IV CZ 32/15
PostanowienieIzba Cywilna2015-09-09
Skład orzekający: Mirosława Wysocka, Marian Kocon, Maria Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji merytorycznie rozpoznał sprawę, przeprowadził postępowanie dowodowe i dokonał oceny prawnej, mimo że sąd drugiej instancji na podstawie tego samego materiału dowodowego poczynił inne ustalenia faktyczne i dokonał odmiennej oceny prawnej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd drugiej instancji nie może uchylić wyroku sądu pierwszej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. tylko dlatego, że poczynił odmienne ustalenia faktyczne i dokonał innej oceny prawnej na podstawie tego samego materiału dowodowego. Przepis ten dopuszcza uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania tylko w ściśle określonych przypadkach, takich jak nierozpoznanie istoty sprawy lub konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Samo odmienne ustalenie stanu faktycznego przez sąd drugiej instancji nie oznacza nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, zwłaszcza w kontekście modelu postępowania cywilnego, w którym druga instancja ma charakter merytoryczny i może samodzielnie uzupełniać braki dowodowe.Stan faktyczny
Powód A. K. wniósł pozew o zapłatę przeciwko P. F. i K. F. Sąd Rejonowy w S. oddalił powództwo, uznając, że zdarzenie wyrządzające szkodę nastąpiło w innych okolicznościach niż wskazane w pozwie. Sąd Okręgowy w G. uchylił wyrok Sądu Rejonowego, uznając, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Pozwani zaskarżyli wyrok Sądu Okręgowego, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego, uznając zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. za uzasadniony.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CZ 32/15 POSTANOWIENIE Dnia 9 września 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa A. K. przeciwko P. F. i K. F. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 września 2015 r., zażalenia pozwanych na wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 4 grudnia 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok.
2 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w G. uchylił wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 9 kwietnia 2014 r. w sprawie z powództwa A. K. przeciwko P. F. i K. F., o zapłatę. Orzeczenie zaskarżyli pozwani zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., poza wypadkami określonymi w § 2 i 3, sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Treść omawianych przepisów wskazuje, że możliwość uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji została ograniczona wyłącznie do sytuacji wyczerpująco w tych przepisach wymienionych. Oznacza to, że nie ma podstawy do dokonywania wykładni rozszerzającej przesłanki „nierozpoznania istoty sprawy” (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2012 r., II CZ 141/12, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2013 r., II CZ 193/12, niepubl.). W sprawie Sąd Okręgowy przyjął, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy gdyż oddalił powództwo z uwagi na błędne ustalenie, iż zdarzenie wyrządzające szkodę nastąpiło w innych okolicznościach niż wskazanych w pozwie. Nietrafne jest stanowisko Sądu Okręgowego bowiem nie można przyjąć, że w sprawie zachodzą podstawy do uchylenia wyroku na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Rejonowy merytorycznie odniósł się do żądania pozwu, przeprowadził postępowanie dowodowe w tym kierunku oraz dokonał oceny prawnej. Wprawdzie Sąd Okręgowy na podstawie tego samego materiału dowodowego poczynił inne ustalenia faktyczne i stąd dokonał odmiennej oceny prawnej żądania pozwu, to jednak nie oznacza to braku rozpoznania istoty sprawy przez Sąd Rejonowy. Obecny model postępowania cywilnego zakłada, że druga instancja stanowi instancję merytoryczną, w ramach której rozpoznanie sprawy powinno nastąpić ex novo i zakończyć się wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia kończącego
3 spór pomiędzy stronami. Tym samym, ewentualne braki w postępowaniu dowodowym mogły zostać samodzielnie uzupełnione przez Sąd Okręgowy. Uznając zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. za uzasadniony Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok.
Powiązane orzeczenia
- IV CZ 11/21 2021-04-27Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., jeśli sąd pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe co do…
- III CZ 14/16 2016-04-07Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., jeśli sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy lub wydanie wy…
- V CZ 97/17 2018-02-07Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. z powodu nierozpoznania istoty sprawy, gdy postępowanie dowodowe wymaga j…
- V CZ 17/19 2019-03-28Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. z powodu wadliwej oceny dowodów i ustaleń faktycznych, które nie stanowią…
- III CZ 266/22 2022-09-08Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy, podczas gdy sąd pierwszej…
Powołane przepisy
art. 386 § 4 KPCart. 39815 § 1art. 3941 § 3 KPC§ 4§ 2§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy