I CZ 89/08

PostanowienieIzba Cywilna2008-11-14

Skład orzekający: Katarzyna Tyczka-Rote, Elżbieta Skowrońska-Bocian, Dariusz Dończyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna, gdy postępowanie zakończyło się prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu apelacji, a podstawą skargi jest nieważność postępowania spowodowana wadliwą reprezentacją pełnomocnika z urzędu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania jest środkiem o charakterze wyjątkowym i jej dopuszczalność jest ściśle limitowana. W przypadku postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu apelacji (postanowienie formalne), skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy opiera się na podstawie wskazanej w art. 399 § 2 k.p.c., czyli gdy postanowienie zostało wydane na podstawie przepisu, którego niezgodność z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny. Podstawa wznowienia z art. 401 ust. 2 k.p.c. (nieważność postępowania spowodowana wadliwą reprezentacją) nie uprawnia do żądania wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem formalnym.
Stan faktyczny
Powódka wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem o odrzuceniu jej apelacji, wskazując jako podstawę nieważność postępowania spowodowaną wadliwą reprezentacją przez pełnomocnika z urzędu. Sąd Apelacyjny odrzucił tę skargę, uznając ją za niedopuszczalną, ponieważ nie była ona oparta na przesłankach wskazanych w art. 399 § 1 i § 2 k.p.c. Powódka zaskarżyła to postanowienie zażaleniem do Sądu Najwyższego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające skargę o wznowienie postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I CZ 89/08 POSTANOWIENIE Dnia 14 listopada 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSA Dariusz Dończyk w sprawie ze skargi Z. L. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa Z. L. przeciwko L. O. i A. O. o rozwiązanie umowy, zakończonej postanowieniem Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 26 października 2006 r., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 listopada 2008 r., zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 4 czerwca 2008 r., oddala zażalenie i nie obciąża skarżącej obowiązkiem zwrotu pozwanym kosztów postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie 2 Powódka Z. L. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 26 października 2008 r. o odrzuceniu jej apelacji. Zażalenie na to postanowienie oddalił Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 21 marca 2007 r. Jako podstawę wznowienia powódka wskazała nieważność postępowania (art. 401 ust. 2 k.p.c.) przed Sądem Apelacyjnym, spowodowaną jej nieprawidłową reprezentacją przez pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2008 r. Sąd Apelacyjny z powołaniem się na art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił powyższą skargę, przyjmując, że jest ona niedopuszczalna. Zaskarżone postanowienie nie jest bowiem orzeczeniem merytorycznym kończącym postępowanie w sprawie, o jakim mowa w art. 399 § 1 k.p.c., ani też skarga nie została oparta na podstawie wznowienia przewidzianej w art. 399 § 2 k.p.c., tj. na podstawie z art. 4011 k.p.c. Powódka zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem, domagając się jego uchylenia. Podniosła zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Zarzut ten nie został skonkretyzowany, poza wskazaniem, że w postępowaniu, którego wznowienia domaga się skarżąca, doszło do nieważności postępowania, gdyż pełnomocnik z urzędu nieprawidłowo wykonywał swoje obowiązki (nie uiścił opłaty od apelacji), co spowodowało odrzucenie apelacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzuty podniesione przez skarżącą nie dotyczą przyczyn odrzucenia wniesionej przez nią skargi, jakie przyjął Sąd Apelacyjny, lecz skupiają się wokół wskazanej przez skarżącą podstawy wznowienia – art. 401 ust. 2 k.p.c. Tymczasem podstawowym zagadnieniem jest to, czy skarga o wznowienie postępowania w ogóle jest w niniejszej sprawie dopuszczalna. Art. 399 k.p.c. nie wprowadza powszechnej dopuszczalności skargi o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania. Przeciwnie, nadaje jej charakter środka wyjątkowego i szczegółowo limituje wypadki, kiedy taka skarga może być złożona. Skarga przewidziana jest jedynie w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem merytorycznym (art. 399 § 1 k.p.c.), a w wypadku kiedy orzeczenie kończące ma charakter postanowienia formalnego - skargę o wznowienie postępowania można wnieść tylko wtedy, kiedy postanowienie 3 wydane zostało na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą orzekł Trybunał Konstytucyjny (art. 399 § 2 k.p.c.). W rozpatrywanej sprawie postępowanie zakończyło się prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu apelacji, a zatem postanowieniem formalnym. Skarga o wznowienie postępowania byłaby więc dopuszczalna jedynie wówczas, gdyby powódka zarzucała, iż odrzucenie apelacji nastąpiło na podstawie przepisu zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny. Powódka nie opiera jednak skargi na podstawie z art. 4011 k.p.c. lecz na podstawie z art. 401 ust. 2 k.p.c., a ta podstawa nie uprawnia do żądania wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem formalnym. Z tych przyczyn zażalenie powódki należało oddalić (art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.). kg

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 401 ust. 2 KPCart. 410 § 1 KPCart. 399 § 1 KPCart. 399 § 2 KPCart. 4011 KPCArt. 399 KPCart. 3941 § 3 KPCart. 39814 KPC§ 1§ 2§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy