I UK 291/05
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2006-05-16
Skład orzekający: Teresa Flemming-Kulesza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy premia uznaniowa za efekty pracy, przyznana pracownikowi w okresie niezdolności do pracy z powodu choroby, powinna być wliczana do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, jeśli regulamin wynagradzania nie przewiduje jej zmniejszenia lub zawieszenia w takim okresie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że premia uznaniowa za efekty pracy, przyznana pracownikowi w okresie niezdolności do pracy z powodu choroby, nie powinna być wliczana do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, jeśli przepisy o wynagradzaniu nie przewidują jej zmniejszenia lub zawieszenia w takim okresie. Podkreślono, że zasiłek chorobowy ma na celu rekompensatę utraconego wynagrodzenia od aktualnego pracodawcy, a nie wynagrodzenia osiąganego w przeszłości. Brak wyraźnego postanowienia w regulaminie o zmniejszeniu lub zawieszeniu premii uznaniowej w okresie choroby nie oznacza, że powinna ona być wliczana do podstawy wymiaru zasiłku, gdyż może to prowadzić do podwójnego świadczenia.Stan faktyczny
Monika K. domagała się wliczenia premii specjalnej za efekty pracy do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Pracodawca przyznał jej premię w kwocie 2.500 zł za październik 2003 r. oraz za okres od 3 do 26 listopada 2003 r., kiedy to stała się niezdolna do pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił uwzględnienia tej premii w podstawie wymiaru zasiłku, co zostało utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy. Sąd Okręgowy uznał, że premia uznaniowa nie przysługuje w okresie choroby, a jej przyznanie w podstawie wymiaru zasiłku byłoby nieuprawnione.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację ubezpieczonej, uznając, że nie było podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 16 maja 2006 r. I UK 291/05 1. Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia uzyskanego przez pracownika u tego pracodawcy, z którym łączył go stosunek pracy w okresie powstania niezdolności do pracy. 2. Nie można uznać, że przepisy o wynagradzaniu zawierają zasady zmniejszania nagrody za okres choroby pracownika w rozumieniu art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267), jeżeli te zasady nie zostały w tych przepisach w jakikolwiek sposób określone, na przykład w postaci zmniejszenia procentowego, czy kwo-towego. Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie: SN Roman Kuczyński, SA Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy z odwołania Moniki K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Z.W. z udziałem zainteresowanego „A.” Spółki z o.o. w S. o zasiłek chorobowy, na skutek kasacji odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpie-czeń Społecznych w Sieradzu z dnia 20 grudnia 2004 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sieradzu wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2004 r. oddalił odwołania Moniki K. i „A.” Spółki z o.o. w S. od decy-zji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w Z.W. z dnia 31 marca 2004 r. od-mawiającej uwzględnienia w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego przysługują-cego wnioskodawczyni premii specjalnej w wysokości 2.500 zł oraz zobowiązującej jej pracodawcę do zwrotu nienależnie pobranego w części zasiłku chorobowego za
2 okres od dnia 11 grudnia 2003 r. do dnia 10 marca 2004 r. w łącznej kwocie 6.150, 79 zł wraz z odsetkami. Sąd ten ustalił, że wnioskodawczyni jest zatrudniona w „A.” Spółce z o.o. w S. od 22 września 2003 r., a jej stałe wynagrodzenie miesięczne wynosi 1.500 zł. Z dniem 27 listopada 2003 r. ubezpieczona stała się niezdolna do pracy z powodu cho-roby, w związku z czym do 11 grudnia 2003 r. pracodawca wypłacał jej wynagrodze-nie chorobowe, a od 12 grudnia 2003 r. pobierała zasiłek chorobowy. Dla celów ustalenia wysokości tego zasiłku spółka wskazała organowi rentowemu, że wynagro-dzenie wnioskodawczyni jest stałe i wynosi 1.500 zł miesięcznie. Pracodawca podał także, iż jego pracownicy otrzymują premię uznaniową przyznawaną za efekty pracy, która nie przysługuje w okresie choroby. Taką premię w kwocie po 2500 zł wniosko-dawczyni uzyskała za efekty pracy w październiku 2003 r. i w okresie od 3 do 26 li-stopada 2003 r. Sąd Rejonowy podniósł, że podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przysłu-gującego ubezpieczonej powinna być wyliczona zgodnie z art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. Nr 60, poz. 636 ze zm.), tj. z uwzględnieniem wynagrodzenia uzyskanego w okresie ubezpieczenia chorobowego, z tytułu którego przysługuje ten zasiłek. Z uwagi na to, że u aktualnego pracodawcy była zatrudniona krócej niż sześć miesięcy, podstawę wymiaru tego świadczenia mogło stanowić je-dynie przeciętne wynagrodzenie uzyskane za pełne miesiące ubezpieczenia (art. 36 ust. 3 ustawy z 25 czerwca 1999 r.), czyli w tej konkretnej sytuacji, tylko za miesiąc październik 2003 r., jak prawidłowo przyjął organ rentowy. Sąd Rejonowy wskazał nadto, że w regulaminie wynagradzania obowiązującym w Spółce brakuje przepisu zmniejszającego, czy uniemożliwiającego uzyskanie premii uznaniowej przez pra-cownika nieobecnego w pracy z powodu choroby, co oznacza, że tego rodzaju na-leżności nie wlicza się do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego stosownie do uregulowania zawartego w art. 41 ust. 1 tej samej ustawy, a zatem w tym zakresie decyzja organu rentowego też jest prawidłowa. Okoliczność, że pracodawca wnio-skodawczyni przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych błędne informacje w tym przedmiocie poprzez wskazanie, iż w okresie choroby premia taka pracownikowi nie przysługuje, spowodowała wypłatę zasiłku chorobowego w zawyżonej wysokości, bo z uwzględnieniem w podstawie jego wymiaru premii w kwocie 2.500 zł. Zdaniem sądu, zaistnieniu tej sytuacji zawinił pracodawca i dlatego na podstawie art. 84 ust. 6
3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) organ rentowy mógł zażądać od Spółki zwrotu nadpłacone-go wnioskodawczyni świadczenia. Sąd Okręgowy, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sieradzu wyrokiem z 20 grudnia 2004 r. oddalił apelację Moniki K. i „A.” Spółki z o.o. w S. od wyroku Sądu Rejonowego wskazując, iż nie ma podstaw do zakwestionowania stanowiska tego Sądu, że podstawę wymiaru zasiłku chorobowego oblicza się z uwzględnieniem wy-nagrodzenia uzyskiwanego przez ubezpieczonego jedynie u aktualnego pracodawcy. Przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa dotyczy bowiem za-chowania prawa do zasiłku chorobowego, a nie podstawy wymiaru tego świadczenia. Podstawa wymiaru powinna zaś być obliczana zgodnie z zasadami określonymi w art. 36 ust. 5 ustawy, tj. w oparciu o wynagrodzenie uzyskiwane przez pracownika u aktualnego pracodawcy. Zdaniem Sądu Okręgowego, przekonuje o tym ostatecznie art. 37 ust. 1 i 2 tej samej ustawy przewidujący wypłatę zasiłku chorobowego pra-cownikowi, który stał się niezdolny do pracy przed upływem pełnego miesiąca kalen-darzowego ubezpieczenia chorobowego wyliczonego według wynagrodzenia, jakie otrzymałby, gdyby przepracował cały miesiąc u aktualnego pracodawcy. Taka sytua-cja może bowiem wystąpić tylko w wypadku zmiany pracodawcy, gdyż w przeciwnym razie, w świetle uregulowań ustawy, pracownik w ogóle nie nabyłby prawa do zasiłku chorobowego. Za nietrafny Sąd drugiej instancji uznał także zarzut naruszenia art. 41 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r., stwierdzając że dokonana przez Sąd Rejonowy wy-kładnia tego przepisu jest prawidłowa. Skoro zaś obowiązujący w spółce regulamin nie wyłącza jednoznacznie możliwości przyznania pracownikowi premii za efekty pracy w okresie niezdolności do pracy, to nie ma podstaw, ażeby podstawę wymiaru zasiłku chorobowego wyliczać z uwzględnieniem wypłaty z tego tytułu. Tym samym, według Sądu Okręgowego, nie doszło do naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 84 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ zaistniały przesłanki do zobowiązania spółki do zwrotu nadpłaconego wnioskodawczyni zasiłku chorobo-wego. Nadpłata została bowiem spowodowana przekazaniem przez płatnika składek niezgodnych z rzeczywistością informacji o zasadach przyznawania pracownikom premii za efekty pracy.
4 Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wniosła ubezpieczona Monika K., za-rzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe za-stosowanie art. 4 ust. 2, art. 36 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macie-rzyństwa oraz art. 84 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubez-pieczeń społecznych, polegające na uznaniu, że organ rentowy zasadnie przyjął do obliczenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego jedynie wynagrodzenie za mie-siąc październik 2003 r., nie uwzględniając jednocześnie wypłaconej wnioskodaw-czyni w tym miesiącu premii specjalnej za efekty pracy w kwocie 2.500 zł oraz na orzeczeniu obowiązku zwrotu nienależnie pobranego w części zasiłku chorobowego w kwocie 6.150,79 zł przez pracodawcę odwołującej się. Wskazując na takie podstawy, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpo-znania, ewentualnie o zmianę tego wyroku przez uwzględnienie w podstawie wymia-ru zasiłku chorobowego przysługującego wnioskodawczyni wynagrodzenia za okres sześciu miesięcy i premii specjalnej w wysokości 2.500 zł, z jednoczesnym uchyle-niem obowiązku zwrotu przez jej pracodawcę kwoty 6.150,79 zł wraz z odsetkami i o zasądzenie na rzecz odwołującej się kosztów zastępstwa procesowego we wszyst-kich instancjach. W uzasadnieniu kasacji podniesiono, że w związku z treścią art. 36 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, który stanowi, że za podstawę wymiaru zasiłku chorobowego należy brać przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 6 miesięcy kalenda-rzowych, zastosowanie znajduje art. 4 ust. 2 tej ustawy przewidujący, że do okresów ubezpieczenia chorobowego wlicza się poprzednie okresy takiego ubezpieczenia, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni. Tym samym podstawa wymiaru zasiłku chorobowego wnioskodawczyni, która w okresie 6 miesięcy przed nabyciem prawa do tego świadczenia była zatrudniona u różnych pracodawców, powinna być wyliczona z uwzględnieniem wynagrodzenia osiąganego przez nią w całym tym okresie. Przeciwne stanowisko Sądu drugiej instancji jest nieuzasadnione, bowiem nie znajduje oparcia w ustawie, w tym w jej art. 36 ust. 5. Według skarżącej, zawarte tam sformułowanie o ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego z uwzględ-nieniem wynagrodzenia uzyskanego w okresie ubezpieczenia chorobowego, z tytułu którego przysługuje zasiłek, oznacza, że chodzi o ubezpieczenie pracowników, nie-
5 zależnie od tego, czy w okresie sześciu miesięcy poprzedzających miesiąc powsta-nia niezdolności do pracy dochodziło do zmiany pracodawców, o ile przerwa pomię-dzy rozwiązaniem, a nawiązaniem kolejnego stosunku pracy nie przekraczała 30 dni. Nieprawidłowo, w ocenie skarżącej, Sąd drugiej instancji wyłożył także art. 41 ust. 1 tej samej ustawy. Przepisami o wynagradzaniu, o których mowa w tej normie prawnej, jest bowiem tak regulamin wynagradzania, jak i Kodeks pracy. Regulamin obowiązujący w spółce wymienia w § 4 składniki wynagrodzenia, stanowiąc że są nimi między innymi wynagrodzenie zasadnicze oraz premia specjalna za efekty pracy, zaś w § 13 odsyła do Kodeksu pracy w zakresie nieuregulowanym zakłado-wym źródłem prawa pracy. Z art. 80 k.p. wynika, że za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa tak stanowią. Tym samym uznać należy, że wszystkie składniki wynagrodzenia przewidziane w § 4 regulaminu podlegają zmniejszeniu za okres pobierania zasiłku chorobowego. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie Sądu drugiej instancji, że brak wyraźnego wyłączenia w regulaminie wynagradzania możliwości przyznania pracow-nikowi premii specjalnej w okresie niezdolności do pracy z powodu choroby powo-duje konieczność uznania, iż przepisy o wynagradzaniu nie przewidują zmniejszenia lub zawieszenia wypłaty tej należności w razie zajścia takiej sytuacji faktycznej. W świetle powyższego, brak jest także przesłanek, ażeby zarzucać pracodaw-cy ubezpieczonej przekazanie organowi rentowemu informacji niezgodnych z rze-czywistością, co miałoby skutkować koniecznością zwrotu części wypłaconego wnio-skodawczyni zasiłku chorobowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zaskarżony wyrok zapadł 20 grudnia 2004 r., a zatem przysługiwała od niego kasacja, do rozpoznania której zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 lutego 2005 r. (art. 3 i art. 6 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszech-nych, Dz.U. Nr 13, poz. 98). Kasacja ubezpieczonej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Sąd Okręgowy prawa materialnego w postaci art. 4 ust. 2, art. 36 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świad-
6 czeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267), jak również art. 84 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Z art. 36 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w brzmieniu obowiązującym do 7 lutego 2005 r. wynikało, że podsta-wę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu będącemu pracownikiem stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 6 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Przepis art. 36 ust. 3 tej ustawy regulował przypadki obliczania podstawy wymiaru świadczenia w sytuacji, gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem 6 miesięcy zatrudnienia tego ubezpieczonego, przewidując ustalanie podstawy wy-miaru w oparciu o przeciętne wynagrodzenie uzyskane za pełne miesiące kalenda-rzowe ubezpieczenia. Natomiast art. 36 ust. 5 ustawy stanowił, że podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia uzyskanego w okresie ubezpieczenia chorobowego, z tytułu którego przysługuje zasiłek. Skarżąca nietrafnie zarzuca, że Sąd Okręgowy nieprawidłowo wyłożył ten ostatni przepis, uznając że zawarte tam sformułowanie: „wynagrodzenie uzyskane w okresie ubez-pieczenia chorobowego, z tytułu którego przysługuje zasiłek” oznacza wynagrodze-nie uzyskiwane u aktualnego pracodawcy ubezpieczonego, niezależnie od tego, jak długo trwa ten stosunek pracy. O ile bowiem zastosowanie wykładni językowej do tłumaczenia tej normy prawnej nie daje jednoznacznych efektów, o tyle uwzględnie-nie tak wykładni historycznej, jak i celowościowej prowadzi do wnisków świadczą-cych o prawidłowości interpretacji dokonanej przez Sąd drugiej instancji. Omawiany przepis jest odpowiednikiem obowiązującego w poprzednim stanie prawnym § 1 roz-porządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 lutego 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru i obliczania zasiłków z ubezpie-czenia społecznego (Dz.U. Nr 19, poz. 95 ze zm.) wydanego z mocy delegacji za-wartej w ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpie-czenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.). Z przepisu tego wynikało zaś wyraźnie, że podstawę wymia-ru zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie wypłacone pracownikowi w zakła-dzie pracy, w którym przysługuje zasiłek chorobowy, a zatem nie było żadnych wąt-pliwości, iż chodzi o aktualnego pracodawcę ubezpieczonego. Biorąc pod uwagę cel, jakiemu służy zasiłek chorobowy polegający bez wątpienia na rekompensacie wyna-
7 grodzenia, które pracownik utracił z powodu niezdolności do pracy w związku z cho-robą, również nie ma podstaw do stwierdzenia, iż na wysokość tego świadczenia powinno mieć wpływ wynagrodzenie osiągane w ramach stosunków pracy zakoń-czonych przed powstaniem niezdolności do pracy. Kompensowane z ubezpieczenia społecznego może być bowiem to wynagrodzenie, którego faktycznie pracownik nie uzyskuje w związku z chorobą, czyli należne od aktualnego pracodawcy, a nie takie, które ubezpieczony osiągał w przeszłości, przed zajściem zdarzenia chronionego ubezpieczeniem chorobowym. Warto także porównawczo wskazać, że według aktualnego brzmienia art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r., podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia uzyskanego u płatnika składek w okre-sie nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, w trakcie którego powstała nie-zdolność do pracy, bowiem zmiana ta również przemawia za koniecznością stwier-dzenia, że intencją ustawodawcy nie było nałożenie obowiązku ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego na podstawie wynagrodzenia uzyskiwanego u innego pracodawcy, niż ten, z którym ubezpieczony pozostaje aktualnie w stosunku pracy. Z tych względów brak jest podstaw do przypisania Sądowi Okręgowemu uchybienia polegającego na naruszeniu art. 36 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macie-rzyństwa, podobnie jak i art. 4 ust. 2 tej samej ustawy, który dotyczy jedynie zalicza-nia do okresu ubezpieczenia chorobowego poprzednich okresów tego ubezpieczenia i pozostaje bez związku ze sposobem ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobo-wego, jak prawidłowo stwierdził Sąd drugiej instancji. Nietrafnie także skarżąca zarzuca naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, bowiem dokonana przez Sąd drugiej instancji wykładnia tego przepisu również nie nasuwa zastrzeżeń. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na to, że w okresie niezdolności do pracy z powodu choroby nie przysługuje wynagrodzenie za wykonywanie pracy. Pra-cownik otrzymuje zaś świadczenia rekompensujące to wynagrodzenie, najpierw w postaci wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy, a następnie zasiłku chorobo-wego. Zasady ustalania wysokości wynagrodzenia chorobowego są identyczne, jak zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego (art. 92 § 2 k.p.), a te ostatnie reguluje ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z
8 ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Regułą jest, że pod-stawa wymiaru zasiłku chorobowego odzwierciedla wynagrodzenie pracownika uzy-skane u aktualnego pracodawcy przed datą powstania niezdolności do pracy jako przeciętne z okresu wskazanego w tej ustawie. W okresie niezdolności do pracy z powodu choroby nie przysługują bowiem takie składniki wynagrodzenia, których wy-płacanie jest wprost związane z wykonywaniem pracy w danym czasie, a więc z ak-tem jej świadczenia. Tego rodzaju składnikiem wynagrodzenia jest np. wynagrodze-nie zasadnicze, które nie może być wypłacane w okresie choroby, a tym samym twierdzenia skarżącej, iż interpretacja art. 41 ust. 1 ustawy w kierunku przyjętym przez Sąd Okręgowy prowadziłaby do konieczności wyłączenia z podstawy wymiaru zasiłku również tego składnika wynagrodzenia przy braku odpowiednich przepisów w regulaminie, jest całkowicie nieuprawnione. Niektóre należności przyznawane pra-cownikowi przez jego pracodawcę mogą mieć jednak taki charakter, iż ich wypłata w okresie nieobecności pracownika z powodu choroby nie jest wykluczona. Do takich należą na przykład nagrody (premie) o charakterze uznaniowym, a ich klasycznym przykładem jest sporna w niniejszej sprawie premia specjalna za efekty pracy. Świadczenie ma bowiem bez wątpienia charakter uznaniowy, a zatem jego przyzna-nie oraz wysokość zależy wyłącznie od woli pracodawcy, a wskazane przykładowo w § 7 ust. 3 regulaminu osiągnięcia, mogące powodować taką wypłatą, nie pozwalają wykluczyć możliwości jego uzyskania przez pracownika również w okresie nieobec-ności w pracy. Istotne przyczynienie się np. do pozyskania ważnego klienta może nastąpić bowiem w zupełnie innym czasie niż chwila, od której tego rodzaju efekt pracy zostanie stwierdzony. Przepis art. 41 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r.stanowiąc, że przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się składników wynagrodze-nia, jeżeli postanowienia układów zbiorowych pracy lub przepisy o wynagradzaniu nie przewidują ich zmniejszania za okres pobierania zasiłku, ma zapobiec sytuacjom, w których pracownik niezdolny do pracy otrzymywałby podwójnie tego rodzaju należ-ność, tj. w postaci wypłaty dokonanej przez pracodawcę, a także „odtworzenia” jej w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego. Nie można przyjąć, że przepisy o wyna-gradzaniu zawierają zasady zmniejszenia nagrody uznaniowej za okres choroby, jeżeli te zasady nie zostały w tych przepisach w jakikolwiek sposób określone, np. w postaci zmniejszenia procentowego, czy kwotowego. W takiej sytuacji nie jest bo-wiem możliwe stwierdzenie, czy brak takiej nagrody, bądź jej wypłata w określonej
9 wysokości została spowodowana nieobecnością pracownika, czy też zupełnie innymi względami. Należy przy tym wskazać, że Sąd Najwyższy zajmował się już tą proble-matyką, uznając że do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego wlicza się tylko te składniki wynagrodzenia, co do których z przepisów układów zbiorowych lub innych aktów normatywnych dotyczących wynagradzania wynika, że podlegają one zmniej-szeniu lub zawieszeniu w okresie pobierania przez pracownika zasiłku chorobowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 maja 2005 r., III UK 33/05, OSNP 2005 nr 23, poz. 382). Tym samym brak jest podstaw do uznania za trafną odmiennej wykładni tego przepisu prezentowanej przez skarżącą, wobec czego i ten zarzut nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. W kasacji zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci powyżej przy-toczonych przepisów nie tylko przez błędne rozumienie treści lub znaczenia tych norm prawnych (błędną wykładnię), ale także przez błędne subsumowanie faktów ustalonych w procesie pod stan faktyczny abstrakcyjnie określony w przepisie (nie-właściwe zastosowanie). Każdy z tych rodzajów naruszeń rządzi się własnymi regu-łami, a wzajemna między nimi relacja w aspekcie wpływu na wynik sprawy najczę-ściej wyraża się stosunkiem zależności pomiędzy wadliwą interpretacją normy praw-nej jako przyczyną a błędnym zastosowaniem normy prawnej jako skutkiem. Skoro zatem brak jest przesłanek do uwzględnienia zarzutu błędnej wykładni art. 4 ust. 2, art. 36 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, to nie można uznać również, że Sąd Okręgowy naruszył te przepisy przez ich niewłaściwe zastosowanie. Natomiast zarzut naruszenia art. 84 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wynikał wprost z twierdzenia o naruszeniu przez Sąd drugiej instancji art. 41 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, a zatem również nie może być uwzględniony, bowiem warunkująca go podstawa okazała się nieuspra-wiedliwiona. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================
Powiązane orzeczenia
- II UKN 15/97 1997-03-05Czy składnik wynagrodzenia nazwany premią, wypłacany pracownikowi niezależnie od liczby dni niezdolności do pracy z powodu choroby, powinien być uwzględniany przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, jeśli pra…
- III UK 48/06 2006-09-06Czy premia uznaniowa, przyznawana i zmniejszana według uznania pracodawcy, może być wliczona do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, jeśli przepisy o wynagradzaniu nie przewidują jej zmniejszenia za okres pobierania zas…
- III UK 76/05 2005-07-06Czy premie uznaniowe, przyznawane i zmniejszane według uznania pracodawcy, powinny być wliczane do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, jeśli regulamin wynagradzania nie przewiduje ich zmniejszenia lub zawieszenia za ok…
- I UK 312/06 2007-04-18Czy składnik wynagrodzenia, który pracodawca nie wypłacił pracownikowi za okres pobierania zasiłku chorobowego, powinien być uwzględniony w podstawie wymiaru tego zasiłku, jeśli przepisy o wynagradzaniu nie przewidują je…
- II USKP 25/21 2021-03-04Czy premia obsługowa, która została wypłacona pracownikowi za okres, w którym był on niezdolny do pracy z powodu choroby, powinna zostać uwzględniona w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego i macierzyńskiego, jeśli praco…
Powołane przepisy
art. 41 ust. 1art. 36 ust. 5art. 36 ust. 3art. 84 ust. 6art. 4 ust. 2art. 37 ust. 1art. 36art. 36 ust. 1art. 80 KPart. 3art. 6art. 36 ust. 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy