I CZ 19/10

PostanowienieIzba Cywilna2010-05-19

Skład orzekający: Tadeusz Wiśniewski, Krzysztof Pietrzykowski, Jan Futro

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pełnomocnictwo udzielone przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości do reprezentowania go przed sądami, w tym przed Sądem Najwyższym, może stanowić skuteczne umocowanie do działania w imieniu innego współwłaściciela, jeśli nie zawiera wyraźnego oświadczenia o zamiarze reprezentowania również tej osoby?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że pełnomocnictwo procesowe udzielone przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości do reprezentowania go przed sądami, w tym przed Sądem Najwyższym, nie może stanowić skutecznego umocowania do działania w imieniu innego współwłaściciela, jeśli nie zawiera wyraźnego oświadczenia o zamiarze reprezentowania również tej osoby. Sąd podkreślił, że jeśli pełnomocnik chciał skutecznie działać nie tylko we własnym imieniu, lecz także w imieniu innego współwłaściciela, powinien ten zamiar ujawnić w treści pełnomocnictwa.
Stan faktyczny
W sprawie o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości, Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną jednego z uczestników postępowania (B. N.) z powodu braku pełnomocnictwa do jej wniesienia. Pełnomocnik, wezwany do uzupełnienia braku, przedłożył pełnomocnictwo udzielone jedynie przez pozostałych uczestników (K. N. i D. N.), z którego nie wynikało umocowanie do działania w imieniu B. N. Uczestnicy postępowania wnieśli zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy odrzucił zażalenie K. N. i D. N. jako niedopuszczalne z powodu braku interesu prawnego w zaskarżeniu, a zażalenie B. N. oddalił, uznając brak skutecznego umocowania pełnomocnika do działania w jej imieniu przed Sądem Najwyższym.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odrzucił zażalenie K. N. i D. N. jako niedopuszczalne, a zażalenie B. N. oddalił, zasądzając od uczestników koszty postępowania zażaleniowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I CZ 19/10 POSTANOWIENIE Dnia 19 maja 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSA Jan Futro (sprawozdawca) w sprawie z wniosku Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta miasta W. przy uczestnictwie miasta W., B. N., K. N. i D. N. o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 maja 2010 r., zażalenia uczestników postępowania B. N., K. N. oraz D. N. na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt V Ca (...), 1. odrzuca zażalenie K. N. i D. N.; 2. oddala zażalenie B. N.; 3. zasądza od B. N., K. N. oraz D. N. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę po 900 (dziewięćset) zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 17 marca 2009 r., Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację B. N., K. N. i D. N. od postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 czerwca 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2009 r. Sąd Okręgowy w W. odrzucił skargę kasacyjną B. N. od wskazanego postanowienia tego Sądu. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy w W. wskazał, że do skargi kasacyjnej, która wniesiona została w imieniu B. N., K. N. i D. N. przez pełnomocnika będącego 2 adwokatem, nie zostało dołączone pełnomocnictwo, a pełnomocnik wezwany do uzupełnienia tego braku przedłożył pełnomocnictwo udzielone mu jedynie przez K. N. oraz D. N. Z treści tego pełnomocnictwa nie wynikało jednak, aby K. N. udzielił go również w imieniu B. N. Na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej B. N. zażalenie wnieśli B. N., K. N. i D. N. żądając jego uchylenia, ewentualnie zmiany i przekazania skargi kasacyjnej B. N. do rozpoznania Sądowi Najwyższemu. Wnieśli również o zasądzenie na ich rzecz solidarnie od wnioskodawcy Skarbu Państwa – Prezydenta W. kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W zażaleniu zarzucili zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 95 § 1 i 96 k.c. przez uznanie, że pełnomocnictwo udzielone adwokatowi przez K. N. nie zostało udzielone również w imieniu B. N. w sytuacji, gdy udzielenie przez K. N. pełnomocnictwa do reprezentowania przed Sądem Najwyższym jest czynnością w granicach umocowania aktem notarialnym z dnia 2 lutego 2006 r. i pociąga za sobą skutki również dla tej reprezentowanej. Zarzucono również naruszenie art. 92 i art. 89 § 1 k.p.c. przez uznanie, że pełnomocnictwo udzielone przez K. N. nie zostało udzielone również w imieniu B. N. w sytuacji, gdy przed Sądami obu instancji działania K. N. były traktowane, jako własne i jako B. N., a z treści aktu notarialnego z dnia 2 lutego 2006 r. wynika, że K. N. miał pełnomocnictwo do reprezentowania B. N. przed wszelkimi Sądami i złożył do akt sprawy odpis tego pełnomocnictwa. Wnioskodawca reprezentowany przez Prezydenta W. a zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o odrzucenie zażalenia K. N. i D. N. oraz oddalenie zażalenia B. N. Wniósł również o zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenia K. N. i D. N. są niedopuszczalne. Zgodnie z art. 373 i art. 370 w zw. z art. 39821, art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym zażalenie podlega odrzuceniu przez Sąd Najwyższy, jeżeli podlegało odrzuceniu przez Sąd drugiej instancji, tj. jeśli zostało wniesione po upływie przepisanego terminu, nieopłacone lub gdy z innych przyczyn było niedopuszczalne. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela pogląd, iż przyczyną 3 niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie jest nieistnienie po stronie żalącego interesu w zaskarżeniu (gravamen). Interes ten występuje wtedy, gdy żalącego można uznać za pokrzywdzonego zaskarżanym przez niego postanowieniem. Sytuacja taka nie występuje ani w przypadku K. N., ani D. N. Postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej dotyczyło bowiem jedynie B. N. Skargę kasacyjną wniesioną w imieniu K. N. oraz D. N. na obecnym etapie postępowania należy uznać za wniesioną skutecznie. Odrzucenie skargi kasacyjnej B. N. w żaden sposób nie oddziaływuje na ich prawa i obowiązki procesowe. Z tych względów na podstawie powołanych przepisów Sąd Najwyższy orzekł jak w pkt 1 postanowienia. Zażalenie B. N. natomiast nie zasługuje na uwzględnienie. Prawdą jest, że pełnomocnictwo udzielone przez nią w akcie notarialnym z dnia 2 lutego 2002 r. jej synowi K. N. skutecznie umocowywało go do działania w jej imieniu m.in. przed sądami w sprawach związanych z nieruchomością, co do której wnioskodawca żądał stwierdzenia zasiedzenia. Pełnomocnictwo to było zatem pełnomocnictwem procesowym ogólnym (art. 88 k.p.c.) i na jego podstawie K. N., jako zstępny żalącej był umocowany do działania w jej imieniu przed Sądami obu instancji (art. 87 § 1 k.p.c.) oraz m.in. do udzielenia w jej imieniu dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu (art. 91 pkt 2 k.p.c.), w tym również do działania przed Sądem Najwyższym (art. 871 k.p.c.). Jednak Sąd Okręgowy w W. trafnie wskazał, że pełnomocnictwo procesowe udzielone przez K. N. adwokatowi M. A. do wniesienia skargi kasacyjnej nie może stanowić skutecznego umocowania do działania w imieniu żalącej. Nie zawiera ono bowiem oświadczenia K. N., że udziela on temu adwokatowi pełnomocnictwa do działania przed Sądem Najwyższym również w imieniu B. N. Jeśli K. N. udzielając pełnomocnictwa chciał skutecznie działać nie tylko w swoim imieniu, lecz także w imieniu żalącej, powinien zamiar ten ujawnić. Treść pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi M. A. w dniu 2 stycznia 2008 r. wskazywała, że adwokat ten jest umocowany do działania „przed Sądami wszystkich instancji” jedynie za K. N. i D. N. Na rozprawie w dniu 3 stycznia 2008 r. K. N. oświadczył, że on sam występuje również w imieniu żalącej, przedstawiając wypis aktu notarialnego z dnia 2 lutego 2006 r. zawierającego udzielone mu przez nią pełnomocnictwo. Na tej podstawie można było uznać, że adwokat M. A. jest umocowany do działania również za żalącą jako jej dalszy 4 pełnomocnik. Pełnomocnictwo z dnia 2 stycznia 2008 r. nie stanowiło jednak skutecznego umocowania tego adwokata do działania przed Sądem Najwyższym, a jedynie przed sądami obu instancji (por. uchwała SN z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07, OSNC 2008 r. Nr 11, poz. 122). Treść pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi A. N. w dniu 5 czerwca 2008 r. wskazywała, że adwokat ten umocowany jest do działania nie tylko przed sądami powszechnymi, ale również przed Sądem Najwyższym i to nie tylko za K. N. i D. N., lecz także za żalącą. W treści pełnomocnictwa wskazano bowiem, że K. N. udzielił go działając „w imieniu swoim oraz B. N.”. Skarga kasacyjna w imieniu żalącej, K. N. i D. N. została jednak wniesiona przez adwokata M. A. Adwokat ten zgodnie z art. 3986 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. wezwany został do uzupełnienia jej braku poprzez złożenie pełnomocnictwa do występowania w ich imieniu przed Sądem Najwyższym. W przepisanym terminie złożył pełnomocnictwo, którego treść wskazywała, że jest umocowany do działania przed Sądem Najwyższym jedynie za K. N. i D. N. Skarga kasacyjna wniesiona przez tego adwokata w imieniu żalącej podlegała zatem odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. jako skarga, której braków nie usunięto w terminie. Z tych powodów na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w pkt 2 postanowienia. Na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. oraz art. 105 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., jak również art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 169, poz. 1417 ze zm.) koszty zastępstwa procesowego zostały przyznane na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Według art. 99 k.p.c. oraz § 13 ust. 2 pkt 2, § 8 pkt 1 i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) koszty te wynoszą 2 700 zł, przyjmując za podstawę ich obliczenia 75% stawki minimalnej skoro radca prokuratorii nie prowadził sprawy przed Sądem drugiej instancji. Ponieważ w kwestii zasadności odrzucenia skargi kasacyjnej B. N. wnioski każdego z żalących były takie same i sprzeczne z interesem wnioskodawcy, koszty te należało przyznać od każdego z żalących w częściach równych. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie 3 postanowienia.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 95 § 1art. 92art. 89 § 1 KPCart. 373art. 370art. 39821art. 3941 § 3art. 13 § 2 KPCart. 88 KPCart. 87 § 1 KPCart. 91 pkt 2 KPCart. 871 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy