III CZ 12/10
PostanowienieIzba Cywilna2010-05-07
Skład orzekający: Kazimierz Zawada, Marek Sychowicz, Jan Futro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona przegrywająca sprawę, nawet formalnie, jest zobowiązana do zwrotu kosztów postępowania przeciwnikowi, a jeśli tak, to czy istnieją podstawy do odstąpienia od obciążenia jej tymi kosztami?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że podstawowy dla rozstrzygania o zwrocie kosztów procesu art. 98 k.p.c. statuuje zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy. Strona przegrywająca sprawę zwraca na żądanie przeciwnika koszty procesu. Dla oceny, czy strona przegrała sprawę, obojętne jest, czy ponosi ona winę za prowadzenie procesu; sam fakt przegrania, choćby formalnie, kwalifikuje ją jako stronę przegrywającą, obowiązaną do zwrotu kosztów przeciwnikowi.Stan faktyczny
Wnioskodawca (uprawniony) złożył zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego dotyczące kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Okręgowy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego i zniósł postępowanie rejestrowe, a następnie zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika (obowiązanego) koszty postępowania zażaleniowego. Wnioskodawca zarzucił naruszenie przepisów k.p.c. i rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych, domagając się zmiany lub uchylenia postanowienia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie uprawnionego na postanowienie Sądu Okręgowego w przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CZ 12/10 POSTANOWIENIE Dnia 7 maja 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący) SSN Marek Sychowicz SSA Jan Futro (sprawozdawca) w sprawie z wniosku uprawnionego Wydawnictwa J.(...) S.A. z siedzibą w K. przy uczestnictwie obowiązanego K.(...) S.A. z siedzibą w K. o zawieszenie postępowania podziałowego i dopuszczenie uprawnionego do udziału w sprawie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 maja 2010 r., zażalenia uprawnionego na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt VII GZ (…), oddala zażalenie. Uzasadnienie Sąd Okręgowy w K. po rozpoznaniu sprawy z wniosku uprawnionego Wydawnictwa J.(...) SA z siedzibą w K. przy uczestnictwie obowiązanego K.(...) SA z siedzibą w K. o zawieszenie postępowania podziałowego i dopuszczenie uprawnionego do udziału w sprawie, na skutek zażalenia obowiązanego od postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 25 listopada 2009 r. postanowieniem z dnia 29 stycznia 2010 r. uchylił zaskarżone postanowienie i zniósł postępowanie rejestrowe dotknięte nieważnością od dnia 25 listopada 2009 r.
2 Orzekając o kosztach postępowania zażaleniowego zasądził od uprawnionego na rzecz obowiązanego 107 zł. W zażaleniu na zawarte w tym postanowieniu orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego, zaskarżając je w całości uprawniony zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 98 § 1 k.p.c. oraz § 8 pkt 1 w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). W konsekwencji wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie żądania zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi właściwemu. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd rejestrowy będący niezawisłym sądem uwzględnił jego wniosek. Jeżeli sąd ten nie był właściwy winien zgodnie z art. 200 § 1 k.p.c. przekazać wniosek sądowi właściwemu. Uchybienie sądu w tym zakresie nie może obciążać uprawnionego. Ponadto Sąd Okręgowy zasądził od uprawnionego stawkę należną w sprawie podatkowej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Uregulowanie rozłożenia kosztów postępowania między stronami oraz określania wysokości należnych kosztów zostało dokonane przez przepisy prawa formalnego, procesowego (art. 98 i nast. k.p.c.) w sposób „autonomiczny”, wyłączający, zatem dopuszczalność potraktowania zasądzonych z tego tytułu sum, jako roszczenia podlegającego przepisom prawa materialnego (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1996 r. I CKU 40/96 - OSNC 1997/5/52). Wyłącznie prawnoprocesowa podstawa orzekania w zakresie omawianych kosztów sprawia, że w doktrynie roszczenie o ich zwrot traktuje się, jako roszczenie pozostające do zasadniczego roszczenia procesowego w stosunku akcesoryjności formalnej, a nie akcesoryjności materialnej. Pozostając na gruncie tego prawa stwierdzić trzeba, że podstawowy dla rozstrzygania o zwrocie kosztów procesu art. 98 k.p.c. statuuje, w zakresie kosztów procesu zasadę odpowiedzialności za jego wynik. Strona przegrywająca sprawę zwraca na żądanie przeciwnika koszty procesu.
3 Dla oceny, czy strona przegrała sprawę, obojętne jest, czy ponosi ona winę za prowadzenie procesu. Sam fakt, że sprawę przegrała, choćby nawet tylko formalnie, kwalifikuje ją, jako stronę przegrywającą, obowiązaną do zwrotu kosztów przeciwnikowi. Żalący się nie wskazał, a i z materiału zebranego w sprawie nie wynika by istniała podstawa do obciążenia tymi kosztami obowiązanego bądź by istniały szczególne, przewidziane w art. 102 k.p.c. podstawy do odstąpienia od obciążania uprawnionego tymi kosztami. Na zasądzone koszty składają się opłata od zażalenia w wysokości 30 zł, stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego w wysokości 60 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa podlegająca zaliczeniu do tych kosztów. Fakt wadliwego powołania w uzasadnieniu § 8 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pozostaje bez znaczenia. Zasądzono, bowiem najniższą możliwą kwotę określoną w § 12 ust. 2 pkt 1 tegoż rozporządzenia. Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. postanowił, jak w postanowieniu.
Powiązane orzeczenia
- V CZ 30/10 2010-05-20Czy strona pozwana, której powództwo zostało w całości oddalone, może zostać obciążona kosztami postępowania zażaleniowego, jeśli ostatecznie wygrała sprawę co do istoty?
- III PZ 5/10 2010-11-10Czy strona przegrywająca postępowanie zażaleniowe, nawet jeśli nie brała w nim bezpośredniego udziału, jest zobowiązana do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przeciwnikowi?
- V CZ 146/11 2012-02-23Czy strona, której skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego została odrzucona w wyniku apelacji pozwanego, jest uważana za stronę przegrywającą proces w rozumieniu art. 98 k.p.c. w kontekście kosztów postępowania?
- V CZ 20/11 2011-05-13Czy strona, której powództwo zostało cofnięte, może być uznana za stronę przegrywającą sprawę w rozumieniu przepisów o kosztach procesu, a tym samym obciążona kosztami postępowania zażaleniowego?
- III CZ 40/12 2012-07-18Czy strona przegrywająca sprawę, w której obie strony były zwolnione od kosztów sądowych, jest zobowiązana do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika z urzędu ustanowionego dla strony wygrywającej?
Powołane przepisy
art. 98 § 1 KPCart. 200 § 1 KPCart. 98art. 98 KPCart. 102 KPCart. 39814art. 3941 § 3 KPC§ 1§ 8 pkt 1§ 2§ 12 ust. 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy