II CSK 204/11
WyrokIzba Cywilna2012-02-10
Skład orzekający: Marian Kocon, Józef Frąckowiak, Marta Romańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie nieostatecznej decyzji administracyjnej, która stanowiła podstawę wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej, uzasadnia żądanie wykreślenia tej hipoteki?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że uchylenie nieostatecznej decyzji administracyjnej, będącej podstawą wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej, powoduje, iż decyzja ta przestaje wywoływać skutki prawne. W związku z tym, wniosek o wykreślenie hipoteki oparty na takiej decyzji powinien zostać uwzględniony, a oddalenie go przez sąd drugiej instancji stanowi naruszenie przepisów postępowania wieczystoksięgowego.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o wykreślenie hipoteki przymusowej kaucyjnej wpisanej na rzecz Gminy G. Hipoteka ta została wpisana na podstawie decyzji podatkowej określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości. Wnioskodawca dołączył do wniosku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy oddalił wniosek, uznając, że do wykreślenia hipoteki potrzebna jest ostateczna decyzja organu podatkowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 204/11 POSTANOWIENIE Dnia 10 lutego 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Marta Romańska w sprawie z wniosku Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. (poprzednio Zespół Elektrowni Spółka Akcyjna z siedzibą w N.) przy uczestnictwie Miasta i Gminy G. o wykreślenie hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 28.908.329,10 zł, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 lutego 2012 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 29 grudnia 2010 r., uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie
2 Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 30 sierpnia 2010 r., w ten sposób, że przywrócił wykreślony wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 28.908.329,10 zł wpisanej na rzecz Gminy G., i oddalił wniosek o wykreślenie tej hipoteki. Wnioskodawczyni do wniosku o wykreślenie powyższej hipoteki dołączyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 7 maja 2010 r., o uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy G. z dnia 1 grudnia 2009 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2004 r., stanowiącej podstawę wpisu tej hipoteki, oraz o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez podatkowy organ pierwszej instancji. W ocenie Sądu Okręgowego dołączona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie stanowi podstawy do żądania wykreślenia hipoteki, gdyż wpis o jej wykreśleniu musi mieć podstawę w ostatecznej decyzji organu podatkowego. Zatem dopiero w sytuacji, gdy w wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ podatkowy nie znajdzie podstaw do uznania zaległości podatkowej i jego decyzja stanie się ostateczna, odpadnie podstawa do utrzymania wpisu tej hipoteki. Skarga kasacyjna wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego – oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 373 w zw. z art. 379 pkt. 2 i art. 13 § 2 k.p.c., art. 378 § 1 w zw. z art. 379 pkt. 2 i art. 13 § 2 k.p.c., art. 64 § 1 k.p.c., art. 6261 § 2 k.p.c., art. 6268 § 2 k.p.c., 328 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP., a także art. 94 u.k.w.h., art. 105 u.k.w.h., § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib (Dz. U. Nr 87, poz. 397), i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy na wstępie zauważa, że nieprawidłowe nazwanie uczestnika postępowania, któremu z mocy art. 165 ust. 1 Konstytucji RP przysługuje
3 osobowość prawna, a przez to zdolność sądowa na podstawie art. 64 § 1 k.p.c., rodzi jedynie powinność sprostowania tego oznaczenia, dokonywanego w trybie art. 350 k.p.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 24 lutego 2011 r., III CSK 157/10, OSNC 2011/C, poz. 64; z dnia 28 kwietnia 2004 r., V CK 472/03, niepubl.; z dnia 18 czerwca 1998 r., II CKN 817/97, OSNC 1999/1, poz. 16). Błędne nazwanie Gminy G. nie stanowi również o naruszeniu przez Sąd Okręgowy art. 6261 § 2 k.p.c., określającego krąg uczestników postępowania wieczystoksięgowego. Gminie tej przysługiwał bowiem status uczestnika postępowania jako wierzycielowi hipotecznemu. Zasadnie natomiast skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6268 § 2 k.p.c. polegające na oddaleniu wniosku skarżącej o wykreślenie hipoteki przymusowej kaucyjnej opartego o decyzję uchylającą nieostateczną decyzję, która uprzednio była podstawą wpisu tej hipoteki. Według tego przepisu Sąd Okręgowy obowiązany był bowiem wziąć pod uwagę jedynie treść wniosku, dołączonych do niego dokumentów i treść księgi wieczystej. Nie znajduje zaś żadnego jurydycznego uzasadnienia pogląd, że w przypadku uchylenia nieostatecznej decyzji administracyjnej, będącej uprzednio podstawą wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej, potrzebne jest zabezpieczenie zobowiązania podatkowego skarżącej na wypadek zbycia przez nią nieruchomości przed ostatecznym ustaleniem tego zobowiązania, i że w takiej sytuacji interes skarżącej nie doznaje uszczerbku. Sąd Okręgowy wyrażając ten pogląd, jak i przytoczony na wstępie pominął, że nieostateczna decyzja administracyjna uchylona w toku instancji, będąca podstawą wpisu hipoteki, przestała wywoływać skutki prawne przewidziane w art. 110 u.k.w.h. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.
Powiązane orzeczenia
- II CSKP 420/22 2023-10-17Czy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wydane na podstawie uchylonej decyzji podatkowej, stanowi samoistną podstawę do wykreślenia hipoteki przymusowej z księgi wieczystej?
- IV CSK 292/15 2015-11-17Czy ostateczna decyzja administracyjna, która nie jest prawomocna i została zaskarżona do sądu administracyjnego, może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej do księgi wieczystej?
- III CSK 50/08 2008-06-25Czy nieostateczna decyzja ustalająca należność z tytułu składek stanowi podstawę do wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej w księdze wieczystej?
- I CSK 454/10 2011-03-04Czy w postępowaniu wieczystoksięgowym dopuszczalne jest uznanie wniosku o wpis hipoteki przymusowej do określonej kwoty, obejmującej zaległości podatkowe wraz z odsetkami, za wniosek o wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej…
- II CSK 281/14 2015-03-11Czy hipoteka przymusowa kaucyjna łączna, która została wykreślona z księgi wieczystej nieruchomości macierzystej, może zostać wpisana do księgi wieczystej prowadzonej dla odrębnej własności lokalu, powstałej w wyniku prz…
Powołane przepisy
art. 3983 KPCart. 373art. 379 pkt. 2art. 13 § 2 KPCart. 378 § 1art. 64 § 1 KPCart. 6261 § 2 KPCart. 6268 § 2 KPCart. 45 ust. 1art. 94art. 105art. 165 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy