmówił przywrócenia, wskazując na służbę w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję, uznając, że organ powinien rozstrzygnąć o zasadności wznowienia postępowania. Prezes NSA wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących trybu postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 6 lutego 2002 r. III RN 210/00 Wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich złożony w trybie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu po-wojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436) podlega rozpoznaniu bez wznowienia postę-powania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją rozstrzygającą o pozba-wieniu uprawnień kombatanckich. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2002 r. sprawy ze skargi Wła-dysława Ż. na decyzję Kierownika Urzędu do Sprawa Kombatantów i Osób Repre-sjonowanych w W. z dnia 1 grudnia 1998 r. [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kombatanckich, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 26 maja 2000 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi-nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją ostateczną z dnia 6 września 1995 r. pozbawił Władysława Ż. uprawnień kombatanc-kich. Decyzja ta - na skutek skargi Władysława Ż. - poddana została kontroli sądo-wej. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie skargę tę oddalił. W dniu 1 lipca 1998 r. Władysław Ż. złożył wniosek o wznowienie postępowa-nia weryfikacyjnego i przywrócenie mu uprawnień kombatanckich, uzasadniając go
2 nowelizacją ustawy kombatanckiej. W postępowaniu wynikającym z tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 1 grudnia 1998 r. utrzymał w mocy swą decyzję z dnia 16 października 1998 r. wyda-ną na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 21 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektó-rych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), o odmowie przywrócenia Władysła-wowi Ż. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazano, że Władysław Ż. peł-nił służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego a nie ma dowodów stwierdzających, że został skierowany do służby w organach bezpieczeństwa pu-blicznego przez organizacje niepodległościowe lub, że podczas tej służby wykonywał zadania wyłącznie nie związane ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze do NSA Władysław Ż. zarzucił, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca pozostają w sprzeczności ze stanem faktycznym i wniósł o dopuszczenie dowodu z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji w R. z dnia 24 lutego 1998 r. oraz dowodu z przesłuchania strony. Wyrokiem z dnia 26 maja 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Za-miejscowy w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 października 1998 r. W uzasadnieniu tego wyroku podkreślono, że uwzględnienie skargi wynikało: „z całkowicie przyczyn odmiennych niż zostało w skardze naprowa-dzone”. Zdaniem NSA Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjo-nowanych przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy powinien rozstrzygnąć o za-sadności wznowienia postępowania według przesłanek określonych w art. 145 i na-stępnych Kodeksu postępowania administracyjnego. Od powyższego wyroku Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojen-nych i okresu powojennego.
3 Sąd Najwyższy podzielił argumentację podstawy rewizji nadzwyczajnej Preze-sa Naczelnego Sądu Administracyjnego mając na uwadze co następuje: Wniosek Władysława Ż. z dnia 1 lipca 1998 r. o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich ze względu na nową regulację prawną podlegał rozpoznaniu w trybie przewidzianym w tej nowej regulacji, na którą strona się powołała . Nie może budzić wątpliwości to, że chodziło o ustawę z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Nie nasuwa w tej sytuacji także wątpliwości tryb rozpoznania wniosku wynika-jący z art. 2 ust. 2 tej ustawy. Stosownie do tego przepisu (w związku z art. 2 ust. 1), przywrócenie uprawnień kombatanckich w przypadkach innych niż nieważność z mocy prawa decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, ale niewątpliwie zwią-zanych z nowelizacją przepisów określających przesłanki uprawnień kombatanckich, następuje na wniosek osoby uprawnionej złożony w Urzędzie do Spraw Kombatan-tów i Osób Represjonowanych. W art. 2 ust. 2 powołanej ustawy nowelizującej ustawę o kombatantach określony został szczególny tryb weryfikacji stosunków prawnych ukształtowanych na podstawie ostatecznych decyzji pozbawiających uprawnień kombatanckich. To te stosunki, w specjalnym trybie mogą być inaczej ukształtowane, poprzez zastosowanie nowych norm prawa materialnego i w tym kontekście powstaje prawo do „przywrócenia uprawnień kombatanckich”. Nie chodzi więc o zastosowanie, jak to błędnie przyjęto w zaskarżonym wyroku ogólnej procedu-ry wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną pozbawia-jącą uprawnień kombatanckich ale o merytoryczną ocenę tego, czy w świetle nowej regulacji materialnoprawnej wnioskodawca zachowuje uprawnienia kombatanckie. W razie pozytywnego rozstrzygnięcia tej kwestii wnioskodawcy przysługiwałoby „przy-wrócenie uprawnień kombatanckich”, a nie bezpośrednia weryfikacja decyzji poz-bawiającej uprawnień kombatanckich. Określenie takiego, co należy podkreślić, odrębnego postępowania weryfika-cyjnego zostało wyrażone także w § 10 pkt 2 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Mi-nistrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępo-wania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanc-kich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. Nr 116, poz. 745).
4 Z powyższych przyczyn wobec zasadności rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyż-szy orzekł o zastosowaniu art. 39313 § 1 KPC. =======================================
Powiązane orzeczenia
- III ARN 30/96 1996-09-04Czy osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie z tytułu uczestnictwa w latach 1944-1956 w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, może je utracić, jeśli mogła je uzyskać także z innego tytułu, bez wszechs…
- III PRN 9/88 1989-02-23Czy decyzja organów Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w przedmiocie stwierdzenia uprawnień kombatanckich, a w konsekwencji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalający skargę, zostały wydane z rażącym narus…
- III ARN 9/95 1995-04-06Czy pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która uzyskała je wyłącznie z tytułu udziału w walce o utrwalenie władzy ludowej i była funkcjonariuszem aparatu bezpieczeństwa publicznego, jest zgodne z prawem, nawet jeśl…
- III RN 77/00 2001-02-22Czy procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich wyłącza możliwość wykazania, że uprawnienia te przysługują na podstawie innego tytułu prawnego niż ten, z którego zostały pierwotnie przyznane?
- III ARN 10/95 1995-04-06Czy wniosek członków rodzin kombatantów lub ofiar represji z lat wojny i okresu powojennego o przyznanie uprawnień przewidzianych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiar…
Powołane przepisy
art. 2 ust. 2art. 21 ust. 2art. 21 ust. 3art. 145art. 22 ust. 1art. 2 ust. 1art. 39313 § 1 KPC.§ 10 pkt 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy