I CSK 799/18
WyrokIzba Cywilna2019-06-13
Skład orzekający: Krzysztof Strzelczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wartość gospodarstwa rolnego przekazanego spadkobiercy na podstawie umowy zawartej w trybie art. 52 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin podlega zaliczeniu na należną temu spadkobiercy schedę spadkową na podstawie art. 1039 k.c. w kontekście obliczania zachowku?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ nie zachodziły przesłanki wskazane w art. 3989 § 1 k.p.c. W szczególności, rozbieżność orzecznicza dotycząca zaliczania wartości gospodarstwa rolnego przekazanego na podstawie art. 52 ustawy z 1977 r. na schedę spadkową została usunięta przez uchwałę SN z 7 lutego 2014 r., III CZP 114/13. Zgodnie z tą uchwałą, wartość takiego gospodarstwa nie podlega zaliczeniu na schedę spadkową.Stan faktyczny
Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o zapłatę, domagając się przyjęcia skargi do rozpoznania ze względu na istotne zagadnienie prawne dotyczące zaliczania wartości gospodarstwa rolnego przekazanego na podstawie ustawy z 1977 r. do spadku przy obliczaniu zachowku. Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyjęcia skargi do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i nie obciążył powódki kosztami postępowania kasacyjnego z uwagi na jej trudną sytuację majątkową.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 799/18 POSTANOWIENIE Dnia 13 czerwca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z powództwa L.P. przeciwko A.B. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 czerwca 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 21 maja 2018 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego, 3) przyznaje radcy prawnemu J.T. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powódce w postępowaniu kasacyjnym kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających przyjęcie wniesionej skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarżąca opiera wniosek o przyjęcie skargi na tym, że zachodzi istotne zagadnienie prawne i potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości w orzecznictwie sądowym. Obie kwestie odnoszą się do zagadnienia czy przy obliczaniu zachowku dolicza się do spadku wartość nieruchomości, której własność została przeniesiona na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego zawartej w oparciu o art. 52 ust. 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140 ze zm.). Stanowiska tego nie sposób jednak podzielić. Skarżąca błędnie powołuje orzecznictwo Sądu Najwyższego, które ma wskazywać na rozbieżność co do tego, czy otrzymane w wyniku stosowania ustawy z 27 października 1977 r. gospodarstwo rolne zalicza się na schedę spadkową. Owa rozbieżność została usunięta w wyniku podjęcia uchwały SN z 7 lutego 2014 r., III CZP 114/13, OSNC 2014, nr 12, poz. 118, której skarżąca nie dostrzegła. Przyjęto w niej, że wartość gospodarstwa rolnego przekazanego spadkobiercy (następcy) w drodze umowy zawartej w trybie art. 52 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin nie podlega zaliczeniu na należną temu spadkobiercy schedę spadkową na podstawie art. 1039 k.c. Wszystkie cytowane w skardze orzeczenia, mające wykazać rzekomą rozbieżność pochodzą sprzed daty podjętej uchwały. Po jej przyjęciu w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie daje się już dostrzegać jakakolwiek rozbieżność w ujęciu omawianego zagadnienia.
3 Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c. a contrario). Sąd Najwyższy na podstawie art. 102 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. postanowił odstąpić od obciążenia skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego wobec jej trudnej sytuacji majątkowej. Pełnomocnikowi powódki z urzędu Sąd Najwyższy przyznał wynagrodzenie zgodnie z § 16 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 8 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 68). jw
Powiązane orzeczenia
- V CSK 240/14 2014-11-21Czy skarga kasacyjna dotycząca stwierdzenia nabycia spadku po rolnikach, oparta na zarzucie nieuwzględnienia ogólnych przepisów Kodeksu cywilnego o nieważności umowy niepodpisanej przez jedną ze stron, może zostać przyję…
- V CSK 229/15 2015-11-05Czy brak decyzji organu rentowego odmawiającej prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych, wydanej na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i pracowników, stanowi przeszkodę do ustalenia przez sąd, c…
- I CSK 2666/24 2025-02-21Czy skarga kasacyjna dotycząca stwierdzenia nabycia spadku, w której podnoszone są zarzuty naruszenia przepisów o domniemaniu prawnym z ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz o nieważności umowy przekazania gospod…
- II CSK 84/19 2019-07-12Czy w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku istotne zagadnienie prawne dotyczące sposobu wskazywania gospodarstw rolnych w składzie spadku, zarzut nieważności postępowania z powodu stanu zdrowia wnioskodawczyni, uzasadni…
- IV CSK 35/16 2016-07-13Czy skarga kasacyjna dotycząca działu spadku i zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego może zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 52 ust. 1art. 52art. 1039 KCart. 102art. 391 § 1art. 39821 KPC§ 1§ 16 ust. 4§ 8 pkt 7
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy