I KK 149/24

I KK 149/24 POSTANOWIENIE Dnia 5 września 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący) SSN Andrzej Tomczyk SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca) w sprawie I. B. w sprawie odszkodowania i zadośćuczynienia, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w dniu 5 września 2024 r. kasacji wniesionych przez Prokuratora Generalnego i Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść, od postanowienia Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 27 czerwca 1995 r., sygn. akt Żo.Un. 433/93, uchyla zaskarżone postanowienie w pkt. 1. ponad kwotę zasądzonego nim odszkodowania i zadośćuczynienia oraz w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w Warszawie. i UZASADNIENIE Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie postanowieniem z 27 czerwca 1995 r., sygn. akt Żo.Un.433/93, na podstawie art. 8 ust. 1 i art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu I KK 149/24 2 Państwa Polskiego, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz I. B. kwotę 121.194,24 zł tytułem odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikającą z niesłusznego skazania wyrokiem byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie z dnia 13 maja 1949 r., sygn. akt Sr 715/49, wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Postanowienie to uprawomocniło się 5 lipca 1995 r. Kasacje od tego orzeczenia na korzyść I. B. wnieśli Prokurator Generalny oraz Rzecznik Praw Obywatelskich. W kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego zarzucono: „rażące i mające wpływ na orzeczenie naruszenie prawa procesowego - art. 410 k.p.k. polegające na wydaniu orzeczenia zasądzającego odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą ze skazania wyrokiem byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie z dnia 13 maja 1949 roku sygn. akt Sr 715/49 za okres 96 miesięcy pozbawienia wolności, gdy tymczasem czas rzeczywistego pozbawienia wolności I.B. wynosił 102 miesiące”. W kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich zarzucono: „rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego, tj. art. 357 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 1969 nr 13, poz. 96, dalej: k.p.k. z 1969 r.), polegające na zaniechaniu uwzględnienia w toku orzekania całokształtu okoliczności sprawy, ujawnionych w toku rozprawy głównej, mających istotne znaczenie dla określenia wysokości kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia, co skutkowało zasądzeniem w pkt. 1 zaskarżonego postanowienia kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia za okres 96 miesięcy pozbawienia wolności I. B. w sytuacji, gdy wydane rozstrzygnięcie, uwzględniające w całości wniosek o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia, powinno obejmować okres 102 miesięcy pozbawienia wolności”. Podnosząc powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. I KK 149/24 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Charakter zaistniałego w sprawie uchybienia uprawniał do uwzględnienia obu kasacji w całości w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego kasacjami postanowienia Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie przyjął, że I. B., skazana na karę 15 lat pozbawienia wolności, karę tę odbywała w okresie od 20 czerwca 1948 r. do 19 grudnia 1956 r. Zdaniem tego sądu okres ten wynosił 96 miesięcy. Kwota odszkodowania, jak i zadośćuczynienia została zaś wyliczona jako iloczyn okresu pozbawienia wolności i średnich zarobków w kraju jako godziwej rekompensaty za poniesioną krzywdę. W przypadku odszkodowania kwota ta wyniosła 63.594,24 złotych i wynikała z pomnożenia kwoty 662,44 zł przez 96 miesięcy. W ten sam sposób wyliczono także wysokość zadośćuczynienia, które oszacowano na kwotę 57.600 zł, będącą iloczynem 600 zł i wskazanego okresu 96 miesięcy uwięzienia. Tymczasem zgodnie z prawidłowym wyliczeniem okres pozbawienia wolności I. B. wyniósł nie 96 lecz 102 miesiące. Błąd ten, polegający na braku korelacji pomiędzy ustaleniami faktycznymi a rachunkowym wyliczeniem czasu pozbawienia wolności, spowodował w konsekwencji niewłaściwe i nieoparte na materiale dowodowym wyliczenie kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia. Powyższe zostało dostrzeżone i wskazane w wyroku Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2024 r., sygn. akt I KA 9/23, mocą którego uchylono wyrok zasądzający zadośćuczynienie uzupełniające na rzecz syna I. B. – K. B., wskazując jednocześnie na ujawniony błąd i wystąpienie uchybienia rachunkowego, a także na możliwość korekty orzeczenia z 27 czerwca 2015 r. w trybie kasacji nadzwyczajnej. W tym stanie rzeczy stwierdzić należało oczywistą zasadność obu kasacji i wobec rażącego naruszenia przepisu art. 410 k.p.k. (uprzednio art. 357 k.p.k.) należało uchylić zaskarżony wyrok ponad kwotę zasądzonego nim odszkodowania i zadośćuczynienia, a Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie, uwzględniając powyższe rozważania, rozpozna ponownie sprawę w tym zakresie i wyda orzeczenie zgodne z prawem. I KK 149/24 4 i [PGW] [ms]