V CSK 562/19

Sygn. akt V CSK 562/19 POSTANOWIENIE Dnia 21 maja 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z powództwa P.S. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w K. i Prezesowi Sądu Rejonowego w B. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 maja 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]. z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. odstępuje od obciążenia powoda kosztami postępowania kasacyjnego; 3. oddala wniosek pełnomocnika powoda adwokata P.K. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po 2 przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący P.S. podał m.in., że jego zdaniem istnieje potrzeba, by Sąd Najwyższy wypowiedział się w sprawie, w której złożono skargę, zważywszy na poziom jej skomplikowania, specyfikę oraz to, że stroną pozwaną jest Skarb Państwa - Prezes Sądu Okręgowego w K. i Prezes Sądu Rejonowego w B.. Spór dotyczy ponadto intymnej sfery życia, do której naruszenia doszło w związku z wadliwym uzasadnieniem postanowienia sądu. Skonstruowane w ten sposób motywy wniosku nie nawiązywały do żadnej z przywołanych wcześniej przyczyn kasacyjnych określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. W szczególności, mimo powołania się na art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., wywody wniosku nie pozwalały uznać, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W świetle utrwalonego orzecznictwa sytuacja taka zachodzi wtedy, gdy dla przeciętnego prawnika wadliwość zaskarżonego wyroku, polegająca na jego sprzeczności z konkretnymi i wskazanymi przez skarżącego przepisami prawa, jest widoczna już na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18, niepubl.). Skarżący, reprezentowany przez kwalifikowanego pełnomocnika ustanowionego przez sąd, nie podjął nawet próby sformułowania jurydycznego wywodu zmierzającego do wykazania, że sytuacja taka ma miejsce w sprawie, w której wniesiono skargę kasacyjną. Podkreślenia wymagało, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania służy przekonaniu Sądu Najwyższego, że merytoryczne rozpoznanie skargi jest uzasadnione w kontekście jej publicznoprawnych funkcji. Ocena tej kwestii nie ma jednak arbitralnego (dowolnego) charakteru, lecz następuje przez pryzmat przyczyn kasacyjnych unormowanych w art. 3989 § 1 k.p.c., których wykazanie każdorazowo obciąża skarżącego. W świetle art. 3989 § 1 k.p.c. podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie 3 stanowi natomiast subiektywne przekonanie skarżącego o słuszności własnych racji, pokrzywdzeniu wydanym orzeczeniem, „skomplikowanie” i „specyfika” sprawy, a także to, że w roli strony pozwanej występuje Skarb Państwa reprezentowany przez prezesa sądu w związku z twierdzonym przez skarżącego deliktem. Orzekając w przedmiocie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek i jego motywy, nie bada natomiast podstaw kasacyjnych, których badanie ma charakter wtórny i jest warunkowane pozytywną decyzją co do przyjęcia skargi do rozpoznania. Ubocznie jednak, w okolicznościach sprawy, Sąd Najwyższy zauważa, że mimo iż Sąd Apelacyjny zanegował żądanie pozwu przede wszystkim w płaszczyźnie związku przyczynowego między działaniem pozwanego a powstaniem po stronie powoda twierdzonych uszczerbków, w podstawach skargi nie zarzucono naruszenia żadnych przepisów prawa materialnego, w szczególności zaś naruszenia art. 361 k.c., który ogranicza odpowiedzialność zobowiązanego do odszkodowania wymaganiem adekwatnego związku przyczynowego. Takie ujęcie podstaw kasacyjnych uniemożliwiało Sądowi Najwyższemu objęcie kontrolą kasacyjną rozumowania Sądu Apelacyjnego w kluczowej z punktu widzenia wyniku postępowania kwestii relacji kauzalnej między zachowaniem pozwanego Skarbu Państwa a twierdzoną szkodą po stronie powoda. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 102, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. Wniosek pełnomocnika procesowego skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym oddalono, mając na względzie, że sporządzenie skargi kasacyjnej, w której nie nawiązano do żadnej z przyczyn kasacyjnych określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. i nie podjęto próby przywołania konkretnych argumentów na rzecz istnienia ustawowych okoliczności, które uzasadniają przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie może być traktowane jako udzielenie pomocy prawnej (por. mutatis mutandis postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2011 r., V CZ 66/11, niepubl., z dnia 16 listopada 2016 r., I CZ 74/16, niepubl. i z dnia 7 września 2018 r., III CZ 27/18, niepubl.). 4 jw