II CR 225/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN K. Strzępek (spraw.)Sędziowie SN: W. Patulski, K. PiaseckiSentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 1989 r. sprawy z powództwa H. N. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "P (...)" w K. o wymianę samochodu na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 19 stycznia 1989 r. sygn. akt (...),uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Wojewódzkiemu w K. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach instancji rewizyjnej.Uzasadnienie faktycznePowód H. N. w pozwie skierowanym przeciwko pozwanemu Przedsiębiorstwu Państwowemu "P (...)" w K. wniósł o zobowiązanie pozwanego Przedsiębiorstwa do wydania powodowi nowego wolnego od wad samochodu osobowego marki "FSO 1500" za zwrotem sprzedanego mu samochodu, w którym ujawniły się wady powłoki lakierniczej spowodowane niewłaściwym przygotowaniem powierzchni karoserii do lakierowania.Pozwane Przedsiębiorstwo nie uznało powództwa i wniosło o jego oddalenie.Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 19 stycznia 1989 r. powództwo oddalił. Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach i wnioskach.W dniu 9 lutego 1987 r. powód nabył w pozwanym Przedsiębiorstwie Państwowym "P (...)" nowy samochód osobowy marki "FSO 1500". Już w pierwszych miesiącach eksploatacji samochodu ujawniły się wady powłoki lakierniczej karoserii, spowodowane niewłaściwym przygotowaniem powierzchni do lakierowania. Przyczyny korozji karoserii, oraz jej ślady, które wystąpiły w kilkunastu miejscach, zostały stwierdzone w opinii Polskiego Związku Motorowego z dnia 24 września 1987 r. (k. 23).Powód, wykorzystując przysługujące mu uprawnienia gwarancyjne, zwrócił się do pozwanego Przedsiębiorstwa Państwowego "P (...)"z żądaniem wymiany samochodu na wolny od wad. Nie zgodził się natomiast z decyzją Fabryki Samochodów Osobowych z dnia 14 grudnia 1987 r., kwalifikującą skorodowane nadwozie wraz z osprzętem do wymiany (k. 37 i 38).W świetle tych dokumentów naprawa samochodu przez wymianę karoserii na nową wraz:z osprzętem jest możliwa, co zapewni mu pełną sprawność eksploatacyjną zgodnie z postanowieniami karty gwarancyjnej. Ten rodzaj naprawy i usunięcia wad nabytego samochodu uznał pozwany, a także jego producent. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w sytuacji, gdy istnieje możliwość usunięcia wad samochodu przez wymianę skorodowanej karoserii na nową karoserię wraz z osprzętem, to należało uznać, że żądanie wymiany całego samochodu na nowy wykraczałoby poza obowiązki gwaranta przewidziane w art. 577 k.c. Powód mógłby żądać dostarczenia mu nowego samochodu, gdyby wykazał, że naprawy wymagają wszystkie zespoły samochodu lub ich przeważająca część, co decydowałoby o wadliwości samochodu, jako całości.Powód od wyroku tego złożył rewizję, skarżący w rewizji wnosi o zmianą wyroku przez nakazanie pozwanemu wydania powodowi nowego samochodu wolnego od wad, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący wyrokowi zarzuca:a) naruszenie prawa materialnego (art. 556-582 k.c.) wskutek błędnej wykładni przez przyjęcie, że jedynie słusznym rozstrzygnięciem było oddalenie powództwa,b) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że roszczenie powoda ograniczało się jedynie do żądania wymiany Samochodu na nowy wolny od wad,c) nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczących występowania innych jeszcze usterek w samochodzie, jak uszkodzenie silnika.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja powoda zasługuje na uwaglądnienie.Zgodnie z art. 577 § 1 k.c. gwarancja stanowi zobowiązanie sprzedawcy do usunięcia wad fizycznych rzeczy sprzedanej lub wymiany rzeczy na niewadliwą, jeżeli wady ujawnią się w terminie gwarancyjnym.Sąd Wojewódzki, ustalając, że wadliwa w stopniu nienadającym się do naprawy jest tylko karoseria nabytego przez powoda samochodu marki "FSO 1500", błędnie oddalił żądanie powoda tylko dlatego, iż domagał się on nakazania pozwanemu wydania mu nowego wolnego od wad samochodu.Zajęte przez Sąd I instancji stanowisko należy, uznać za nietrafne. Dochodzenie przez nabywcę wymiany wadliwego samochodu na wolny od wad nie wyłącza możliwości zakazania przez sąd wymiany jednego tylko elementu lub podzespołu wadliwego samochodu. Dał temu wyraz Sąd Najwyższy w tezie 4 uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 30 grudnia 1988 r., zwierającej wytyczne w zakresie wykładni prawa i praktyki sądowej w sprawach rękojmi i gwarancji (nr III CZP 48/88, M.P. Nr 1/1989, poz. 6). Należy bowiem podkreślić, że w wypadku dochodzenia przez nabywcę wymiany rzeczy wadliwej na wolną od wad nie chodzi o sytuację właściwą dla świadczeń niepodzielnych, o których sąd może orzec o całości tylko pozytywnie albo negatywnie. Z tych też względów należało uznać za błędne stanowisko Sądu I instancji wyrażane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że skoro powód domagał się nakazania pozwanemu wydania samochodu wolnego od wad, to brak było podstaw do orzeczenia w mniejszym zakresie oraz do oddalenia powództwa w pozostałej części. Skarżący trafnie zatem w swojej rewizji podniósł, że Sąd Wojewódzki wydał orzeczenie z obrazą prawa materialnego m.in. art. 577 § 1 k.c., przez nieuwzględnienie powołanych już wytycznych. Nakazanie pozwanemu wymiany samochodu na samochód nowy wolny od wad byłoby możliwie, gdyby się okazało, że wszystkie zespoły samochodu lub przeważająca ich część decydują o wadliwości całego samochodu. Tylko w tych warunkach powód mógłby żądać dostarczenia mu nowego samochodu.W świetle tego, co wyżej powiedziano, nie zachodziły jednak przesłanki z art. 390 §ě 1 k.p.c. do zmiany zaskarżonego wyroku i wydania orzeczenia co do istoty sprawy.Skarżący w rewizji trafnie podnosi, że Sąd I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd ten przyjmując, że tylko karoseria samochodu jest w poważnym stopniu wadliwa, co zresztą wynika z opinii Polskiego Związku Motorowego (k. 34 i 35) nie przeprowadził dalszych dowodów na okoliczność wadliwości silnika. Powód bowiem w rewizji podnosi, że gdyby Sąd I instancji przeprowadził dowód z książeczki gwarancyjnej, to okazałoby się, że zgłaszał on również pozwanemu w okresie gwarancji wady silnika, o czym świadczą zapisy w tej książeczce. Należy bowiem podnieść, że "samo zgłoszenie samochodu do przeglądu gwarancyjnego powinno być traktowane jako reklamacja gwarancyjna wszystkich jego wad, także tych, o których nie wie użytkownik, a których istnienie powinno być ujawnione przy starannym dokonywaniu przeglądu. Za niedopuszczalne trzeba uznać przerzucanie na uprawnionego z gwarancji obowiązku badania i kwalifikowania wad samochodu i to z ujemnymi dla niego konsekwencjami niewykonania tego obowiązku".Sąd Wojewódzki, ograniczając postępowanie dowodowe tylko co do ustalenia wadliwości karoserii samochodu, bez przeprowadzenia dowodu z tak podstawowego dokumentu, jakim jest książeczka gwaranycjna, nie poczynił wystarczających ustaleń, czy i w jakim stopniu wadliwe są inne zespoły pojazdu, jak silnik. Wyjaśnienie także tej okoliczności, w razie potrzeby przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw techniki samochodowej pozwoli na wydanie orzeczenia zgodnego z prawem materialnym.Okoliczność, że powód zwracał uwagę w czasie swoich bytności na stacji obsługi także na wadliwość silnika nie mogłyby mieć znaczenia dla sprawy tylko wtedy, gdyby reklamowane wady - w razie ich zgłoszenia - zostały usunięte.W tych warunkach, skoro zarzuty rewizji okazały się uzasadnione, zachodziły przesłanki do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (art. 388 § k.p.c.), z pozostawieniem Sądowi I instancji rozstrzygnięcie o kosztach instancji rewizyjnej (art. 108 § 2 k.p.c.).