I CSK 1430/24

I CSK 1430/24 POSTANOWIENIE 18 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz na posiedzeniu niejawnym 18 grudnia 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.B. i K.B. przeciwko Bank S.A. w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej M.B., K.B. i Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 21 grudnia 2023 r., I ACa 1071/23, 1) odrzuca skargę kasacyjną M.B. i K.B. oraz skargę kasacyjną Bank S.A. w W., 2) nie obciąża stron kosztami postępowania kasacyjnego. (M.O.) UZASADNIENIE Wyrokiem z 21 grudnia 2023 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w sprawie z powództwa M.B. i K.B. przeciwko Bank S.A. w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 31 stycznia 2023 r., I C 1435/18, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób że: - w pkt. II oddalił powództwo ponad zasądzoną od strony pozwanej łącznie na rzecz powodów kwotę 17 163,12 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 listopada 2022 r. do dnia zapłaty, I CSK 1430/24 2 - w pkt. IV zniósł pomiędzy stronami koszty postępowania apelacyjnego (pkt 1.), oddalił apelację w pozostałej części (pkt 2.), zniósł pomiędzy stronami koszty postępowania apelacyjnego (pkt 3.). Skargę kasacyjną od wyroku Sądu II instancji wnieśli: - powodowie, zaskarżając ten wyrok w części, tj. w zakresie punktu 1. tiret 1., punktu 1. tiret 2. oraz punktu 3, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w sposób szczegółowo wskazany w skardze kasacyjnej. Ponadto, powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz łącznie kosztów postępowania kasacyjnego, ewentualnie o pozostawienie Sądowi II instancji rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, każdorazowo w wysokości dwukrotności przepisanej stawki minimalnej. - pozwana, zaskarżając ten wyrok w części, tj. w zakresie punktu 1. w zakresie, w jakim Sąd II instancji uwzględnił roszczenie o zapłatę na rzecz powodów kwoty 17 163,12 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 maja 2022 r. do dnia zapłaty oraz zniósł koszty procesu, w zakresie punktu 2. oraz punktu 3. W ramach wniosków skargi pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Ponadto, pozwana wniosła o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem Najwyższym według norm prawem przepisanych. Obie strony postępowania złożyły odpowiedzi na skargę wniesioną przez drugą stronę. Powodowie w ramach swojej odpowiedzi wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwana w swojej odpowiedzi wniosła natomiast o odrzucenie skargi powodów (z uwagi na zbyt lakoniczne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania), ewentualnie o odmowę jej przyjęcia, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów I CSK 1430/24 3 zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłat skarbowych od udzielonych pełnomocnictw. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skargi kasacyjne wniesione przez obie strony postępowania podlegały odrzuceniu. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. Poza spełnianiem ogólnych wymagań dla pisma procesowego, skarga kasacyjna powinna również zawierać prawidłowo sformułowane elementy konstrukcyjne określone w art. 3984 § 1 pkt 1-3 k.p.c. Jednym z tych elementów jest wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany. Braki w zakresie elementów konstrukcyjnych skargi, a więc również w zakresie jej wniosków, skutkują odrzuceniem skargi a limine bez uprzedniego wezwania o usunięcie dostrzeżonych braków (postanowienie SN z 24 października 2022 r., I CSK 3656/22). Wniosek taki wynika z porównania treści art. 3986 § 2 k.p.c. in medio oraz art. 3986 § 1 k.p.c. Tylko drugi z przywołanych przepisów dopuszcza sanowanie określonych braków skargi kasacyjnej; nie dotyczy to jednak elementów konstrukcyjnych określonych w art. 3984 § 1 pkt 1-3 k.p.c. (postanowienie SN z 24 czerwca 2022 r., I CSK 2657/22). Odnosząc się w pierwszej kolejności do skargi kasacyjnej powodów, w ramach wniosku głównego o wydanie wyroku kasatoryjnego skarżący nie wskazali, w jakim zakresie zaskarżony wyrok miałby zostać uchylony. Tymczasem w świetle art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. konieczne jest oznaczenie w skardze zakresu, w jakim zaskarżony wyrok ma zostać uchylony lub uchylony i zmieniony, albo wprost, albo co najmniej przez jednoznaczne odesłanie do prawidłowo określonego zakresu zaskarżenia. Sąd Najwyższy nie ma możliwości ustalania za stronę skarżącą tego, czy żądanie w skardze uchylenia i zmiany zaskarżonego wyroku I CSK 1430/24 4 miałaby oznaczać wyrok jako całość, czy wyrok w zaskarżonej (lub jeszcze innej) części (zob. np. postanowienie SN z 26 września 2022 r., I CSK 1563/22). Określenie zakresu zaskarżenia oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia stanowią przedmiot odrębnych wymogów formalnych skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona powinna w obu tych kwestiach odrębnie sformułować własne stanowisko (zob. np. postanowienia SN: z 20 kwietnia 2022 r., I CSK 2268/22; z 18 maja 2023 r., II CSKP 1087/22). Sąd Najwyższy nie jest ponadto uprawniony do tego, aby w sytuacji, w której strona nie wskaże w skardze kasacyjnej zakresu, w jakim zaskarżony wyrok miałby zostać uchylony, samodzielnie przyjmować, że domaga się uchylenia orzeczenia w zakresie wynikającym ze wskazanego w skardze kasacyjnej zakresu zaskarżenia. W świetle regulacji k.p.c. to obowiązkiem skarżącego jest dokładne określenie zakresu oczekiwanego uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W skardze powodów wadliwie został również sformułowany wniosek o orzeczenie co do istoty sprawy. Na etapie postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy nie rozpoznaje ponownie sprawy, lecz jedynie dokonuje oceny prawidłowości zastosowania norm prawnych przez sąd drugiej instancji. Z tej przyczyny do kompetencji Sądu Najwyższego nie należy zmiana zaskarżanych orzeczeń. W przypadku gdy podstawa naruszenia prawa materialnego jest oczywiście uzasadniona, a skargi kasacyjnej nie oparto także na podstawie naruszenia przepisów postępowania lub podstawa ta okazała się nieuzasadniona, Sąd Najwyższy może jedynie uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy (art. 39816 k.p.c.). Oznacza to, że ewentualne orzeczenie co do istoty sprawy zawsze musi być poprzedzone uchyleniem zaskarżonego orzeczenia (postanowienie SN z 19 października 2022 r., I CSK 2703/22) a Sąd Najwyższy, orzekając na podstawie art. 39816 k.p.c., działa w istocie jako sąd drugiej instancji. Powodowie, w ramach wniosku o orzeczenie przez Sąd Najwyższy co do istoty sprawy, nie wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem zakresu tego uchylenia, lecz wyłącznie o zmianę orzeczenia. Tego rodzaju wniosek nie ma jednak podstawy w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. I CSK 1430/24 5 Odnosząc się do skargi kasacyjnej pozwanej, skarżąca nie wskazała, w jakim zakresie miałby zostać uchylony zaskarżony wyrok Sądu II instancji, co stanowi nieusuwalny brak skargi skutkujący jej odrzuceniem. Jedynie na marginesie zwrócić należy uwagę, że pozwana nie miała interesu prawnego (gravamen) w objęciu zakresem zaskarżenia punktu 1. wyroku Sądu II instancji. Wbrew stanowisku skarżącej Sąd ad quem w punkcie tym nie uwzględnił roszczenia o zapłatę na rzecz powodów kwoty 17 163,23 zł, lecz, w wyniku częściowego uwzględnienia apelacji pozwanej, dokonał zmiany wyroku Sądu I instancji na korzyść pozwanej oddalając częściowo powództwo oraz znosząc pomiędzy stronami koszty procesu (wyrokiem Sądu I instancji zasądzono do pozwanej na rzecz powodów kwotę 6417 zł). Z przytoczonych powyżej względów w punkcie 1. postanowienia, na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c., orzeczono o odrzuceniu obu skarg kasacyjnych. Jednocześnie z uwagi na to, że na etapie postępowania kasacyjnego obie strony postępowania należy uznać jednocześnie za stroną wygrywającą i przegrywającą, Sąd Najwyższy postanowił nie obciążać stron kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie na podstawie art. 102 w zw. art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. [M.O.] [a.ł]