II KZ 14/24

II KZ 14/24 POSTANOWIENIE Dnia 16 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras w sprawie M. D. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16 maja 2024 r. zażalenia obrońcy skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II Ka 875/22, o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II Ka 875/22 na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., p o s t a n o w i ł utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Siedlcach postanowieniem z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II Ka 875/22, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Postanowienie to zaskarżył obrońca skazanego, zarzucając mu: „ 1. Naruszenie przepisów postępowania karnego, mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie art. 126 § 1 kpk, poprzez wyrażenie II KZ 14/24 2 błędnego poglądu, iż niewystąpienie przez obrońcę z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, mimo wydania w tym zakresie stosownej dyspozycji przez skazanego, nie stanowi przyczyny niedotrzymania terminu zawitego niezależnej od skazanego, 2. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, polegający na pominięciu podnoszonej okoliczności, iż skazany wydał telefonicznie dyspozycję obrońcy co do wystąpienia w jego imieniu z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach II Wydział Karny z dnia 26 stycznia 2023 r. w sprawie o sygn. akt II Ka 875/22, która nagrana została na poczcie głosowej, w sytuacji gdy skazany w istocie wydał takie polecenie i nie mógł mieć świadomości, że wiadomość nie zostanie odsłuchana przez jego obrońcę, zaś za uprawdopodobnienie przedmiotowego faktu uznać należy, już samo w sobie to, iż w późniejszym czasie, w następstwie uprzedniej dyspozycji, skazany zlecił obrońcy, aby ten wystąpił w jego imieniu do Rzecznika Praw Obywatelskich z prośbą o sporządzenie i wniesienie w imieniu skazanego skargi kasacyjnej, co też obrońca uczynił, nie będąc jednocześnie świadomym, że uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone, bowiem w sytuacji w której dotarła do niego jedynie dyspozycja o wystąpienie do Rzecznika Praw Obywatelskich z prośbą o sporządzenie i wniesienie w imieniu skazanego skargi kasacyjnej (wiadomość pozostawiona wcześniej na poczcie głosowej zawierająca dyspozycję Skazanego o wystąpienie z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie została odsłuchana) domniemywał on, że Skazany samodzielnie wystąpił wcześniej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zaś treść uzasadnienia doprowadziła do stwierdzenia przez Skazanego, że w sprawie tej zachodzą podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej co też postanowił uczynić. 3. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że skazany wydał dyspozycję obrońcy w przedmiocie wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku (nagrywając ją na pocztę głosową) „po kilku tygodniach” od dnia wydania orzeczenia, co miałoby wynikać z treści wniosku obrońcy z dnia 04.09.2023 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie II KZ 14/24 3 uzasadnienia orzeczenia, mimo, iż we wniosku nie zawarto takiego twierdzenia, zaś przywołany w treści uzasadnienia ww. wniosku kontakt skazanego z obrońcą „po kilku tygodniach” dotyczył wydania dyspozycji o wystąpienie z wnioskiem do Rzecznika Praw Obywatelskich o sporządzenie w imieniu skazanego skargi kasacyjnej, co też obrońca uczynił.” Podnosząc powyższe obrońca skazanego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skazanemu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, ewentualnie w przypadku stwierdzenia istnienia ku temu przesłanek, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Zażalenie obrońcy skazanego nie zasługiwało na uwzględnienie. Argumenty przedstawione w zażaleniu nie mogły skutecznie podważyć stanowiska sądu meriti w przedmiocie oceny okoliczności przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Niczego w tej kwestii nie zmienia błędne ustalenie sądu odnośnie do czasu w jakim skazany miał wydać obrońcy telefoniczną dyspozycję do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Zgodnie z art. 126 § 1 k.p.k. sąd może przywrócić zawity termin na wniosek strony, jeżeli niedotrzymanie tego terminu nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych. To na stronie wnoszącej o przywrócenie terminu zawitego ciąży obowiązek wskazania okoliczności, które uniemożliwiły jej dokonanie czynności procesowej w przewidzianym terminie, a także uprawdopodobnienie, że nastąpiło to z przyczyn od strony niezależnych. Bezsporne w tej sprawie jest, że zawiadomiony o terminie rozprawy odwoławczej obrońca z wyboru nie stawił się na nią, a następnie nie złożył wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia wyroku, choć treść wyroku sądu odwoławczego (rodzaj kary) dawała obrońcy podstawę do wniesienia kasacji, jeśliby uznawał, iż wyrok obarczony jest rażącym naruszeniem prawa. Skarżący w swoim zażaleniu wprawdzie przywołuje fakt, że skazany swoją wolę w zakresie sporządzenia wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku przedstawił w telefonicznej rozmowie, która została zarejestrowana na poczcie głosowej aparatu telefonicznego kancelarii (której – według twierdzeń obrońcy - nie odsłuchał) ale okoliczność ta nie jawi się jako przekonujące II KZ 14/24 4 uprawdopodobnienie wyłącznego zawinienia przez obrońcę skazanego swojego obowiązku, co miałoby prowadzić do przywrócenia dla skazanego terminu z art. 524 § 1 zd. drugie k.p.k. w zw. z art. 457 § 2 k.p.k. Po pierwsze, obrońca nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego okoliczność, że to skazany zobligował go do zainicjowania procedury kasacyjnej, a analiza akt sprawy dowodzi innej tezy. Z akt sprawy wynika, że po tym jak obrońca (na skutek – jak sam twierdzi – rozmowy telefonicznej ze skazanym po kilku tygodniach od rozprawy, w której skazany poprosił o to, aby złożyć prośbę do Rzecznika Praw Obywatelskich o kasację) otrzymał informację z biura Rzecznika Praw Obywatelskich, iż prośba o wniesienie kasacji nie będzie procedowana dopóty nie zostanie wniosek obrońcy uzupełniony o przedłożenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego (k. 162), to podjęto czynności zmierzające do uzyskania tego brakującego dokumentu, a więc złożony został wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku. Po drugie, przyznany przez skarżącego fakt zainicjowania przez skazanego - po kilku tygodniach od wydania wyroku sądu odwoławczego – postępowania w celu złożenia kasacji przez Rzecznika Praw Obywatelskich w sytuacji, gdy przecież kasacja mogła być wniesiona przez obrońcę skazanego (art. 519 w zw. z art. 523 § 2 k.p.k.), przeczy tezie skarżącego, że wniesienie kasacji przez stronę było planowane. Nie trzeba przecież uzasadniać, że możliwość wniesienia własnej kasacji przez stronę, z dowolnymi zarzutami, stanowi sytuację procesową znaczenie lepszą niż ubieganie się o możliwość wniesienia kasacji w trybie art. 521 § 1 k.p.k. Skoro więc dopiero po upływie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, skazany uzgodnił zainicjowanie kasacji w trybie art. 521 § 1 k.p.k., to - zdaniem Sądu Najwyższego - okoliczność ta przeczy tezie, że procedura złożenia wniosku o sporządzanie i doręczenie wyroku z uzasadnieniem była objęta wolą skazanego i obrońcy, zwłaszcza, że w apelacji stawiano tylko zarzut rażącej surowości kary łącznej w wyroku łącznym. W kontekście podniesionych okoliczności stwierdzić trzeba, że ustalenia faktyczne sądu meriti są prawidłowe choć oparte nieco na innej (niepełnej) argumentacji, co nie zmienia jednak tezy, iż podniesione zarzuty nie dowodzą II KZ 14/24 5 błędu w zakresie faktu, że niedotrzymanie terminu było zawinione przez stronę, co czyni niezasadnym wniosek w trybie art. 126 § 1 k.p.k. Z tych powodów orzeczono jak na wstępie. [PGW] [ms]