III CSK 253/19

Sygn. akt III CSK 253/19 POSTANOWIENIE Dnia 18 lutego 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak w sprawie z powództwa A. K. przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej Budynku przy ul. (…) w K. i Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Handlowo-Usługowemu A. sp. z o.o. w K. o zapłatę i ustalenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 lutego 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 15 marca 2019 r., sygn. akt I ACa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w (…) na rzecz radcy prawnego M. K. wynagrodzenie w kwocie 3600 (trzy tysiące sześćset) zł, powiększone o stawkę podatku od towarów i usług, za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu powódce A. K. w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną powódki A.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 15 marca 2019 r., sygn. akt I ACa (…) Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości 2 lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie wskutek nierozpoznania zarzutu apelacyjnego naruszenia art. 206 § 7 k.p.c. i art. 161 k.p.c., a także art. 189 k.p.c. i nieodniesienie się do tych zarzutów w uzasadnieniu wyroku, a ponadto zarzuciła naruszenie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 161 k.p.c., ponieważ Sąd drugiej instancji nie naprawił oczywistego uchybienia Sądu pierwszej instancji, który zwrócił załącznik do protokołu rozprawy, błędnie uznając go za pismo przygotowawcze. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona. 3 Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie publ. i przywołane tam orzecznictwo). Oczywistej zasadności skargi kasacyjnej skarżąca upatruje w rażącym, jej zdaniem, naruszeniu art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. wskutek nierozpoznania wszystkich zarzutów apelacyjnych i braku odniesienia się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a także naruszenia art. 380 k.p.c. w zw. z art. 161 k.p.c. w związku z nienaprawieniem przez Sąd drugiej instancji oczywistego uchybienia Sądu pierwszej instancji, który zwrócił załącznik do protokołu rozprawy uznając go za pismo przygotowawcze. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca podnosząc zarzuty naruszenia prawa procesowego, nawet nie próbuje wykazać, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 398³ § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący zarzucając w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa procesowego, powinien wykazać, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 4 Artykuł 378 § 1 k.p.c. nakłada na sąd drugiej instancji obowiązek ponownego rozpoznanie sprawy w granicach apelacji, co oznacza nakaz wzięcia pod uwagę wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków. Granice apelacji wyznaczają ramy, w których sąd drugiej instancji powinien rozpoznać sprawę na skutek jej wniesienia. Określają je sformułowane w apelacji zarzuty i wnioski, które implikują zakres zaskarżenia, a w konsekwencji kognicję sądu apelacyjnego. Ponadto sąd drugiej instancji w ramach ustalonego stanu faktycznego stosuje z urzędu prawo materialne (por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Dlatego sąd rozpoznający apelację powinien odnieść się do wszystkich tych zdarzeń i zarzutów zgłoszonych w postępowaniu apelacyjnym, które mogły spowodować skutki materialno-prawne. Naruszenie przez sąd drugiej instancji art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. może wyjątkowo stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wtedy, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu, zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Zatem nie każde uchybienie w zakresie konstrukcji uzasadnienia sądu drugiej instancji może stanowić podstawę dla skutecznego podniesienia zarzutu kasacyjnego, lecz tylko takie, które uniemożliwia Sądowi Najwyższemu przeprowadzenie kontroli prawidłowości orzeczenia (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2005 r., IV CK 122/05 nie publ., z dnia 28 listopada 2007 r., V CSK 288/07, nie publ, z dnia 21 lutego 2008 r., III CSK 264/07, OSNC - ZD 2008 Nr D, poz. 118, postanowienie z dnia 23 lipca 2015 r., I CSK 654/14, nie publ.). W sytuacji, gdy Sąd drugiej instancji nie uzupełnia postępowania dowodowego ani, po rozważeniu zarzutów apelacyjnych, nie znajduje podstaw do zakwestionowania oceny dowodów i ustaleń faktycznych orzeczenia Sądu pierwszej instancji, może te ustalenia przyjąć za podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia. Wystarczające jest wówczas, by stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia drugoinstancyjnego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2000 r., I CKN 356/98, nie publ. i z dnia 17 lipca 2009 r., IV CSK 110/09, nie publ.). Sąd drugiej instancji, wbrew stanowisku skarżącej, w pełni zrealizował funkcję kontrolną i rozpoznawczą, wyznaczoną przepisami art. 378 § 1 k.p.c. 5 i art. 382 k.p.c., dokonując ponownego i wszechstronnego merytorycznego rozpoznania sprawy. Pisemne motywy rozstrzygnięcia zostały przedstawione w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli kasacyjnej. Sąd drugiej instancji przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji oraz zaakceptował szczegółową i dogłębną ocenę prawną Sądu Okręgowego. Odniósł się też Sąd Apelacyjny do wszystkich zarzutów apelacyjnych, co odzwierciedla lektura uzasadnienia. W konsekwencji, skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby zaskarżone rozstrzygnięcie było oczywiście nieprawidłowe w przedstawionym wyżej rozumieniu przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O wynagrodzeniu należnym pełnomocnikowi z urzędu orzeczono na podstawie art. 223 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2115, z późn. zm.) w zw. z § 22, § 4 ust. 1, 3, § 8 pkt 7, § 16 ust. 4 pkt 2, § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 68). aj