I CSK 496/15

WyrokIzba Cywilna2016-04-20

Skład orzekający: Wojciech Katner

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oparte na wniosku złożonym na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może być ujawnione w księdze wieczystej na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przed wydaniem przez organ administracyjny decyzji o zwrocie nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 3989 § 1 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie utrwalone jest stanowisko, że do czasu wydania przez organ administracyjny pozytywnej decyzji o zwrocie nieruchomości, nie można skutecznie powoływać się na roszczenie, które mogłoby być podstawą ujawnienia w księdze wieczystej. Jednolite stanowisko w tej kwestii oznacza brak istotnego problemu prawnego, który uzasadniałby przyjęcie skargi do rozpoznania.
Stan faktyczny
Wnioskodawca domagał się wpisu do księgi wieczystej roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd pierwszej instancji oraz Sąd Okręgowy oddaliły wniosek i apelację, uznając, że brak pozytywnej decyzji administracyjnej o zwrocie nieruchomości uniemożliwia ujawnienie takiego roszczenia w księdze wieczystej. Wnioskodawca złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa kwotę kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I CSK 496/15 POSTANOWIENIE Dnia 20 kwietnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner w sprawie z wniosku W. G. przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Prezydenta m. W. o wpis, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 kwietnia 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt V Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120,- (sto dwadzieścia) złotych z tytułu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację wnioskodawcy W. G. od postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 4 2 sierpnia 2014 r., którym oddalony został wniosek o wpisanie w oznaczonej księdze wieczystej roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 138 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako u.g.n.). Oddalenie wniosku przez Sąd pierwszej instancji, a następnie apelacji wnioskodawcy nastąpiło ze względu na uznanie, z powołaniem się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniach z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV CZ 141/00 oraz z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt V CSK 290/12, że do czasu wydania przez organ administracyjny pozytywnej decyzji o zwrocie nieruchomości nie można skutecznie powoływać się na roszczenie, które mogłoby być podstawą ujawnienia w księdze wieczystej, zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt w ustawy o księgach wieczystych i hipotece (dalej jako u.k.w.h.). Ze względu na niedołączenie decyzji o zwrocie nieruchomości lub informacji o postępowaniu w tej sprawie nie można żądania wnioskodawcy traktować jako roszczenia podlegającego ujawnieniu w księdze wieczystej. W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 16 ust. 1 u.k.w.h. i w związku z art. 136 ust. 3 u.g.n. przez błędną ich wykładnię. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Skarb Państwa Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wniósł o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania ze względu na nie spełnienie przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący powołał się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości, tj. wyjaśnienie, czy skoro żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zawarte we wniosku opartym na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. jest roszczeniem, względnie roszczeniem przyszłym o przeniesienie własności nieruchomości, to czy 3 może podlegać wpisowi do księgi wieczystej na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h. na wniosek uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. od chwili wystąpienia z takim wnioskiem. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest utrwalone, znane stanowisko, jakie muszą być spełnione warunki prawne, aby można uznać za zasadne przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Warunki te nie zostały uwzględnione przez skarżącego, także mając na uwadze publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej i potrzebę rozwoju prawa. Z uzasadnienia wniosku wynika, że jednolite stanowisko na postawione pytanie wyraża w swym orzecznictwie Sąd Najwyższy i na poparcie tego pozwany przytacza stosowne orzeczenia. Jednocześnie stwierdza, że go dotychczasowy punkt widzenia Sądu Najwyższego nie zadowala i uważa, że Sąd Najwyższy jeszcze raz winien problem rozważyć. Nie bierze pod uwagę, że to nie jest przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, przeciwnie, utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, akceptowane również przez sądy powszechne, czego dowodem jest zaskarżone postanowienie, analizujące jeszcze raz w uzasadnieniu problem postawiony przez skarżącego w tym samym kierunku dowodzi, że nie ma istotnego problemu prawnego. Przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie są więc spełnione. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzec jak w postanowieniu, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie art. 98 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. jw

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 138 ust. 3art. 16 ust. 2art. 16 ust. 1art. 136 ust. 3art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 98art. 391 § 1art. 39821 KPC§ 1§ 1 pkt 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026. · PDF źródłowy