II UZ 44/14

Sygn. akt II UZ 44/14 POSTANOWIENIE Dnia 29 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec w sprawie z wniosku Zakładu Drobiarskiego L. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych z udziałem zainteresowanego P. W. o wysokość podstawy wymiaru składek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 29 października 2014 r., zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 19 grudnia 2013 r., oddala zażalenie i zasądza od wnioskodawcy na rzecz Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w […] kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. UZASADNIENIE Prawomocnym wyrokiem z dnia 17 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację Zakładu Drobiarskiego „L.” Sp. z o.o. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w E. z dnia 14 sierpnia 2012 r. w sprawie. 2 Pismem procesowym z dnia 12 sierpnia 2013 r. Zakład Drobiarski wniósł skargę kasacyjną od prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 17 maja 2013 r., podając kwotę 10.068,38 zł jako wartość przedmiotu zaskarżenia. Zarządzeniem z dnia 3 września 2013 r. przewodniczący wydziału wezwał Zakład Drobiarski do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez wskazanie matematycznego sposobu liczenia wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Mieszcząc się w terminie wyznaczonym zarządzeniem, pismem procesowym z dnia 13 września 2013 r., w uzupełnieniu braków formalnych skargi kasacyjnej, Zakład Drobiarski wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi suma ustalonych przez organ rentowy zaskarżoną decyzją podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, tj. 10.068,38 zł. Zarządzeniem z dnia 20 września 2013 r. przewodniczący wydziału zobowiązał pełnomocnika procesowego Zakład Drobiarski do podania różnicy pomiędzy zaskarżoną podstawą wymiaru składek, tj. 10.068,38 zł, a przyjętą przez płatnika do obliczenia opłaconej przez niego składki z podaniem wielkości tej podstawy - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Mieszcząc się w terminie wyznaczonym zarządzeniem, pismem procesowym z dnia 2 października 2013 r., Zakład Drobiarski stwierdził, że brak matematycznego sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia nie stanowi braku formalnego skargi kasacyjnej, a wartość przedmiotu zaskarżenia została ustalona zgodnie z zakresem zaskarżonej decyzji na jej podstawie i jest zgodna z wysokością podstawy wymiaru składek ustaloną przez ZUS. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2013 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. sprawdził z urzędu wartość przedmiotu zaskarżenia określoną przez Zakład Drobiarski na kwotę 10.069,00 zł i w związku z tym zarządził dochodzenie przez zwrócenie się do organu rentowego o podanie różnicy zachodzącej pomiędzy wysokością należnych składek na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne P. W., a wysokością faktycznie zapłaconych składek. W wykonaniu nałożonego zobowiązania, pismem procesowym z dnia 26 listopada 2013 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że różnica w 3 wysokości składek za grudzień 2004 r. wynosi 43,68 zł, a za grudzień 2010 r. wynosi 69,86 zł. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w punkcie pierwszym - ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 114 zł, natomiast, w punkcie drugim - odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że niniejsza sprawa należy do kręgu tych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa, niż dziesięć tysięcy złotych. Stosownie do treści art. 25 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny sprawdził wartość przedmiotu sporu oznaczoną przez powoda i zarządził w tym celu dochodzenie. Po przeprowadzeniu w przedmiotowej sprawie dochodzenia okazało się, że łączna różnica w wysokości składek za grudzień 2004 r. i za grudzień 2010 r., stanowiąca po zaokrągleniu w górę do pełnego złotego wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, wynosi 114,00 zł. W myśl art. 3986 § 2 k.p.c. Sąd drugiej instancji odrzucił skargę kasacyjną. Zakład Drobiarski wniósł zażalenie, zaskarżając w całości postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r. Skarżący zarzucił naruszenie: - art. 25 § 2 k.p.c. w związku z art. 26 k.p.c. poprzez sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia dopiero na etapie wnoszenia skargi kasacyjnej, nie zaś bezpośrednio po wniesieniu odwołania, w okoliczności, gdy ZUS nie kwestionuje wartości przedmiotu zaskarżenia, a zatem wartość przedmiotu zaskarżenia należy uznać za ustaloną; - nart. 3982 § 1 k.p.c. poprzez ograniczenie wartości przedmiotu zaskarżenia, od której uzależniona jest dopuszczalność skargi kasacyjnej do części zakresu zaskarżenia w okoliczności, gdy decyzja organu została, zaskarżona w całości; - art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. poprzez niewyjaśnienie na jakiej podstawie Sąd ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 114,00 złotych w okoliczności, gdy obie strony postępowania wskazywały inną wartość przedmiotu zaskarżenia, nie czyniąc jednak tej wartości sporną; - art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, z dnia 4 listopada 1950 r. poprzez ograniczenie stronie powodowej prawa do Sądu, polegające na bezpodstawnym ograniczaniu wartości przedmiotu zaskarżenia. W związku z powyższym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w kierunku 4 przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na to, iż zażalenie jest oczywiście uzasadnione oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kwestionując wartość podaną przez stronę wnoszącą skargę, Sąd drugiej instancji był zobowiązany do sprawdzenia wskazanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia (postanowienie SN z 17 października 2011 r., I UZ 32/11, niepubl., z 26 stycznia 2012 r., III UZ 31/11, LEX nr 1130398). Wbrew twierdzeniu wnoszącego zażalenie, wartość przedmiotu zaskarżenia określona przez wnoszącego skargę kasacyjną z naruszeniem art. 19-25 k.p.c. nie jest wiążąca dla oceny jej dopuszczalności i podlega sprawdzeniu z urzędu przez sąd drugiej instancji oraz przez Sąd Najwyższy (postanowienie SN z 29 października 2010 r., I PZ 26/10, niepubl.). Co więcej, nieskorzystanie przez Sąd Apelacyjny w postępowaniu zmierzającym do określenia wartości przedmiotu zaskarżenia z uprawnień przewidzianych w art. 25 k.p.c. i odrzucenie skargi powoduje konieczność uchylenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 13 października 2000 r., II UZ 102/00, niepubl.). W niniejszej sprawie istotne znaczenie miał fakt, że Sąd Apelacyjny zwrócił się do organu rentowego o ustosunkowanie się do wskazanej w skardze kasacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia, co jest uprawnionym sposobem jej weryfikacji (postanowienie SN z 8 czerwca 2010 r., II UZ 10/10, LEX nr 611822). Sprawa, w której wniesiono skargę kasacyjną, była sprawą o prawa majątkowe. Ustalenie podleganiu ubezpieczeniom społecznym, czy określenie wysokości świadczeń z tego ubezpieczenia wymaga oznaczenia wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3984 § 2 k.p.c.) m.in. w celu sprawdzenia jej dopuszczalności, stosownie do art. 3982 § 1 k.p.c., przewidującego, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, chyba że 5 przedmiotem sprawy jest objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, przyznanie lub wstrzymanie emerytury lub renty. Ze względu na treść art. 3982 § 1 k.p.c. nie jest możliwe w niniejszej sprawie przyjęcie, że sprawa wszczęta odwołaniem, w którym kwestionowana jest wyłącznie wysokość świadczenia, uzależniona od przyjętej podstawy wyliczenia (wynagrodzenia), dotyczy „objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego”. Pojęcia te nie pokrywają się w żadnym zakresie, a Sąd Najwyższy przyjmuje, że spór o włączenie określonych świadczeń do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne nie jest sporem o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2009 r., I UZ 22/09, OSNP 2011 nr 5-6, poz. 88, z dnia 8 lutego 2002 r., II UKN 45/01, OSNP 2003 nr 22, poz. 553, z dnia 9 października 2002 r., II UZ 94/02, OSNP 2004 nr 6, poz. 107, z dnia 17 września 2008 I UZ 14/08 OSNP 2010 nr 3-4, poz. 54 oraz z dnia 8 września 2009 r., I UZ 61/09, z dnia 1 września 2009 r., I UZ 72/09 i z dnia 16 czerwca 2009 r., I UZ 16/09 - niepublikowane). Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie o wysokość podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne równa jest różnicy między wysokością składki wskazywaną przez ubezpieczonego i należną, ustaloną w zaskarżonej decyzji za okres sporny, jeżeli jest krótszy niż 12 miesięcy (art. 22 w związku z art. 3982 § 1 k.p.c.). Mając to na względzie, Sąd Najwyższy zażalenie oddalił jako bezzasadne (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).