III KO 39/17

Sygn. akt III KO 39/17 POSTANOWIENIE Dnia 10 sierpnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Henryk Gradzik SSN Michał Laskowski w sprawie Z.K. po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 10 sierpnia 2017 r. w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania, w którym zapadło postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. IV Kop (…), utrzymane częściowo w mocy postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. AKz (…), na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., p o s t a n o w i ł: stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania objętego sygnalizacją zawartą w piśmie Zenona Kamrowskiego z dnia 28 marca 2017 r. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akty IV Kop (…), Sąd Okręgowy w G. przekazał – na podstawie art. 607k § 1 i 3 k.p.k. – obywatela polskiego Z.K. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do Republiki Federalnej Niemiec (pkt 1), zastosował wobec ściganego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy (pkt 2), wstrzymał wykonanie postanowienia o przekazaniu do czasu prawomocnego zakończenia w kraju postępowania karnego (pkt 3) oraz orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Z.K. przez obrońcę z urzędu (pkt 4) – k. 30-32. 2 Orzeczenie powyższe zaskarżył Z.K.. Po rozpoznaniu zażalenia Sąd Apelacyjny w (…) postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt II AKz (…), uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji w pkt 1, 3 i 4 i w tym zakresie sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G.. W pozostałym zakresie (co do tymczasowego aresztowania) zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy (k. 60-66). Środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na wniosek prokuratora uchylono ostatecznie, po jego wielokrotnym przedłużaniu, w dniu 22 stycznia 2008 r., uznając, że zastosowanie tymczasowego aresztowania w innej sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w G. stanowi wystarczającą gwarancję skuteczności wykonania w przyszłości decyzji o przekazaniu ściganego (k. 335-336). W dniu 21 kwietnia 2011 r. Z.K. został przekazany na terytorium Niemiec (k. 394). Pismem z dnia 28 marca 2017 r., przekazanym przez Sąd Apelacyjny w (…) do Sądu Najwyższego, Z.K. wystąpił o wznowienie postępowania i uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 7 lutego 2006 r. IV Kop (…), sygnalizując wystąpienie przy jego wydaniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. W jego ocenie przedmiotowe orzeczenie nie zostało w sposób prawidłowy podpisane, bowiem złożone zostały pod nim wyłącznie parafy, co nie stanowi podpisu, którym jest wyłącznie postawienie na dokumencie przez upoważnioną osobę swojego imienia i nazwiska. W pisemnym stanowisku prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o stwierdzenie braku możliwości wznowienia z urzędu postępowania w przedmiocie zastosowania wobec Z.K. środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Trafny jest pogląd prokuratora Prokuratury Krajowej, że nie jest niniejszej sprawie możliwe wznowienie postępowania z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. Nadzwyczajny środek zaskarżenia jakim jest uregulowane w Rozdziale 56 Kodeksu postępowania karnego wznowienie dotyczy wyłącznie postępowań sądowych zakończonych prawomocnym orzeczeniem. 3 Takiej cechy nie posiada kwestionowane przez skarżącego postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 7 lutego 2006 r., wydane pod sygn. IV Kop (…). Zauważyć należy, że orzeczenie to w zakresie rozstrzygnięć zawartych w jego pkt. 1, 3 i 4 nigdy nie uzyskało waloru prawomocności, gdy na skutek zażalenia Z.K. zostało w tym zakresie uchylone postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 kwietnia 2006 r., II AKz (…). Nie może być również mowy o orzeczeniu kończącym postępowanie w odniesieniu do tej części wskazanego na wstępie postanowienia, w której zastosowano wobec ściganego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, chociaż w tym zakresie stało się ono prawomocne. Orzeczeniem kończącym jest bowiem takie orzeczenie, które posiada cechę trwałości, i w związku z tym nie może zostać wzruszone w innym trybie niż nadzwyczajny (kasacja lub wznowienie postępowania). Tego rodzaju charakteru nie ma rozstrzygnięcie co do zastosowania środka zapobiegawczego, bowiem stosownie do dyspozycji art. 253 § 1 k.p.k. środek taki uchyla się niezwłocznie lub zmienia, jeżeli ustaną przyczyny, w skutek których został on zastosowany, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie lub zmianę, a inicjatywa w tym przedmiocie należy również do oskarżonego (art. 254 § 1 k.p.k.). Co więcej, przypomnieć należy wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, że prawomocne rozstrzygnięcie, orzeczeniem sądu, określonej kwestii w toku postępowania karnego, nie może prowadzić do zaakceptowania stwierdzenia, że do tego właśnie postępowania, niezależnie od jego charakteru i przedmiotu, może być zastosowany tryb wznowienia postępowania. Z treści przepisów art. 540 k.p.k., art. 540 a k.p.k., art. 540 b oraz art. 542 § 3 k.p.k. wynika w sposób bezsporny, że postępowanie sądowe, prawomocnie zakończone, musi rozstrzygać o odpowiedzialności karnej oskarżonego, a nie o jakiejkolwiek kwestii incydentalnej, chociażby istotnej dla oskarżonego, rozstrzyganej w toku postępowania karnego (zob. postanowienia: z dnia 27 sierpnia 2008 r., IV KZ 59/08, R-OSNKW 2008, poz. 1715 oraz z dnia 11 września 2008 r., IV KZ 62/08, R-OSNKW 2008, poz. 1823). Wydane w toku postępowania postanowienie sądu o zastosowaniu lub przedłużeniu stosowania środka zapobiegawczego, w tym również o tymczasowym aresztowaniu, o odpowiedzialności karnej oskarżonego nie rozstrzyga. 4 Z powołanych względów sygnalizację skazanego, jaką odnoszącą się do postępowania, które z jednej strony nie zostało prawomocnie zakończone, a w pozostałym zakresie dotyczyło orzeczenia w kwestii incydentalnej i nie rozstrzygającej o odpowiedzialności karnej Z.K., uznać należało za niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy, już wyłącznie na marginesie, wyjaśnić należy, że nawet w wypadku, gdyby przedmiotowa sygnalizacja dotyczyła postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczenie, a więc podlegającego kontroli w trybie postępowania wznowieniowego, brak byłoby podstaw do jego wznowienia w oparciu o bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. Oględziny znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 7 lutego 2006 r. nie pozostawiają wątpliwości, że zostało ono podpisane przez wszystkich trzech sędziów je wydających mimo, że w wypadku dwóch podpisów stanowią je określone znaki graficzne. Zgodzić należy się z prokuratorem, że polska procedura karna nie przewiduje wprawdzie formy „parafowania” orzeczenia, jednocześnie jednak nie wymaga, aby podpis sędziego był czytelny tj. zwierał jego imię i nazwisko (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2012 r., V KK 220/12, LEX nr 1228651). Jak to zasadnie wywiódł Sąd Najwyższy w kolejnym orzeczeniu „tzw. parafa uznawana jest za podpis, tylko złożony w formie skrótowej. Przy ustalaniu, czy złożony własnoręcznie znak graficzny stanowi podpis najważniejsze jest tylko to, by podpisujący nadał mu charakter podpisu (animus signandi). Podpis nie musi być czytelny – powinien jednak odzwierciedlać cechy charakterystyczne dla osoby która go składała by w ten sposób ułatwić orientację w rozpoznaniu osoby” (wyrok z dnia 6 marca 2014 r., IV KK 327/13, Prok. i Pr. – orzeczn. 2014, z. 6, poz. 10). Znaki graficzne złożone pod powołanym na wstępie postanowieniem Sądu Okręgowego w G. takie cechy posiadają. Uwzględniając powyższe postanowiono jak w części dyspozytywnej.