III PZP 27/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Myga (sprawozdawca).Sędziowie SN: J. Bała, E. Brzeziński. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie ze skargi Okręgowej Rady Adwokackiej w Koszalinie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 maja 1987 r. w przedmiocie wpisu na listę adwokatów Stanisława L. z wyznaczeniem siedziby po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 31 marca 1989 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 § 1 k.p.c.:"1. Czy w świetle art. 47 ust. 2 p.oa. jest dopuszczalne wniesienie do Ministra Sprawiedliwości odwołania od decyzji organu samorządu adwokackiego wyznaczającej adwokatowi siedzibę, gdy nie podlega zaskarżeniu decyzja o wpisie na listę adwokatów?2. W razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie - czy decyzja Ministra Sprawiedliwości o wpisie na listę adwokatów, po uprzednim pozytywnym rozstrzygnięciu tej sprawy przez organ samorządu adwokackiego, może być uznana jako odpowiadająca przesłance do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdy w tej samej decyzji Minister Sprawiedliwości uwzględnił odwołanie od decyzji wyznaczającej adwokatowi siedzibę?"podjął następującą uchwałę:Uchwała organu samorządu adwokackiego o wpisie na listę adwokatów i wyznaczeniu siedziby niezgodnie z wnioskiem zainteresowanego stanowi decyzję odmowną w rozumieniu art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.). Uwzględniając odwołanie zainteresowanego od takiej decyzji Minister Sprawiedliwości zarządza wpis na listę adwokatów z równoczesnym wyznaczeniem siedziby. Uzasadnienie faktyczneOkręgowa Rada Adwokacka w K. uchwałą z dnia 24 maja 1986 r. dokonała wpisu Stanisława L. na listę adwokatów Izby w K., odmawiając wyznaczenia siedziby z powodu braku wolnych miejsc. Po uchyleniu przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej powyższej uchwały w części dotyczącej zaniechania wyznaczenia siedziby, Okręgowa Rada Adwokacka uchwałą z dnia 13 grudnia 1986 r. wyznaczyła Stanisławowi L. siedzibę w D.P. Odwołanie od uchwały z dnia 13 grudnia 1986 r. Prezydium NRA pozostawiło bez uwzględnienia - uchwałą z dnia 8 kwietnia 1987 r. Uwzględniając odwołanie Stanisława L. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 21 maja 1987 r. uchylił decyzję Prezydium NRA z dnia 8 kwietnia 1987 r. i ORA z dnia 13 grudnia 1986 r. i zarządził wpis Stanisława L. na listę adwokatów Izby w K., wyznaczając siedzibę w K.Od decyzji Ministra Sprawiedliwości skargę złożyła Okręgowa Rada Adwokacka w K. z powodu jej niezgodności z prawem. Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny powziął poważne wątpliwości prawne, które sprecyzował w przytoczonym pytaniu prawnym. Artykuł 47 ust. 2 ustawy - prawo o adwokaturze stanowi, że od ostatecznej decyzji odmawiającej wpisu na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich przysługuje zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego. Powstaje więc wątpliwość, czy przepis ten ogranicza dopuszczalność zaskarżenia do Ministra Sprawiedliwości tylko decyzji odmawiających wpisu, pozostawiając decyzję o wyznaczeniu siedziby organom samorządu adwokackiego, czy też dopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca przez przyjęcie, iż zainteresowanemu przysługuje odwołanie od pozytywnej decyzji tylko w części dotyczącej wyznaczenia siedziby. Gdyby przyjąć, że w trybie art. 47 ust. 2 p.oa. dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji tylko w zakresie wyznaczenia siedziby, to czy decyzja Ministra Sprawiedliwości o wpisie na listę adwokatów, pomimo istnienia ostatecznej decyzji organów samorządu adwokackiego, nie jest obarczona wadą określona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., czy przy braku tożsamości organu wydającego decyzję było dopuszczalne wydanie decyzji przez Ministra Sprawiedliwości. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1988 r. III PZP 53/87 (OSNCP 1989, z. 3, poz. 41), której nadano moc zasady prawnej, wyjaśniono, że w przypadku uwzględnienia odwołania od decyzji określonej w art. 47 ust. 2 prawa o adwokaturze Minister Sprawiedliwości zarządzając wpis na listę adwokatów jest uprawniony do wyznaczenia siedziby. W uzasadnieniu powyższej uchwały stwierdzono, że art. 68 ust. 3 prawa o adwokaturze stanowi definicję zakresu przedmiotowego uchwały (decyzji) o wpisie na listę adwokatów przez określenie niezbędnych materialnoprawnych elementów w postaci wpisu i wyznaczenia siedziby. Wyznaczenie siedziby jest integralną częścią takiej uchwały i w konsekwencji organ uprawniony do dokonania wpisu na listę adwokatów zobowiązany jest do wyznaczenia siedziby w przypadku zarządzenia wpisu. Zasada powyższa dotyczy i organów samorządu adwokackiego (okręgowej rady adwokackiej, Naczelnej Rady Adwokackiej), i Ministra Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela w pełni wyżej przytoczone poglądy, które prowadzą w konsekwencji do wniosku, że decyzja (uchwała) o wpisie na listę adwokatów i wyznaczeniu siedziby stanowi jedną decyzję, chociaż zawierającą dwa elementy. Jeżeli więc uchwała o wpisie na listę adwokatów wyznacza siedzibę niezgodnie z wnioskiem zainteresowanego, odwołanie od takiej uchwały jest skierowane przeciwko całej uchwale, która to uchwała - w rozumieniu art. 47 ust. 2 prawa o adwokaturze - jest uchwałą odmawiającą wpisu na listę adwokatów. W pierwszym członie pytania przedstawionego przez Naczelny Sąd Administracyjny tkwi błąd w założeniu, że uchwała o wpisie na listę adwokatów i wyznaczeniu siedziby zawiera dwie odrębne uchwały i przez zaskarżenie części dotyczącej siedziby nie zaskarża się części o wpisie na listę adwokatów. Takiej sugestii Sąd Najwyższy nie podziela. Gdyby bowiem podzielić powyższą sugestię, to należałoby przyjąć, że nawet w skrajnych przypadkach, gdy siedzibę np. na skutek pomyłki wyznaczono w miejscowości, w której zainteresowany nie mógłby wykonywać zawodu adwokata, uchwała o wpisie jest uchwałą pozytywną dla zainteresowanego i nie podlega ona zaskarżeniu. Należy zauważyć, że istotniejszą częścią decyzji o wpisie jest wyznaczenie siedziby adwokatów, której przesłanką jest uprzednie stwierdzenie, że osoba ubiegająca się o wpis ma odpowiednie kwalifikacje do wykonywania zawodu adwokata, którego to stwierdzenie dokonuje się przez wpis na listę adwokatów. Dzielenie uchwały o wpisie na wpis i wyznaczenie siedziby byłoby podziałem sztucznym, tak jak dzielenie decyzji o przydziale np. mieszkania na decyzję o przydziale i decyzję konkretyzującą to mieszkanie, chociaż jest to jedna decyzja i kwestionowanie przydziału konkretnego mieszkania, jest kwestionowaniem decyzji o przydziale mieszkania. Jeżeli więc, zdaniem zainteresowanego, siedziba została wyznaczona niezgodnie z wnioskiem, odwołanie od takiej uchwały skierowane jest przeciwko całej uchwale o wpisie, która jako nie uwzględniająca jego wniosku jest decyzją odmowną w rozumieniu art. 47 ust. 2 prawa o adwokaturze. W razie uwzględnienia odwołania zainteresowanego Minister Sprawiedliwości uchyla zaskarżoną (zaskarżone) uchwałę i orzeka co do istoty sprawy. W świetle powyższego na przedstawione pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi jak w uchwale, która wprawdzie nie zawiera wprost odpowiedzi na przedstawione pytanie, ale wyjaśnia istotę sprawy. Zbędne przeto, przy tym kierunku odpowiedzi, było udzielenie odpowiedzi na drugi człon pytania prawnego, przy przyjęciu bowiem, że uchwała o wpisie na listę adwokatów wyznaczająca siedzibę niezgodnie z wnioskiem zainteresowanego jest uchwałą odmowną w rozumieniu art. 47 ust. 2 prawa o adwokaturze, a odwołanie zainteresowanego zaskarża całą uchwałę o wpisie, nie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.