IV KK 547/21
WyrokIzba Karna2021-11-16
Skład orzekający: Wiesław Kozielewicz, Jerzy Grubba, Marek Pietruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów o składzie sądu odwoławczego, polegające na orzekaniu w składzie jednego sędziego zamiast trzech, stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w sprawie, w której postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że rozpoznanie apelacji w sprawie, w której postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem, przez sąd odwoławczy w składzie jednego sędziego, podczas gdy ustawa wymaga składu trzech sędziów (art. 29 § 1 k.p.k.), stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wyjątek przewidziany w art. 449 § 2 k.p.k. nie miał zastosowania, ponieważ sprawa nie była z oskarżenia prywatnego, a postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem. Przepisy wprowadzające możliwość orzekania w składzie jednego sędziego w czasie pandemii COVID-19 nie miały zastosowania, gdyż weszły w życie po wydaniu zaskarżonego wyroku.Stan faktyczny
Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego skazujący A. D. za usiłowanie nakłonienia innych osób do popełnienia przestępstw. Kasacja zarzuciła Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów prawa procesnego, polegające na rozpoznaniu apelacji w składzie jednego sędziego, podczas gdy wymagany był skład trzech sędziów, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV KK 547/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński Protokolant Małgorzata Gierczak w sprawie A. D. skazanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k. i w zw. z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k. na posiedzeniu w dniu 16 listopada 2021r. kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 24 maja 2021r., sygn. akt II Ka (…), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 3 lutego 2021r. w sprawie II K (…) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE A. D. wyrokiem Sądu Rejonowego w M. dnia 3 lutego 2021r. w sprawie II K (…) został uznany za winnego tego, że:
2 - w bliżej nieustalonym dniu w okresie od 22 do 24 kwietnia 2014r. w Ż. na Ukrainie, chcąc aby W. S. oraz inne nieustalone osoby dokonały przestępstw polegających na połamaniu nogi A. K., spaleniu stodoły J. i J. W., wysadzeniu w powietrze przy użyciu miny F1 domu mieszkalnego P. P. i G. P., usiłował nakłonić ich do tego, jednak zamierzonego celu nie osiągnął, z uwagi na niewywołanie u ww. zamiaru popełnienia tych przestępstw, tj. popełnienia czynu z art. 13§1 k.k. w zw. z art. 18§2 k.k. w zw. z art. 157§1 k.k. i w zw. z art. 18§2 k.k. w zw. z art. 288§1 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. Za tak opisany i zakwalifikowany czyn wymierzono oskarżonemu karę roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności. Orzeczenie to zaskarżone zostało apelacją obrońcy skazanego, w której podniesiono zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych i obrazy prawa procesowego, a także apelacją Prokuratury Okręgowej w T. , w której podniesiono zarzut rażącej niewspółmierności kary. Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 24 maja 2021r., sygn. akt II Ka (…) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Kasację od tego wyroku na niekorzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny, zarzucając orzeczeniu Sądu Odwoławczego: - rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 29§1 k.p.k., polegające na rozpoznaniu apelacji prokuratora i obrońcy od wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 3 lutego 2021r. w sprawie II K (…) w składzie jednego sędziego, podczas gdy postępowanie przygotowawcze przeciwko A. D. zakończyło się w formie śledztwa, co obligowało sąd odwoławczy do orzekania w składzie trzech sędziów, które to uchybienie stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 439§1 pkt 2 k.p.k. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535§5 k.p.k.
3 Rzeczywiście w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja wyczerpująca znamiona bezwzględnej przesłanki odwoławczej opisanej w art. 439§1 pkt 2 k.p.k. Zgodnie z dyspozycją art. 29§ 1 k.p.k. na rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Od tej zasady wyjątek określony został w art. 449§2 k.p.k., który stanowi, że: „jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia oraz w sprawach z oskarżenia prywatnego, sąd odwoławczy orzeka na rozprawie jednoosobowo, chyba że zaskarżone orzeczenie sąd pierwszej instancji wydał w innym składzie niż w składzie jednego sędziego”. Wyjątek ten nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie ponieważ nie była to sprawa z oskarżenia prywatnego, a prowadzone w niej postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie śledztwa (k. 1610). Niczego w tej sytuacji nie zmienił przepis art. 14fa ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 374), który zezwala na orzekanie na rozprawie apelacyjnej w tej kategorii spraw, w czasie epidemii COVID – 19, przez sąd w składzie jednego sędziego, gdyż przepis ten został dodany mocą art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2021r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021r., poz. 1023), która weszła w tym zakresie w życie z dniem 22 czerwca 2021r., a więc już po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie. Słusznie zatem wskazano w kasacji, że Sąd Odwoławczy rozpoznający niniejszą sprawę był nienależycie obsadzony, co stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439§1 pkt 2 k.p.k. W konsekwencji powyższego należało uchylić zaskarżony wyrok, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania właściwemu Sądowi do postępowania odwoławczego. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
4
Powiązane orzeczenia
- IV KK 508/22 2023-01-18Czy rozpoznanie apelacji od wyroku skazującego w sprawie, w której postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem, a przypisane przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności, której górna granica przekracza…
- V KK 165/24 2024-05-24Czy sąd odwoławczy orzekający w sprawie, w której postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem, a oskarżonemu przypisano przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności z górną granicą przekraczającą 5 lat, może…
- I KK 142/21 2021-11-09Czy wyrok sądu odwoławczego wydany w składzie jednego sędziego, w sytuacji gdy postępowanie karne dotyczyło przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności, której górna granica przekracza 5 lat, a postępowanie przygo…
- I KK 97/23 2023-11-22Czy rozpoznanie apelacji w sprawie o przestępstwo skarbowe, w której postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem, przez sąd odwoławczy w składzie jednoosobowym, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 43…
- V KK 68/22 2022-07-14Czy naruszenie przepisu o składzie sądu odwoławczego (orzekanie w składzie jednoosobowym zamiast trzyosobowego) stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w przypadku, gdy postępowanie przygotow…
Powołane przepisy
art. 13 § 1 KKart. 18 § 2 KKart. 157 § 1 KKart. 288 § 1 KKart. 11 § 2 KKart. 535 § 5 KPKart. 13§1 KKart. 18§2 KKart. 157§1 KKart. 288§1 KKart. 11§2 KKart. 29§1 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy