II KO 165/23

II KO 165/23 ZARZĄDZENIE Dnia 12 stycznia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk Na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k. odmówić obrońcy oskarżonego M. U. rozpoznania zawartej w piśmie z dnia 28 listopada 2023 r. sygnalizacji potrzeby wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2023 r., sygn. akt VIII AKo 33/23, o odmowie uwzględnienia wniosku obrońcy o wyłączenie od udziału w sprawie II AKa 250/23 (poprzednio II Aka 268/23) SSA X.Y., z uwagi na jej niedopuszczalność z mocy ustawy. UZASADNIENIE W dniu 6 grudnia 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynął – przekazany przez Sąd Apelacyjny w Warszawie – wniosek obrońcy oskarżonego M. U. z dnia 28 listopada 2023 r. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2023 r., sygn. akt II AKo 33/23, w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku obrońcy o wyłączenie od udziału w sprawie II AKa 250/23 (poprzednio II Aka 268/23) SSA X.Y. Wniosek ten, zarejestrowany został zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2023 r. jako sygnalizacja podstaw wznowienia postępowania z urzędu (k. 14 akt SN), w związku z czym zwrócono dołączoną do niego opłatę (pkt 2 zarządzenia). Mając tak zakreślony przedmiot postępowania zauważyć na wstępie należy, że rozpoznanie każdego wniosku o wznowienie postępowania, w tym również zawierającego sygnalizację wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o II KO 165/23 2 czym sąd wznowieniowy orzeka z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.), musi poprzedzać badanie dopuszczalności takiego wniosku (sygnalizacji) – art. 545 § 1 k.p.k. w zw. ze stosowanymi odpowiednio przepisami art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 in fine k.p.k. Sygnalizacja (art. 9 § 2 k.p.k.), zawarta w piśnie obrońcy oskarżonego M. U. z dnia 28 listopada 2023 r., jest niedopuszczalna z mocy ustawy, a to, w oparciu o powołane wyżej przepisy art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 in fine k.p.k. – stosowane w postępowaniu wznowieniowym odpowiednio (art. 545 § 1 k.p.k.), musiało skutkować odmową jej przyjęcia do rozpoznania. Jak to trafnie podnosi się w orzecznictwie, prawomocne rozstrzygnięcie, orzeczeniem sądu, określonej kwestii w toku postępowania karnego, nie może prowadzić do zaakceptowania stwierdzenia, że do tego właśnie postępowania, niezależnie od jego charakteru i przedmiotu, może być zastosowany tryb wznowienia postępowania. Z treści przepisów 540 k.p.k. oraz art. 540a k.p.k. wynika w sposób bezsporny, że postępowanie sądowe, prawomocnie zakończone, musi rozstrzygać o odpowiedzialności karnej oskarżonego, a nie o jakiejkolwiek kwestii incydentalnej, chociażby istotnej dla oskarżonego, rozstrzyganej w toku postępowania karnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia sierpnia 2008 r., IV KZ 59/08 i powołane tam wcześniejsze judykaty). Orzeczeniami kończącymi postępowanie są wprawdzie nie tylko wyroki i postanowienia rozstrzygające w przedmiocie głównego nurtu postępowania, a więc m.in. wyroki skazujące, uniewinniające lub postanowienia o umorzeniu postępowania, ale także prawomocne orzeczenia wydawane w innych, również pobocznych nurtach procesu, pod warunkiem, że definitywnie zamykają rozpoznanie danej kwestii, wywołując trwałe skutki (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2013 r., III KK 231/13, OSNKW 2013, z. 12, poz. 103, wydane wprawdzie na gruncie przepisu art. 521 k.p.k. w ówczesnym brzmieniu, mające wszelako pełnie przełożenie w odniesieniu do interpretacji pojęcia prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowe w rozumieniu przepisów Rozdziału 56 k.p.k.). Takim orzeczeniem nie jest postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego złożonego w oparciu o przepis art. 41 § 1 k.p.k. Wniosek tego II KO 165/23 3 rodzaju zawsze może zostać ponowiony pod warunkiem, że nie będzie oparty na tych samych podstawach faktycznych. Ponadto, niezasadna odmowa uwzględnienia takiego wniosku może stać się podstawą podniesienia, bądź to w zwyczajnym postanowieniu odwoławczym, bądź w postępowaniu kasacyjnym, skutecznego zarzutu naruszenia tego przepisu. Na marginesie jedynie, właśnie w tym kontekście, zauważyć należy, że wydawane w toku niniejszego postępowania apelacyjnego, ta i inne decyzje procesowe o podobnym – jak zakwestionowany w sygnalizacji obrońcy – charakterze, budzić muszą duże wątpliwości co do ich poprawności. Jak to trafnie wywiódł Sąd Najwyższy w pkt 5 uchwały siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z.6, poz. 22|), „wniosek o wyłączenie ze składu sądu powszechnego osoby powołanej do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. (o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw [Dz. U. z 2018 r., poz. 3] – uwaga SN), nie może być rozpoznawany przez sąd mający w swoim składzie takiego sędziego; w przeciwnym razie dojdzie do sytuacji objętej zakazem nemo iudex in causa sua”. Nie można też zapominać wnioskach jakie wypływają z pkt 2 uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7) oraz o konsekwencjach wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 listopada 2021 r., w połączonych sprawach od C-748/19 do C-754/19. Powinno to zostać wzięte pod uwagę przez sędziów wyznaczonych do rozpoznania wniesionych w tej sprawie apelacji w szczególności przy uwzględnieniu, że poprzedni wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie wydany w dniu 5 listopada 2020 r., w sprawie o sygn. akt II Aka 245/18, został już przecież uchylony wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2023 r., II KK 261/21. Powyższego implikować musiało wydanie niniejszego zarządzenia, z zastrzeżeniem, o którym wspomniano w ostatniej części niniejszego uzasadnienia. [J.J.] II KO 165/23 4 [ał]