III CSK 70/16

Sygn. akt III CSK 70/16 POSTANOWIENIE Dnia 27 kwietnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa N. K. przeciwko Bankowi […] S.A. z siedzibą w K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 kwietnia 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej oraz skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 30 czerwca 2015 r., 1) odmawia przyjęcia do rozpoznania obu skarg kasacyjnych; 2) znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Powódka wnosiła o zasądzenie od pozwanego Banku kwoty 36 840 887,42 zł z ustawowymi odsetkami. Wyrokiem z dnia 16 września 2014 r. Sąd Okręgowy w K. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2 040 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 22 marca 2011 r., oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu. Apelacje obu stron oddalił Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 30 czerwca 2015 r., znosząc wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego. Sądy uznały między innymi, że każda ze stron ma legitymację procesową w sprawie oraz że powódka, w związku ze zwłoką pozwanego w wykonaniu zawartej między stronami w dniu 27 stycznia 2005 r. umowy nabycia wierzytelności, miała prawo zgodnie z art. 491 k.c. odstąpić od umowy, co uzasadnia na podstawie art. 494 § 1 k.c. jej żądanie zwrotu kwoty 2 040 000 zł jako ceny uiszczonej za nabyte wierzytelności. Nie ma jednak podstaw do zasądzenia na jej rzecz odszkodowania za niewykonanie zobowiązania, bowiem powódka nie wykazała, że osiągnęłaby jakikolwiek zysk z licytacji nieruchomości, które stanowiły zabezpieczenie nabytych wierzytelności. Sądy wskazały, że pozwany, zgodnie z umową stron, był zobowiązany do złożenia wniosków o umorzenie postępowań egzekucyjnych, a zatem nie można mu czynić zarzutu, że to zrobił, co spowodowało przedawnienie wierzytelności nabytych przez powódkę i brak możliwości ich skutecznego dochodzenia. Od wyroku Sądu drugiej instancji skargi kasacyjne wniosły obie strony. Powódka, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazała przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. stwierdzając, że skarga jest oczywiście uzasadniona ponieważ Sąd nie wyjaśnił rzeczywistej woli stron, ich zgodnego zamiaru i celu umowy z dnia 27 stycznia 2005 r. i przyjął niemożliwy do zaakceptowania i absurdalny skutek postanowienia umowy zobowiązującego pozwanego do cofnięcia wniosków egzekucyjnych, w postaci przedawnienia roszczeń i nie przejścia na powódkę żadnych praw 3 majątkowych. Powyższy skutek był wynikiem zapisów § 8 umowy oraz istniejącej istotnej rozbieżności między zapisami umowy a zapisami w księgach wieczystych. Zdaniem skarżącej, jeżeli sama treść umowy prowadzi do skutków niemożliwych do zaakceptowania, to brak ustaleń rzeczywistej woli stron umowy w tym zakresie prowadzi do naruszenia art. 382, art. 387 § 1 w zw. z art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Strona pozwana, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazała przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. formułując cztery szczegółowe pytania dotyczące: stosunku przepisów o rękojmi przy sprzedaży do przepisów regulujących skutki niewykonania zobowiązań wzajemnych, kwestii podzielności lub niepodzielności wierzytelności zabezpieczonej kilkoma hipotekami wpisanymi każda na innej nieruchomości, zastosowania zasady nemo plus iuris transfere potest quam ipse habet przy kolejnej cesji na rzecz osoby trzeciej oraz zasad wykładni czynności prawnej w postaci podziału spółki akcyjnej i planu podziału takiej spółki. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Żadna ze stron nie wykazała istnienia przesłanek przedsądu, na które się powołała. W odniesieniu do wskazanej przez powódkę przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że jest ona wykazana, jeżeli skarżący w odpowiednim wywodzie prawnym, odrębnym od uzasadnienia podstaw kasacyjnych, wykaże, że sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia określonego przepisu prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy oraz że z wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe (porównaj między innymi postanowienia z dnia 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004/6/100 i z dnia 10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004/3/49). Powódka nie wykazała tych okoliczności. Jej twierdzenie o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej opiera się na zarzucie nie dokonania przez Sąd wykładni umowy stron z dnia 27 stycznia 2005 r. i nie ustalenia jej właściwej treści 4 w kwestii zgodnego zamiaru stron i celu umowy w zakresie postanowienia zobowiązującego pozwanego do cofnięcia wniosków egzekucyjnych. Jednakże ani w jej apelacji ani w skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu naruszenia art. 65 k.c., który jako jedyny mógłby skutecznie podważyć ustalenia i ocenę Sądu co do wykładni i treści umowy stron. Brak takiego zarzutu nie pozwala Sądowi Najwyższemu na ocenę czy rzeczywiście Sąd nie dokonał właściwej wykładni umowy stron w tym zakresie, a tym samym nie może być skuteczne, jako podstawa wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, twierdzenie o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej z powodu nie dokonania przez Sąd wykładni tej umowy. Twierdzenie o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej może być tylko wtedy skuteczne jako podstawa wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli koreluje z podstawami kasacyjnymi i prawidłowo powołanymi tam przepisami, umożliwiającymi Sądowi Najwyższemu ocenę w tym zakresie.. Także pozwany nie wykazał występowania w sprawie istotnych zagadnień prawnych ani potrzeby wykładni przepisów prawa. Tej ostatniej przesłanki bowiem nie uzasadnił w ogóle, natomiast przedstawione pytania nie są zagadnieniami prawnym, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., a więc abstrakcyjnymi pytaniami prawnymi, powstałymi na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego, ale o ogólnym charakterze, nowymi, nie rozwiązanymi jeszcze w doktrynie i orzecznictwie, budzącymi tak poważne kontrowersje i rozbieżne oceny prawne, że powinien je rozwiązać Sąd Najwyższy zarówno w celu prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, jak i rozwoju judykatury (porównaj między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r. II CZ 35/01, OSNC 2002/1/11, z dnia 7 czerwca 2005 r. V CSK 3/05 i z dnia 13 lipca 2007 r. III CSK 180/07, nie publ.). Mimo obszerności uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zacytowania licznych orzeczeń i stanowisk przedstawicieli doktryny, pozwany nie wykazał, że przedstawione zagadnienia są nowe, jeszcze nie rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy i wymagają zajęcia stanowiska przez ten Sąd. W rzeczywistości pytania zmierzają do uzyskania odpowiedzi Sądu Najwyższego, jak powinny zostać rozstrzygnięte zarzuty pozwanego zgłoszone w sprawie. Przy przedstawieniu pozornych w istocie kontrowersji czy rozbieżnych 5 ocen prawnych, pozwany w ramach wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania podważa stanowisko Sądu Apelacyjnego zajęte w przedmiocie jego zarzutów i zmierza do uzyskania stanowiska Sądu Najwyższego co do tego, jak powinna być rozstrzygnięta rozpoznawana sprawa. Niewątpliwie pierwsze pytanie nie jest zagadnieniem nowym, zostało rozstrzygnięte zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie i nie wymaga kolejnych wypowiedzi Sądu Najwyższego. Drugie zmierza do uzyskania odpowiedzi, czy w konkretnej, opisanej w nim sytuacji faktycznej, uzasadnione jest odstąpienie od umowy sprzedaży wierzytelności, a zatem zmierza do uzyskania odpowiedzi, jak rozstrzygnąć jeden z zarzutów pozwanego zgłoszony w sprawie, podobnie jak pytanie czwarte dotyczące sposobu wykładania przepisów dotyczących podziału spółki akcyjnej i samego planu podziału. Natomiast trzecie pytanie oderwane jest od ustalonego w sprawie stanu faktycznego wiążącego Sąd Najwyższy zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c., bowiem dotyczy kolejnego zbycia wierzytelności, podczas gdy Sądy ustaliły, że nie doszło do skutecznego przeniesienia przez powódkę nabytej od pozwanego wierzytelności na osobę trzecią. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia do rozpoznania obu skarg kasacyjnych, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. db eb