I CSK 3543/22

Sygn. akt I CSK 3543/22 POSTANOWIENIE Dnia 29 grudnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski w sprawie z wniosku E. S. z udziałem J. T., A. K., A. K.1, Gminy Zaleszany, M. M., L. M., S. K., K. P., E. S., A. W., B. F., E. G., M. K. i W. W. o ustanowienie drogi koniecznej, na posiedzeniu niejawnym 29 grudnia 2022 r. w Izbie Cywilnej w Warszawie, na skutek skargi kasacyjnej J. T. od postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z 19 listopada 2020 r., sygn. akt I Ca 367/20, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od skarżącej na rzecz wnioskodawczyni kwotę 360, - (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną uczestniczki postępowania J. T. od postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z 19 listopada 2020 r., Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania 2 przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona. Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji. Zdaniem skarżącej w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne w postaci konieczności odpowiedzi na pytanie: czy jeżeli dla uczestniczki szlak drogi koniecznej wcale nie jest ustanowiony z najmniejszym obciążeniem jej gruntu w rozumieniu art. 145 k.c., a sąsiedni właściciele gruntu zagarnęli działkę gminną oznaczoną w ewidencji jako droga, sąd nie może pominąć faktu istnienia tej drogi jako już prawnie ustalony szlak komunikacyjny, a także nieuwzględnienie innych szlaków możliwych do ustalenia, które byłyby mniej uciążliwe dla właścicieli, jak 3 również przyjęcie, że obciążenie tylko jednej nieruchomości jest właściwym rozwiązaniem. Sformułowana przez skarżącą wątpliwości na tle wskazanego przepisu nie odpowiada założeniom przyjętym w orzecznictwie Sądu Najwyższego dla rozumienia przesłanki istotnego zagadnienia prawnego. Kwestie dotyczące przesłanek, warunkujących ustanowienie służebności drogi koniecznej były przedmiotem wyjaśnień Sądu Najwyższego. Wskazano, że droga konieczna powinna być przeprowadzona w taki sposób, by z jednej strony uwzględnić potrzeby nieruchomości pozbawionej dostępu do drogi publicznej, z drugiej strony spowodować jak najmniejsze obciążenie gruntów, przez które droga ma prowadzić. Zauważono, że „odpowiedniość” dostępu do drogi publicznej jest pojęciem relatywnym i ocennym, w związku z czym decydujące znaczenie w sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej mają okoliczności faktyczne konkretnej sprawy, z uwzględnieniem konieczności należytego wyważenia interesów wnioskodawcy (właściciela nieruchomości mającej stać się władnącą) i właścicieli nieruchomości, które mają być obciążone służebnością. (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 27 maja 2021 r., V CSKP 89/21; z 12 maja 2021 r., IV CSKP 16/21). Nie zachodzi potrzeba kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym zakresie. Sformułowany przez skarżącą problem nie ma charakteru abstrakcyjnego i uniwersalnego, lecz jest osadzony w okolicznościach konkretnej sprawy i jest pytaniem w tej właśnie sprawie. Skarżąca, powołując się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, polemizuje z rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji, który w okolicznościach sprawy uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo wybrał wersję przebiegu służebności, akcentując m.in. to, że przeprowadzenie drogi koniecznej przez działkę numer 409 będzie wiązać się z najmniejszym obciążeniem w porównaniu z innymi możliwymi sposobami przebiegu tej służebności, wskazując także, że art. 145 k.c. nie daje żadnych podstaw do uwzględniania przy ustaleniu przebiegu służebności tego, do kogo nieruchomość obciążona należy. W istocie skarżąca kwestionuje ustalenia faktyczne i ocenę dowodów, poczynione przez Sąd Okręgowy, którymi Sąd Najwyższy jest związany (art. 398³ § 3 i art. 398¹³ § 2 k.p.c.). Nie ma zatem 4 argumentów wskazujących na konieczność wypracowania reguł dotychczas nieomówionych w orzecznictwie i doktrynie. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. [as]