II USK 64/21
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2021-02-18
Skład orzekający: Zbigniew Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku wezwania przez syndyka masy upadłości do przekazywania części świadczenia emerytalno-rentowego upadłego do masy upadłości, przy wykonywaniu tego wezwania przez organ rentowy, znajdują zastosowanie ograniczenia wynikające z art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia istotnego zagadnienia prawnego. Stwierdzono, że przepisy ustawy Prawo upadłościowe (art. 63 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4912 ust. 1) w powiązaniu z przepisami procedury cywilnej (art. 833 § 4 k.p.c.) oraz przepisami o egzekucji i potrącaniu świadczeń (art. 139, 140, 141 ustawy emerytalnej) są wspólne dla egzekucji komorniczej i upadłościowej. Oznacza to, że granice ochrony świadczenia (emerytury) określają przepisy ustawy emerytalnej, a nie ustawy Prawo upadłościowe, nawet w przypadku egzekucji generalnej (upadłościowej).Stan faktyczny
Z. C. wniósł o ponowne ustalenie wysokości emerytury, domagając się ograniczenia potrąceń do 25%. Sąd Okręgowy uwzględnił jego odwołanie, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu rentowego. Organ rentowy złożył skargę kasacyjną, wnosząc o przyjęcie jej do rozpoznania z uwagi na istotne zagadnienie prawne dotyczące stosowania ograniczeń potrąceń z emerytury w przypadku wezwania przez syndyka masy upadłości.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie przedstawia ona istotnego zagadnienia prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II USK 64/21 POSTANOWIENIE Dnia 18 lutego 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z wniosku Z. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w P. o ponowne ustalenie wysokości emerytury, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 lutego 2021 r., skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z 9 maja 2019 r. oddalił apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 17 stycznia 2018 r., który po odwołaniu Z. C. zmienił decyzję pozwanego z 24 sierpnia 2017 r. w ten sposób, że ustalił mu wysokość świadczenia (emerytury) wskazując, iż wysokość potrąceń nie może przekraczać 25% miesięcznego świadczenia. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że podstawą przedsądu jest istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) – czy w przypadku wezwania przez syndyka masy upadłości do przekazywania części świadczenia emerytalno – rentowego upadłego do masy upadłości znajdują zastosowanie przy wykonywaniu tego wezwania przez organ rentowy ograniczenia
2 wynikające z art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych? Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia istotnego zagadnienia prawnego, gdyż sformułowane pytanie nie ma takiej rangi (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Odpowiedź nie wykracza poza zwykłą wykładnię prawa. Nie może być negatywna, gdyż nie ma przepisu, który wyłączałby regulację z art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS w przypadku upadłości. Przeciwnie, egzekucja generalna (upadłościowa) prowadzona przez syndyka potwierdza stosowanie przepisów tej ustawy. Liczba wierzycieli, z reguły większa w przypadku upadłości, nie zmienia granicy potrącenia emerytury określonej w ustawie emerytalnej. Należy dostrzec, że zgodnie z art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe do masy upadłości nie wchodzi mienie, które jest wyłączone od egzekucji według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Prowadzi to do ustawowego ograniczenia egzekucji, a ściślej do regulacji z art. 833 § 4 k.p.c., zgodnie z którą świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach. Czyli granice ochrony świadczenia (emerytury) określają przepisy ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS a nie przepisy ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. Emerytura nie wchodzi wprost do masy upadłości. Pozwany nadal jest dłużnikiem ubezpieczonego. Umniejszenie emerytury przez potrącenie musi mieć zatem swą podstawę prawną. Jak wskazano nie jest nią Prawo upadłościowe tylko ustawa emerytalna. Skarżący dostrzega wskazane przepisy jednak w uzasadnieniu wniosku niezasadnie stawia tezę, że „W przypadku realizacji wezwania syndyka masy upadłości do przekazywania części świadczenia emerytalno – rentowego upadłego
3 do masy upadłości brak jest przepisów, które regulują wprost tryb postępowania w tym zakresie oraz granice, w jakich potrącenia mogą być realizowane”. Taka argumentacja wniosku wraca do punktu wyjścia, czyli do pytania czy prawo upadłościowe umniejsza ochronę przed egzekucją w porównaniu do zwykłej (indywidulanej) egzekucji. Niezasadnie, gdyż przepisy są klarowne i nie uprawniają tezy o braku regulacji. Odwołanie się do egzekucji upadłościowej (generalnej) nie znosi ochrony dłużnika emeryta, nadal jest bowiem taka sama bez względu na liczbę wierzycieli i skalę zadłużenia. Wnika z wskazanych regulacji Prawa upadłościowego (art. 63 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4912 ust. 1), procedury cywilnej (art. 833 § 4 k.p.c.) i przepisów o egzekucji i potrącaniu świadczeń (art. 139, 140, 141 ustawy emerytalnej). Przepisy te są zatem wspólne dla egzekucji komorniczej i upadłościowej. Egzekucję upadłościową prowadzi się z całego majątku dłużnika, a nie tylko ze świadczenia emerytalnego i też nie bez ograniczeń. Zwykła wykładnia prawa nie stanowi podstawy przedsądu (a contrario art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Nie składa się też na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Z tych motywów wniosek o przyjęcie skargi nie przedstawia istotnego zagadnienia prawnego i dlatego orzeczono jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- II UK 199/18 2020-01-08Czy brak zawiadomienia syndyka masy upadłości o toczącym się postępowaniu w sprawie dotyczącej potrąceń z emerytury, w którym syndyk mógłby być zainteresowany, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania?
- I USKP 14/21 2021-02-19Czy decyzja organu rentowego o umorzeniu postępowania w sprawie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, wydana po skutecznym wycofaniu wniosku przez ubezpieczonego, może być podstawą do ponownego ustalenia prawa do świadc…
- I UK 349/19 2020-06-26Czy dopuszczalne jest uchylenie prawomocnej decyzji organu rentowego w zakresie praw i obowiązków ubezpieczonego, jeżeli wynika to wyłącznie z wadliwego postępowania organu rentowego, do czego nie przyczynił się ubezpiec…
- III USK 555/21 2022-02-23Czy możliwe jest uchylenie decyzji organu rentowego o przyznaniu ubezpieczonemu świadczenia emerytalnego w sytuacji, gdy przemawia za tym słuszny interes strony, a w szczególności, czy taką możliwość wyklucza dyspozycja…
- I UK 475/19 2020-12-10Czy ubezpieczony, który osiągał przychody z tytułu umów cywilnoprawnych, które zostały zakwalifikowane jako umowy o świadczenie usług podlegające obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, mimo że były nazwane umowami o dzi…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 140 ust. 1art. 63 ust. 1art. 833 § 4 KPCart. 4912 ust. 1art. 139art. 3989 § 1 pkt 2 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1 pkt 1§ 4§ 1 pkt 2§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy