II UK 431/16

Sygn. akt II UK 431/16 POSTANOWIENIE Dnia 30 maja 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka w sprawie z wniosku W. Spółki jawnej w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (…) Oddział w W. przy udziale zainteresowanej J. N. o podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 30 maja 2017 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w (…) III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 3 lutego 2016 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w W. XIII Wydziału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 listopada 2014 r. w ten sposób, że oddalił odwołanie W. Spółki jawnej w W. (dalej płatnik składek) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (…) Oddziału w W. z dnia 12 sierpnia 2013 r., stwierdzającej, że zainteresowana J. N. z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz ustalającej podstawę wymiaru składek z tego tytułu u płatnika składek za okres od lutego do maja 2009 r. 2 W ocenie Sądu drugiej instancji, umowy zawarte pomiędzy płatnikiem składek a zainteresowaną, których przedmiotem było „skonstruowanie kartonów z tektury według dokumentacji” nie spełniały cech charakterystycznych dla umowy o dzieło, ponieważ w umowach tych nie uzgodniono żadnego zindywidualizowanego przedmiotu, a jedynie czynnościowo określano prace, polegające na sklejaniu i składaniu kartonów o standardowych wymiarach. Ponadto te umowy zawierane były po wykonaniu „dzieła”, a więc ilość wykonanych sztuk znana była dopiero po upływie terminu ,na jaki umowy zawarto. Oznaczało to, że zainteresowana wykonywała dla płatnika szereg jednorodzajowych czynności zmierzających do wykonania nieokreślonej z góry ilości identycznych lub podobnych do siebie kartonów, przy czym jej wkład w wykonanie takiego „dzieła” polegał na składaniu pudełka z tektury według narzuconego wzoru, a następnie sklejenia go także według określonego z góry wzoru. Tego rodzaju czynności są charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego działania i cyklicznego wykonywania umówionych czynności. Dlatego, w ocenie Sądu drugiej instancji, nie doszło do zawarcia umowy o dzieło, ale do zawarcia umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, co uzasadniało objęcie zainteresowanej ubezpieczeniami społecznymi zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm., dalej ustawa systemowa). W skardze kasacyjnej płatnik składek zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego: 1/ art. 750 k.c. w związku z art. 734 k.c. i art. 737 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i dokonanie błędnej kwalifikacji spornych umów jako umów o świadczenie usług, a nie o dzieło, choć ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezie zastosowanej przez Sąd normy prawnej, 2/ art. 627 k.c., art. 636 k.c. i art. 638 k.c. przez błędną wykładnię i błędną kwalifikację spornych umów, pomimo posiadania przez nie cech charakterystycznych dla umowy o dzieło, 3/ art. 355 § 1 k.c. przez błędne zastosowanie i przyjęcie, wbrew zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu, że do spornych umów zastosowanie miała odpowiedzialność za wykonanie umowy oparta na zasadzie starannego działania, podczas gdy odpowiedzialność zainteresowanej za wykonanie umowy opierała się 3 wyłącznie na zasadzie odpowiedzialności za rezultat, co jest charakterystyczne dla umowy o dzieło, 4/ art. 3531 k.c. w związku z art. 65 k.c. przez błędną wykładnię oświadczeń woli stron stosunku zobowiązaniowego, a tym samym nieprawidłową ocenę prawną spornych umów, pomimo że zgodnie z zasadą swobody umów strony dokonały wyboru łączącego je stosunku prawnego z umowy o dzieło, 5/ art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy systemowej przez niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i przyjęcie, że mają one zastosowanie do umów łączących skarżącego z zainteresowaną. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał na „potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, dotyczących uznawania przez niektóre Sądy stosunków zobowiązaniowych, posiadających cechy charakterystyczne dla umów o dzieło, za umowy o oświadczenie usług, do których zastosowanie mają przepisy o umowie zlecenia”. Ponadto twierdził, że skarga jest oczywiście uzasadniona, ponieważ „Sąd drugiej instancji dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego i wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, umożliwiającemu dokonanie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przez błędną wykładnię bądź niewłaściwe zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (…) orzekł, iż zainteresowana podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu umowy zawartej z odwołującym”. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie apelacji organu rentowego oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach procesu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego rozpoznania. Odwołanie się do przesłanki potrzeby wykładni przepisów prawnych 4 budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości (ze wskazaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają), nie doczekał się wykładni, bądź że jego niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151 i z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepublikowane). W konsekwencji na skarżącym ciążył obowiązek wskazania poważnych wątpliwości interpretacyjnych związanych ze stosowaniem danego przepisu wraz z podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości, bądź rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2013 r., III SK 25/13, LEX nr 1408197; z dnia z 5 grudnia 2013 r., II CSK 244/13, LEX nr 1405354; z dnia 10 października 2013 r., II UK 235/13, LEX nr 1381272). Nie można jednak uznać, że w sprawie zachodzi postulowana potrzeba wykładni przepisów prawa, zważywszy że Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez skarżącego, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522 oraz z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5). Z kolei odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 9 5 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Zatem we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). O tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona nie może decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860). Skarżący nie zdołał wykazać występowania żadnej z tak rozumianych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na brak wskazania jakiegokolwiek przepisu, którego naruszenie miałoby postać naruszenia kwalifikowanego, widocznego na pierwszy rzut oka (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), jak też z powodu niewskazania przepisów, którego miałyby dotyczyć poważne wątpliwości interpretacyjne (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Ponadto w orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że nie jest możliwe jednoczesne wykazywanie, iż w sprawie występuje potrzeba wykładni określonych przepisów prawa i że skarga oparta na naruszeniu tych przepisów jest oczywiście uzasadniona. Albo jest tak, że wykładnia danych przepisów jest prosta i w związku z tym ich naruszenie jest oczywiste, albo tak, że wykładnia ta rodzi istotne zagadnienie prawne, wobec czego naruszenie przepisów nie może być oczywiste (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, LEX nr 1770903; z dnia 18 lipca 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675225). Zatem nie do pogodzenia z oczywistością skargi jest wskazywanie w niej na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia lipca 2011 r., II UK 24/11, LEX nr 1365662). Ponadto w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że rezultatem pracy i umiejętności ludzkich, o których stanowi art. 627 k.c. nie może być sama czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi istnieć w postrzegalnej 6 postaci, pozwalającej odróżnić je od innych i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Wykonanie określonej czynności lub powtarzających się czynności bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest czynnością charakterystyczną dla umów zlecenia (art. 734 § 1 k.c.) oraz umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (art. 750 k.c.). W konsekwencji, o ile przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze na siebie ryzyka wyniku spełnianej czynności, to odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło jest odpowiedzialnością za rezultat. Dlatego w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że umową o dzieło nie są czynności polegające na przemieszczaniu i układaniu drewna w stosy (por. wyrok z dnia 28 marca 2000 r., II UK 386/99, OSNPAiUS 2001 nr 16, poz. 522); obowiązki polegające na dozorowaniu obiektów (por. wyrok z dnia 9 lipca 2008 r., I PK 315/07, OSNP 2009 nr 23-24, poz. 310); powtarzalne tłumaczenia dokumentów branżowych nie wykraczające poza zwykłe czynności translatorskie (por. wyrok z dnia 6 kwietnia 2011 r., II UK 315/10, OSNP 2012 nr 9-10, poz. 127); prowadzenie szkolenia dla kandydatów na kierowców (por. wyrok z dnia 18 kwietnia 2012 r., II UK 187/11, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 115); odpeszczanie śliwek (por. wyrok z dnia 26 marca 2013 r., II UK 201/12, LEX nr 1341964), sklejanie papierowych torebek (por. wyrok z dnia 28 czerwca 2016 r., II UK 288/15, LEX nr 2107096), wykonywanie partii zestawów chemii gospodarczej (postanowienie z dnia 22 września 2016 r., II UK 598/15, niepublikowane) czy uszycie wyrobów liturgicznych (por. wyrok z dnia 26 stycznia 2017 r., II UK 639/15, niepublikowany). Wszystko to oznaczało, że wykonywanie prostych czynności składania i sklejaniu kartonów o standardowych wymiarach nie ma charakteru twórczego wymaganego od umów o dzieło. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że na gruncie miarodajnych ustaleń w przedmiotowej skardze kasacyjnej skarżący nie wykazał potrzeby wykładni przepisów, które budziłoby jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne wymagające merytorycznej interwencji kasacyjnej ze strony najwyższej instancji sądowej, ani że skarga była oczywiście uzasadniona. W konsekwencji Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. 7