II UK 80/13
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2013-06-11
Skład orzekający: Roman Kuczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowa, której wykonanie poprzedzone jest koniecznością wykonania szeregu prostych, powtarzających się czynności, skutkujących osiągnięciem określonego rezultatu, może być uznana za umowę o dzieło w rozumieniu przepisów prawa cywilnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że argumenty prawne skarżącej stanowiły polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji. Sąd podkreślił, że w przypadku umów, gdzie wykonanie poprzedzone jest szeregiem powtarzających się czynności, bez względu na osiągnięty rezultat, cechy te wskazują na umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług, a nie umowę o dzieło. Przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia nie ponosi ryzyka pomyślnego wyniku czynności, co odróżnia ją od umowy o dzieło.Stan faktyczny
Spółka z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie spółki w sprawie o podleganie ubezpieczeniom społecznym. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 750 k.c. w zw. z art. 734 k.c. i art. 627 k.c., kwestionując uznanie umów wiążących ją z podwykonawcami za umowy o świadczenie usług, zamiast umów o dzieło. Skarżąca podniosła, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące kwalifikacji prawnej tych umów.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II UK 80/13 POSTANOWIENIE Dnia 11 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Kuczyński w sprawie z wniosku L. […] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w P. z udziałem zainteresowanego: M. L. o podleganie ubezpieczeniom społecznym i podstawę wymiaru składek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 czerwca 2013 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 1 października 2012 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 1 października 2012 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w […] na skutek apelacji pozwanego organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia 28 marca 2012 r. - w sprawie o podleganie ubezpieczeniu społecznemu – zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił odwołanie. Skarga kasacyjna L. […] Sp. z o.o. zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego: - art. 750 k.c. w związku z art. 734 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Sąd drugiej instancji, że umowy, wiążące strony, były umowami o świadczenie usług, do których należy odpowiednio stosować przepisy o zleceniu; - art. 627 k.c., poprzez jego niezastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i uznanie, że umowy wiążące strony, nie były
2 umowami o dzieło, w szczególności poprzez błędne uznanie, iż: a. konieczność wykonania określonych, powtarzających się czynności celem wykonania umowy i osiągnięcia konkretnego rezultatu, jakim było przygotowanie prelekcji reklamowej, uniemożliwia uznanie łączącej strony umowy za umowę o dzieło, b. umowa zawarta pomiędzy stronami nie doprowadzała do indywidualnie oznaczonego rezultatu, c. ustalenie przez strony określonego z góry wynagrodzenia na wypadek osiągnięcia pewnego rezultatu, obciążające jednocześnie wykonawcę dzieła ryzykiem jego nieosiągnięcia, nie jest elementem definiującym umowę o dzieło, a jest dopuszczalne do stosowania w ramach umowy zlecenia, d. umówiony przez strony rezultat (przygotowanie prelekcji reklamowej), nie mógł być poddany sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych, co stanowi jedno z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług, e. umówione przez strony dzieło nie stanowiło samoistnego rezultatu, bowiem nie zostało oderwane od twórcy i nie stało się autonomiczną wartością w obrocie, iż zainteresowana podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług; - art. 6 k.c. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że organ rentowy wykazał zgodnie z powołanym przepisem, że strony łączyły umowy o świadczenie usług, podczas gdy organ rentowy powyższego nie udowodnił, a Sąd Apelacyjny nie poczynił w tym zakresie swoich ustaleń; - art. 91 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 91 ust. 5 i art. 83 cyt. ustawy, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że strony łączyły umowy o świadczenie usług, podczas gdy w protokole kontroli nie dokonano żadnych ustaleń w tym zakresie, a winien on takie ustalenia zawierać wraz z podaniem podstaw prawnych. W ocenie skarżącej za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania przemawia to, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona bowiem zaskarżony wyrok został wydany z oczywistym naruszeniem wyżej wskazanych przepisów oraz w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne „Czy w przypadku, gdy zrealizowanie umowy (dzieła) poprzedzone jest koniecznością wykonania szeregu prostych, powtarzających się czynności, skutkujących osiągnięciem określonego rezultatu, to taki stan faktyczny wyklucza uznanie takiej umowy za umowę o dzieło?".
3 Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Skarga kasacyjna, spełniająca wymagania z przepisu art. 3984 k.p.c. podlega dalszej kontroli w postaci tzw. przedsądu a więc badaniu, czy w sprawie występują okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.) a mianowicie, czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (co polega na przytoczeniu jego treści i wskazaniu argumentów prawnych, które z reguły prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych – por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, M.Prawn. 2001, nr 13, poz. 670), czy istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości a także potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (co wymaga przedstawienia tych rozbieżności i wykazania, że przepisy je wywołujące nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowej judykaturze sądowej). W ramach przedsądu następuje także badanie, czy skarga jest oczywiście uzasadniona (przy czym oczywistość ta musi jawić się jako rażące i od razu dostrzegalne, uwidoczniające się bez głębszej analizy naruszenie prawa wyrażające się w sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji) a nadto, czy w sprawie nie występuje nieważność postępowania (art. 39813 § 1 k.p.c.). Tę ostatnią okoliczność Sąd Najwyższy bierze pod uwagę z urzędu, jakkolwiek może ją także podnieść strona skarżąca, co podlega ocenie w ramach przedsądu. Oceniając skargę kasacyjną Sąd Najwyższy nie dopatruje się występowania przesłanek pozwalających na przyjęcie jej do rozpoznania. Powołane w skardze kasacyjnej argumenty prawne w istocie stanowią polemikę z ustalonym stanem faktycznym w niniejszej sprawie przez Sąd drugiej instancji. Skarżąca powołując się na oczywistość naruszenia prawa przez zaskarżone orzeczenie, obowiązana była wykazać kwalifikowaną postać tego naruszenia, widocznego „od razu” przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49). Oczywistość naruszenia wskazanych w skardze przepisów sprowadza się do kwestii ocennych, skoro naruszenie wyżej powołanych przepisów przez Sąd
4 drugiej instancji utożsamiana jest z błędną oceną prawną. Odmienna ocena okoliczności faktycznych nie może być uzasadnieniem dla wykazania oczywistości naruszenia powołanego w skardze przepisu. Ponadto skarżąca wskazując w skardze na okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania - „istotne zagadnienie prawne” dotyczące kwalifikacji prawnej umów cywilnoprawnych łączących ją z podwykonawcami usług, - nie spełniła wymagań wskazanych wyżej z przepisu art. 3984 k.p.c. Pozorne jest powołanie się przez skarżącą na naruszenie art. 627 k.c. skoro z ustaleń faktycznych wynika, że jednym z wielu elementów wchodzących w skład obowiązków wynikających z tych umów było wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie. Jest to cecha charakterystyczna dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne – art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne – art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności, tym samym należy przyjąć, że skarga ta nie kwestionuje zaskarżonego orzeczenia co do ustaleń faktycznych, które przesądziły o uznaniu, iż całokształt świadczonych czynności przez podwykonawców na rzecz skarżącego odpowiada umowom o świadczenie usług. Z powyższych motywów Sąd Najwyższy nie dopatrując się też nieważności postępowania - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. aw
Powiązane orzeczenia
- II UK 128/13 2013-07-10Czy umowa, której wykonanie poprzedzone jest szeregiem prostych, powtarzających się czynności skutkujących osiągnięciem określonego rezultatu, może być uznana za umowę o dzieło w rozumieniu przepisów prawa cywilnego?
- I USK 227/21 2021-09-30Czy umowa nazwana umową o dzieło, której przedmiotem są prace remontowe, a która nie określa konkretnego rezultatu, nie posiada cech indywidualizujących powierzone prace, a wykonawca jest zależny od zleceniodawcy, może b…
- III USK 392/21 2022-03-16Czy umowa o dzieło, której przedmiot nie jest dostatecznie zindywidualizowany, a jej wykonanie polega na powtarzalnych czynnościach, może być uznana za umowę o świadczenie usług podlegającą obowiązkowym ubezpieczeniom sp…
- I UK 235/19 2020-08-13Czy umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, zawarta w celu uszycia określonej ilości produktów według wzoru zamawiającego, nawet jeśli zawiera elementy umowy o dzieło, podlega obowiązkowym u…
- III UK 138/19 2020-02-19Czy umowa, której przedmiotem jest wykonanie szeregu powtarzalnych, choć odrębnych i gotowych do użycia rzeczy materialnych, oznaczonych tylko co do gatunku, może być uznana za umowę o dzieło w rozumieniu art. 627 k.c.?
Powołane przepisy
art. 750 KCart. 734 KCart. 627 KCart. 6 KCart. 91 ust. 1art. 91 ust. 5art. 83art. 3984 KPCart. 3989 § 1art. 39813 § 1 KPCart. 734 § 1 KCart. 3989 § 2 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy