III UK 64/18

Sygn. akt III UK 64/18 POSTANOWIENIE Dnia 12 grudnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z odwołania W. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. o prawo do emerytury, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 12 grudnia 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt III AUa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od W. R. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 7 sierpnia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił W. R. prawa do emerytury po osiągnięciu 60 roku życia, z uwagi na nieudowodnienie przez niego okresu 25 lat ogólnego stażu ubezpieczeniowego oraz okresu 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę i przyznanie mu prawa do emerytury. Podkreślił, iż przez całe swoje życie pracował w warunkach szkodliwych i niebezpiecznych. W odwołaniu nie ustosunkował się w ogóle do braku okresu 25 lat ogólnego stażu, nie przedstawił żadnego okresu zatrudnienia, który uzupełniałby ogólny staż pracy. 2 W ocenie Sądu Okręgowego należało uznać, że w ustalonym stanie faktycznym decyzja organu rentowego odmawiająca ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury była prawidłowa. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że na dzień 1 stycznia 1999 r. W. R. nie legitymowały wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym (tzw. stażem ogólnym), wynoszącym co najmniej 25 lat dla mężczyzn. Wskazał, że ubezpieczony w piśmie procesowym złożonym 28 listopada 2016 r., a zatem po zamknięciu rozprawy i ogłoszeniu wyroku domagał się uwzględnienia w jego ogólnym stażu ubezpieczeniowym okresu zatrudnienia od 1 lipca 1972 r. do 30 listopada 1972 r. w PGR […] na podstawie zeznań świadka oraz okresu od 24 czerwca 1985 r. do 1 lipca 1985 r. w […] Przedsiębiorstwie Budownictwa Ogólnego. Sąd Okręgowy podkreślił, że przedłożone dokumenty nieobjęte zostały zaskarżoną decyzją, a więc jako nowy dowód w sprawie powinny zostać przedłożone wraz nowym wnioskiem do organu celem ewentualnego ponownego ustalenia prawa do świadczenia. W ocenie Sądu Okręgowego, nawet po ewentualnym doliczeniu do stażu ubezpieczeniowego wnioskowanego okresu 8 dni zatrudnienia w […]PBO W. R. legitymowałby się stażem ubezpieczeniowym wynoszącym 24 lata, 11 miesięcy i 22 dni. Nadto, zdaniem Sądu, wątpliwe wydaje się zatrudnienie ubezpieczonego w PGR w B. w sytuacji, gdy w kwestionariuszu osobowym złożonym wraz z podaniem o zatrudnienie w E. - […] w dniu 15 maja 1976 r. wykazanym jako pierwsze zatrudnienie, ubezpieczony w rubryce „przebieg pracy zawodowej” nie wskazał tego zatrudnienia a nawet wpisał „nie”. Ponadto żadnego z tych okresów nie uwzględnił sam ubezpieczony w piśmie złożonym bezpośrednio na rozprawie. Sąd Apelacyjny zauważył, że profesjonalny pełnomocnik reprezentujący ubezpieczonego, na rozprawie w dniu 21 października 2016 r. tuż przed jej zamknięciem, w obecności ubezpieczonego, dwukrotnie złożył oświadczenie, że nie wnosi o zaliczenie żadnego dodatkowego okresu do ogólnego stażu pracy. Złożone po wydaniu wyroku wnioski o dopuszczenie kolejnych dowodów uznał tym samym za spóźnione w świetle uregulowań art. 381 k.p.c. zgodnie, z którym Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Wskazał, że wbrew swemu interesowi procesowemu, ubezpieczony 3 dopiero po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji oraz w apelacji powołał całkiem nowe okoliczności. W utrwalonym orzecznictwie sądowym, przyjmuje się, iż specyfiką postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest to, że sąd ocenia legalność decyzji organu rentowego według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania, a tylko w wyjątkowych przypadkach może przyznać świadczenie, jeżeli warunki je uzasadniające zostały spełnione już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy: art. 381 k.p.c. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Wskazał, że skarga zasługuje na przyjęcie do rozpoznania albowiem jest oczywiście uzasadniona. Zdaniem skarżącego w sprawie ujawniło się oczywiste i rażące naruszenie art. 381 k.p.c. poprzez nieuzasadnione pominięcie w ramach postępowania apelacyjnego, dowodów zawnioskowanych przez ubezpieczonego i wydanie wyroku w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sposób niekompletny. Pomimo, iż załączone oświadczenia zostały sporządzone po dniu wydania wyroku to Sąd drugiej instancji nie uwzględnił tej okoliczności i w sposób dowolny ograniczył uprawnienie ubezpieczonego do rozpoznania jego sprawy w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący na s. 2 skargi wniósł o jej przyjęcie do rozpoznania ma podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Okoliczność ta nie została przez skarżącego rozwinięta 4 w dalszej części skargi. Na s. 3 z kolei wskazując przyczyny uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania podał, że skarga jest oczywiście uzasadniona, którą to okoliczność uzasadnił na ostatniej stronie skargi w jednym akapicie. W obliczu tego rodzaju postawy, trzeba przypomnieć, że rolą Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym nie jest wyręczanie strony reprezentowanej w procesie przez profesjonalnego pełnomocnika we wskazaniu (doprecyzowywaniu) treści postulowanych zagadnień prawnych. Znaczy to, że dalsze rozważania ograniczają się do postulowanej oczywistej zasadności skargi. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Chodzi zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365). Wyjątki przewidziane w art. 381 k.p.c. zostały ustanowione nie po to, aby ograniczyć apelację i zawęzić ramy odwoławcze, lecz głównie w celu dyscyplinowania stron przez skłanianie ich do przedstawiania całego znanego im materiału faktycznego i dowodowego już w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji; tym sposobem ustawodawca zapobiega także przewlekłości postępowania. Jeśli zatem sąd drugiej instancji korzysta z instytucji uregulowanej w tym przepisie, powinien jej zastosowanie odpowiednio uzasadnić (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2014 r., III UK 177/13, LEX nr 1493925). W rozpoznawanej sprawie Sąd dokonał takiego uzasadnienia. Wskazał, że wbrew swemu interesowi procesowemu, ubezpieczony dopiero po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji oraz w apelacji powołał całkiem nowe okoliczności. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że doszło do oczywistego naruszenia art. 381 k.p.c. Sąd drugiej instancji ze względu na postawę wnioskodawcy miał prawo odmówić kontynowania postępowania dowodowego, a w każdym razie podjęta przez niego decyzja w tym zakresie nie może być postrzegana jako oczywiście błędna. W 5 rezultacie, nie doszło do wypełnienia przesłanki uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W tym miejscu trzeba przypomnieć, że Sąd Najwyższy nie spełnia roli sądu trzeciej instancji, interweniuje tylko wówczas, gdy wady proceduralne mają charakter kwalifikowany. Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawie reguły z art. 98 § 1 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.