V KO 20/15
Izba Karna2015-04-23
Skład orzekający: Tomasz Grzegorczyk, Jerzy Grubba, Dariusz Świecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ujawnienie nowych faktów i dowodów historycznych oraz zeznań świadków uzasadnia wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem o uznaniu nieważności wyroku, jeśli te dowody podważają ustalenia dotyczące charakteru działalności skazanego?Ratio decidendi
Wniosek o wznowienie postępowania jest zasadny, gdy ujawnione nowe fakty i dowody, nieznane sądom rozpoznającym sprawę, podważają ustalenia faktyczne dotyczące charakteru działalności skazanego. Nowe opracowania historyczne oraz zeznania świadków mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., jeśli wskazują na niepodległościowy charakter działalności, a nie kryminalny.Stan faktyczny
Prokurator Okręgowy złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem utrzymującym w mocy postanowienie o uznaniu nieważności wyroku b. Wojskowego Sądu Rejonowego. Wniosek oparto na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., wskazując na nowe fakty i dowody w postaci opracowań historycznych i zeznań świadków. Dowody te miały podważać ustalenie, że skazanie W. P. dotyczyło przestępstw kryminalnych, a nie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy wznowił postępowanie, uchylił zaskarżone postanowienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V KO 20/15 POSTANOWIENIE Dnia 23 kwietnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca) w sprawie W. P. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. wniosku Prokuratora Okręgowego w S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 14 grudnia 1995 r., sygn. akt II AKz […], utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 27 marca 1995 r., sygn. akt III Ko […] na podstawie art. 540§1 pkt 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł 1/ wznowić postępowanie w sprawie W.P. o uznanie nieważności wyroku b. Wojskowego Sądu Rejonowego w S. z dnia 21 sierpnia 1948 r. sygn. akt Sr […] zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w […]z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie sygn. akt II AKz […], 2/ uchylić postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie sygn. akt II AKz […] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 27 marca 1995r. w sprawie sygn. akt III Ko […] i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S., 3/ kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego obciążyć Skarb Państwa.
2 UZASADNIENIE Wniosek o wznowienie postępowania na korzyść W. P. złożył Prokurator Okręgowy w S.. Wniosek oparty został na podstawie z art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., tj. ujawnienie nowych faktów i dowodów nieznanych Sądom rozpoznającym sprawę. Tymi dowodami maiłyby być zeznania świadków z akt Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w S. – sygn. akt S […] oraz dołączone kopie publikacji o charakterze historycznym. Wskazując na powyższe wnioskodawca wniósł o uchylenie obu postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek o wznowienie postępowania jest zasadny. Wskazane w nim nowe fakty i dowody podważają ustalenie Sądu Wojewódzkiego w S., zaaprobowane przez Sąd Apelacyjny w […], że skazanie W. P. przez b. Wojskowy Sąd Rejonowy w S. nastąpiło za przestępstwa kryminalne związane z działaniem w ramach zwykłej rabunkowej grupy przestępczej, a nie za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. We wniosku o wznowienie postępowania prokurator przedstawił nowe fakty i dowody nieznane wcześniej Sądom rozpoznającym sprawę. Za nowy fakt można uznać informacje wynikające z opracowań o charakterze historycznym, że działająca od 1945 do 1948 r. grupa pod nazwą „B.” nie była w żadnym okresie swojego funkcjonowania grupą kryminalną, a oddziałem zbrojnego podziemia niepodległościowego (Tomasz Łabuszewski - „Stefan” jeden z „wyklętych”, Biuletyn IPN. Pamięć.pl, nr 1/12, s. 50-53; Edyta Wnuk - Zawsze stawiałam pięć świeczek. Reportaż, publikacja z 8 grudnia 2009 r., www.szczecin.gazeta.pl; Adam Zadwomy - Uroczysty pogrzeb żołnierzy B[…], publikacja z dnia 10 grudnia 2009 r., www.szczecin.gazeta.pl). Natomiast za nowe dowody uznać należy zeznania części członków „B.”, jak również osób z nimi związanych, złożone w toku prowadzonego przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w S. postępowania przygotowawczego w sprawie zbrodni komunistycznej w sprawie sygn. akt S […] Zk. Chodzi tu o zeznania J. S., K. P., S. S., A. G., C. S., J. M., T. G., L. A., H. M., S. B.
3 Przedstawione przez wnioskodawcę nowe fakty i dowody mogą wskazywać na niepodległościowy charakter działalności prowadzonej przez członków oddziału „B.”, a tym samym i W. P.. W konsekwencji podważają one w wysokim stopniu prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji i zaaprobowanych przez Sąd odwoławczy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia b. Wojskowego Sądu Rejonowego w S. w sprawie Sr […]. Dlatego też zaistniała podstawa do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. Z tych też względów Sąd Najwyższy orzekł o wznowieniu postępowania i o uchyleniu obu zapadłych w sprawie postanowień. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Okręgowy winien uwzględnić nowo ujawnione fakty i dowodowy i dopiero w oparciu całościowo zgromadzony materiał dowodowy rozstrzygnąć w przedmiocie wniosku. l.n
Powiązane orzeczenia
- V KO 62/12 2012-12-06Czy ujawnienie nowych dowodów w postaci akt Instytutu Pamięci Narodowej, w tym zeznań świadków, uzasadnia wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem o uznaniu nieważności wyroku, jeśli dowody te podw…
- I KO 16/22 2023-09-20Czy ujawnienie nowych faktów i dowodów, które nie były znane sądowi ani stronie w pierwotnym postępowaniu, uzasadnia wznowienie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wyroku wydanego na podstawie dekretu z 1…
- II KO 27/13 2014-01-30Czy ujawnienie nowych dowodów w postaci dokumentów Służby Bezpieczeństwa, do których dostęp uzyskał skazany, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania karnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, jeśli dowody te…
- IV KO 93/18 2019-06-05Czy ujawnienie nowych dowodów, w postaci protokołu przesłuchania i postanowienia Instytutu Pamięci Narodowej, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania karnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, jeśli nie wska…
- II KO 8/21 2021-06-17Czy ujawnienie nowych faktów lub dowodów, które nie były znane sądowi w toku postępowania, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem, jeśli wskazują one na wysokie prawdo…
Powołane przepisy
art. 540§1 pkt 2 KPKart. 540 § 1 pkt 2 KPK§1 pkt 2§ 1 pkt 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy