IV CSK 438/13

Sygn. akt IV CSK 438/13 POSTANOWIENIE Dnia 16 stycznia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z powództwa G. D. i H. D. przeciwko P. […] Spółce Akcyjnej w L. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 stycznia 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 2 UZASADNIENIE Powodowie G. i H. D. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 5 kwietnia 2013 r. zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia 14 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy uwzględnił w niewielkiej części powództwo, zasądzając od pozwanego P. […] SA w L. na rzecz powodów kwoty po 18.250 zł na rzecz każdego z nich wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 13% w stosunku rocznym od dnia 20 lipca 2010 roku do dnia zapłaty; oddalił powództwo w pozostałym zakresie (powodowie domagali się kwoty 250 000 zł oraz zobowiązania pozwanego do zawarcia umowy odpłatnego korzystania z nieruchomości z ustaleniem opłaty w wysokości 1300 zł miesięcznie) i rozstrzygnął o kosztach procesu. Sąd Apelacyjny uwzględniając apelację pozwanego oddalił powództwo w całości, oddalił apelację powodów i orzekł o kosztach stosownie do wyniku postępowania. Na należącej do powodów nieruchomości znajdują się urządzenia przesyłowe oraz trafostacja, wybudowane w różnych okresach. Trzon linii wzniesiony został w latach 60-tych, odgałęzienie od trzonu głównego - w 1971 r., a na podstawie pozwolenia na budowę i remont linii z 1986 r. - stacja transformatorowa wraz z linią zasilającą od trzonu. Sąd Okręgowy uznał, że do zasiedzenia służebności odpowiadającej służebności przesyłu przez pozwanego nie doszło z powodu zbyt krótkiego okresu, w którym biegło zasiedzenie, rozpoczynającego się dopiero od 1 października 1990 r. Pozwanego Sąd uznał za posiadacza w złej wierze, dla którego okres zasiedzenia wynosi 30 lat. Sąd Okręgowy uznał, że wobec tego pozwany korzystał z nieruchomości powodów bez tytułu prawnego i jest zobowiązany do zapłaty wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania na podstawie art. 225 k.c., ustalonego z pomocą biegłych na 36.500 zł, podlegającą podziałowi pomiędzy powodów. Pozostałe żądania powodów Sąd uznał za nieuzasadnione lub też nie nadające się do dochodzenia w niniejszym procesie. Rozpoznający apelację obu stron Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację pozwanego i dokonał odmiennych ustaleń faktycznych. Wskazał, że Sąd Okręgowy nie wyprowadził właściwych wniosków z domniemania zawartego w art. 7 k.c., a także z dowodów z zeznań świadków i decyzji administracyjnych. Obowiązek dowiedzenia, że posiadanie pozwanego 3 nie odpowiada prawu spoczywa na powodzie. Pozwany przedstawił dwie decyzje administracyjne: z dnia 5 listopada 1971 r. oraz z nieczytelną datą sygnowaną jako […], będące dokumentami urzędowymi, które - uzupełnione domniemaniami faktycznymi - uzasadniały przyjęcie, że wkroczenie w zakres władztwa nad cudzą rzeczą nastąpiło legalnie - za zgoda właścicieli i w oparciu o decyzję właściwego organu władzy budowlanej. Do czasu wystąpienia przez powodów z roszczeniem o wynagrodzenie Sąd Apelacyjny uznał pozwanego (jego poprzedników) za posiadacza służebności w dobrej wierze, a ponieważ roszczenia powodów dotyczą wyłącznie okresu sprzed wytoczenia powództwa („10 lat wstecz"), a więc za okres posiadania służebności w dobrej wierze, powództwo oddalił jako w całości nieuzasadnione. W skardze kasacyjnej, opartej na obydwu podstawach z art. 3983 § 1 k.p.c. powodowie zarzucili naruszenie prawa materialnego przez błędna wykładnię art. 224 § 2 w zw. z art. 225 k.c., oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 328 § 2 k.p.c. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za całość postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni oraz usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowionego w art. 3989 k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie występują przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania. Skarżący uzasadnili potrzebę przyjęcia ich skargi wystąpieniem przesłanki przewidzianej w art. 3989§ 1 pkt 4 k.p.c. to znaczy oczywistą zasadnością tej skargi, wynikającą 4 z oczywistego naruszenia przez zaskarżone orzeczenie art. 224 § 2 w zw. z art. 225 k.c., poprzez odmowę przyznania właścicielom nieruchomości prawa do jakiegokolwiek wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z ich własności. Skarżący podnieśli, że rzekoma dobra wiara w chwili stawiania urządzenia nie oznacza powstania po stronie przedsiębiorstwa energetycznego prawa do korzystania z nieruchomości odpowiadającego treści służebności przesyłowej i skutecznego wobec każdoczesnego właściciela tej nieruchomości. Argumentowali, że bierne zachowanie właściciela nieruchomości, na której posadowiono urządzenia przesyłowe, nie musi ujawniać woli znoszenia działalności przedsiębiorstwa przesyłowego na jego gruncie, a tym bardziej nie musi oznaczać, że brak sprzeciwu jest tożsamy ze zgodą na takie korzystanie lub z zawarciem stosownej umowy. Wskazali, iż zaniechanie rozwiązania tych kwestii na drodze administracyjnej czy cywilnoprawnej oznacza brak tytułu prawnego do dalszego ingerowania w sferę cudzej własności i złą wiarę przedsiębiorstwa przesyłowego. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej ma miejsce wówczas, gdy bez dokonania głębszej analizy dla przeciętnego prawnika jest oczywiste, że podstawy skargi zasługują na uwzględnienie, a zatem ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza to o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2013 r., III CSK 143/13, LEX nr 1375407). Takich usterek zaskarżone orzeczenie nie wykazuje. Podstawą ustaleń faktycznych Sądu odwoławczego były przedstawione przez pozwanego dokumenty, niesporny fakt korzystania przez pozwanego i jego poprzedników bez przeszkód z nieruchomości powodów w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu i wywiedzione z przedstawionych dowodów, szczątkowych z uwagi na upływ czasu, uzupełnionych wykorzystaniem domniemań faktycznych (art. 231 k.p.c.), i poddanych ocenie przy wykorzystaniu domniemania prawnego z (art. 7 k.c.). Ustalenia faktyczne Sądu Apelacyjnego nie mogą być kwestionowane w postępowaniu kasacyjnym (art. 3983 § 3 k.p.c.), zaś wyciągnięte z nich wnioski prawne nie wskazują na oczywistą nieprawidłowość. Nie zachodzi zatem przesłanka, którą skarżący uzasadnili potrzebę rozpatrzenia ich skargi. 5 Okoliczności sprawy nie wskazują także, aby wystąpiły inne przyczyny przyjęcia skargi do rozpoznania, przewidziane w art. 3989 § 1 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia tej skargi do rozpatrzenia. aw jw