I KZP 9/16
UchwałaIzba Karna2016-11-29
Skład orzekający: Przemysław Kalinowski, Roman Sądej, Józef Szewczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sformułowanie „sąd w dotychczasowym składzie” w art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. oznacza sąd w składzie określonym przepisami obowiązującymi w momencie rozpoczęcia postępowania w danej instancji, czy też sąd w konkretnym składzie osobowym wyznaczonym na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy, który przystąpił do orzekania na rozprawie głównej przed dniem 1 lipca 2015 roku?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, ponieważ Sąd Apelacyjny nie podjął próby samodzielnego rozstrzygnięcia wątpliwości interpretacyjnych dotyczących art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. Sformułowanie „sąd w dotychczasowym składzie” oznacza sąd w składzie określonym przepisami obowiązującymi w momencie rozpoczęcia postępowania w danej instancji, a nie konkretny skład osobowy.Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny w K. przekazał Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. w sprawie o zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie. W postępowaniu przed Sądem Okręgowym sprawa była rozpoznawana w składzie jednego sędziego zawodowego i dwóch ławników, mimo że zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy głównej przewidywało skład trzech sędziów zawodowych. Sąd Apelacyjny powziął wątpliwości, czy przepis art. 30 ustawy nowelizacyjnej petryfikuje skład sądu określony przepisami, czy konkretny skład osobowy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w przedmiocie przedstawionego zagadnienia prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I KZP 9/16 POSTANOWIENIE Dnia 29 listopada 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący) SSN Roman Sądej SSN Józef Szewczyk (sprawozdawca) Protokolant Ewa Sokołowska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jacka Radoniewicza w sprawie J. S. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 listopada 2016 r., przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Apelacyjny w K., postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2016 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: „Czy sformułowanie „sąd w dotychczasowym składzie" zawarte w przepisie art. 30 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1247, z późn. zm.) oznacza sąd w składzie określonym przepisami obowiązującymi w momencie rozpoczęcia postępowania w danej instancji, czy też sąd w konkretnym składzie osobowym, wyznaczonym na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy, który przystąpił do orzekania na rozprawie głównej przed dniem 1 lipca 2015 roku?” p o s t a n o w i ł odmówić podjęcia uchwały.
2 UZASADNIENIE Zagadnienie prawne przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu wyłoniło się na tle następującej sytuacji procesowej. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 17 kwietnia 2015 r. uchylony został wyrok Sądu Okręgowego w B. wydany w sprawie o zasądzenie od Skarbu Państwa zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie stosowane wobec J. S. w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. W dniu 27 maja 2015 r. akta sprawy wpłynęły do biura podawczego Sądu Okręgowym w B. Z kolei w dniu 15 czerwca 2015 r. wydane zostało zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy głównej na dzień 16 września 2015 r., w którym to zarządzeniu wyznaczono do rozpoznania tej sprawy skład trzech sędziów zawodowych. W związku z odroczeniem wcześniejszych terminów rozpraw sprawa została rozpoznana na rozprawach w dniach 8 i 21 kwietnia 2016 r., kiedy to Sąd Okręgowy w B. wydał wyrok zasądzający w części wnioskowane zadośćuczynienie i oddalający wniosek w pozostałym zakresie. Na tych rozprawach Sąd procedował jednak w składzie jednego sędziego zawodowego i dwóch ławników w związku z zarządzeniem przewodniczącego wydziału z dnia 15 marca 2016 r. Wyrok zaskarżony został apelacją przez pełnomocnika wnioskodawcy oraz przez pełnomocnika Prezesa Sądu Okręgowego w B. jako organu uprawnionego do reprezentowania w tym postępowaniu Skarbu Państwa. W postępowaniu odwoławczym Sąd Apelacyjny stwierdził, że wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2016 r., na podstawie przepisu art. 441 § 1 k.p.k., przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia pytanie prawne o wcześniej przedstawionej treści. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny w K. stwierdził, że zasada petryfikacji składu sądu nie została sformułowana precyzyjnie w art. 30 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1247, ze zm. - zwanej dalej ustawą nowelizacyjną z września 2013 r.), dlatego wątpliwości interpretacyjne wywołuje określenie początkowego momentu jej zastosowania. Sąd przedstawił występujące w związku z wykładnią tego przepisu rozbieżności w orzecznictwie sądowym i literaturze. Stwierdził jednocześnie, że istotne argumenty przemawiają zarówno za
3 przyjęciem pierwszego, jak i drugiego z rozbieżnych stanowisk. Wskazał na mankamenty ich uzasadnienia, które nie pozwalają mu na opowiedzenie się za jednym z tych stanowisk. Prokurator Prokuratury Krajowej, odnosząc się do przedstawionego zagadnienia prawnego wniósł o odmowę podjęcia uchwały, gdyż przedstawione pytanie prawne nie spełnia warunków do skutecznego wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego. Sformułowane przez Sąd Apelacyjny w K. zagadnienie prawne wyłoniło się w postępowaniu odwoławczym. Spełniony został wymóg związku z konkretną sprawą i wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie środka odwoławczego. Jednakże, zdaniem prokuratora Prokuratury Krajowej, Sąd Apelacyjny w K. nie podjął starań w przedmiocie dokonania wykładni operatywnej przepisu budzącego jego wątpliwości. Ograniczył się do wskazania na zachodzące rozbieżności w jego wykładni występujące w orzecznictwie i literaturze. Tymczasem stwierdzenie, że zagadnienie prawne wymaga zasadniczej wykładni ustawy, powinno być poprzedzone podjęciem próby samodzielnego usunięcia podniesionych wątpliwości interpretacyjnych. W toku posiedzenia Sądu Najwyższego w dniu 29 listopada 2016 r. prokurator Prokuratury Krajowej podtrzymał swoje stanowisko przedstawione wcześniej na piśmie, natomiast pełnomocnik Prezesa Sądu Okręgowego w B. wniósł o podjęcie uchwały, nie określając jej kierunku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skuteczne wystąpienie przez sąd odwoławczy z pytaniem prawnym do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: - w postępowaniu odwoławczym wyłoniło się „zagadnienie prawne”, czyli istotny problem interpretacyjny, a więc taki, który dotyczy przepisu lub przepisów rozbieżnie interpretowanych w praktyce sądowej lub przepisu o wadliwej redakcji albo niejasno sformułowanego, dającego możliwość przeciwstawnych interpretacji; - zagadnienie to wymaga „zasadniczej wykładni ustawy”, czyli przeciwdziałania rozbieżnościom interpretacyjnym, już zaistniałym w orzecznictwie, bądź mogącym – z uwagi np. na istotne różnice poglądów doktryny – w nim
4 zaistnieć, które to rozbieżności są niekorzystne dla prawidłowego funkcjonowania prawa w praktyce; - pojawiło się ono „przy rozpoznawaniu środka odwoławczego”, a więc jest powiązane z konkretną sprawą, i to w taki sposób, że od rozstrzygnięcia tego zagadnienia prawnego zależy rozstrzygnięcie konkretnej sprawy (zob. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I. Warszawa 2014, s. 1503-1504; R. A. Stefański, Instytucja pytań prawnych do Sądu Najwyższego w sprawach karnych, Kraków 2001, s. 264 - 299 oraz przywołane tam obszerne orzecznictwo i piśmiennictwo). W niniejszej sprawie nie pozostawia wątpliwości spełnienie ostatniego warunku. Sąd Apelacyjny w K. powziął wątpliwości dotyczące wykładni art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. przy rozpoznawaniu środków odwoławczych. Wprawdzie w sprawie nie został podniesiony zarzut nienależytej obsady sądu, ale uchybienie to należy do bezwzględnych podstaw odwoławczych (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). W razie jego stwierdzenia sąd odwoławczy zobowiązany jest uchylić zaskarżone orzeczenie niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu tego uchybienia na treść orzeczenia. Od przedstawionego Sądowi Najwyższemu zagadnienia zależy zatem rozstrzygnięcie rozpoznawanej przez Sąd Apelacyjny w K. sprawy. Nie można również zakwestionować tego, że w orzecznictwie sądowym i literaturze art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. jest rozbieżnie interpretowany. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2016 r., II AKa 295/15 (Lex nr 1994424) w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie oraz niesłuszne stosowanie środków przymusu, w których „wszczęto postępowanie sądowe” przed dniem 1 lipca 2015 r. i nie doszło do zakończenia tego postępowania w danej instancji, stosowanie art. 554 § 2 k.p.k. w brzmieniu wprowadzonym ustawą nowelizacyjną z września 2013 r., podlega wyłączeniu na podstawie art. 30 tej ustawy. Sprawy te rozpoznawane są zatem, zgodnie z brzmieniem art. 554 § 2 k.p.k. sprzed nowelizacji, w składzie trzech sędziów. Z kolei Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 5 maja 2016 r., II AKa 95/16 (Lex nr 2052587) podkreślił wręcz, że dla zastosowania art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września
5 2013 r. nie ma znaczenia to, czy terminy rozpraw, na których sprawa była rozpoznawana, odbywały się po dniu 1 lipca 2015 r. Kryteria czasowe wynikające z tego przepisu to wszczęcie sprawy i zakończenie postępowania w danej instancji. Do wymienionych w postanowieniu sądu odwoławczego orzeczeń, w których zajęte zostało takie stanowisko dodać można wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2016 r., II AKa 93/16 (OSAW 2016, nr 2, poz. 340) oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 2016 r., V KK 114/16 (Legalis nr 1482758), z dnia 29 czerwca 2016 r., II KK 180/16 (Lex nr 2062819) oraz z dnia 23 września 2016 r., III KK 41/16 (Lex nr 2122061). W orzeczeniach tych stwierdzono, że wynikający z art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. wyjątek od zasady stosowania nowej ustawy odnosi się do dotychczasowych przepisów dotyczących właściwości i składu sądu, jeśli obowiązywały one w momencie wszczęcia postępowania w danej instancji. Jeżeli zatem sprawa w dniu 1 lipca 2015 r. znajdowała się już na danym etapie instancji, to nawet jeśli konkretny skład sądu nie został wyznaczony, w tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe. Natomiast odmienne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 17 lutego 2016 r., II AKa 12/16 (Lex nr 2023111; KZS 2016, nr 5, poz. 87). Sąd ten podkreślił, że art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. powinien być traktowany jako wyjątek od wyrażonej w art. 27 tej ustawy zasady stosowania nowych przepisów. Uzasadnieniem dla jego ustanowienia było dążenie do uniknięcia konieczności przekazywania spraw między sądami i prowadzenia od początku odroczonych lub przerwanych rozpraw. Jeśli w chwili wejścia w życie nowych przepisów nie doszło jeszcze do rozpoczęcia rozprawy, nie zachodzi taka potrzeba. Sąd Apelacyjny podniósł również, że w niektórych przepisach ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. wskazane zostały zdarzenia i czynności mające miejsce przed 1 lipca 2015 r. wywierające wpływ na zakres obowiązywania nowych przepisów. Skoro ustawodawca nie określił tego momentu wyraźnie w art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r., to „wiązać go należy z chwilą, z którą aktualizuje się w procesie karnym kwestia właściwości sądu i jego składu”. Dlatego zdarzeniem petryfikującym właściwość sądu ma być wszczęcie postępowania. Z kolei skład sądu ustawodawca wiąże wyłącznie z orzekaniem na rozprawie lub
6 posiedzeniu. Zatem zdarzeniem petryfikującym skład sądu powinno być rozpoczęcie rozprawy przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Jeśli chodzi natomiast o kwestie konkretnego albo wynikającego z przepisów ustawy składu sądu, to w omawianym postanowieniu Sąd Apelacyjny przyjął, że sposób, w jaki ustawodawca posłużył się w art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. sformułowaniem „dotychczasowy” uprawnia do twierdzenia o petryfikacji konkretnego składu sądu. Powiązane ono zostało ze składem sądu, a nie z przepisami określającymi skład sądu. Jeśli nie będzie możliwe kontynuowanie rozprawy w tym samym konkretnym składzie sądu, to brak będzie podstaw do stosowania wspomnianego przepisu nawet przed zakończeniem postępowania w danej instancji. Przedstawione rozbieżności znalazły swoje odbicie również w literaturze. D. Świecki stwierdził, że znaczenie dla petryfikacji właściwości i składu sądu ma rozpoczęcie postępowania w danej instancji (D. Świecki, w: B. Augustyniak, D. Świecki, M. Wąsek-Wiaderek, Postępowanie odwoławcze, nadzwyczajne środki zaskarżenia, postępowanie po uprawomocnieniu się wyroku i postępowanie w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych, pod red. D. Świeckiego, KSSIP, Kraków 2015, s. 16 oraz M. Wąsek-Wiaderek, op.cit., s. 104). Z kolei M. Świetlicka przyjęła, że momentem utrwalenia właściwości i składu sądu, o których mowa w art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. jest rozpoczęcie rozprawy głównej [M. Świetlicka, Komentarz do art. 30 ustawy z dnia 27 września 2013 roku o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego i niektórych innych ustaw (Dz.U. 2013.1247), Lex/el. 2015]. Pomimo tych rozbieżności występujących w orzecznictwie i piśmiennictwie, dla stwierdzenia, że zaistniała potrzeba dokonania „zasadniczej wykładni ustawy”, o której mowa w art. 441 § 1 k.p.k., konieczne jest wcześniejsze podjęcie przez sąd zwracający się z pytaniem prawnym próby wykładni określonych przepisów ustawy. Tymczasem Sąd Apelacyjny w K. jedynie przedstawił rozbieżności występujące w tym zakresie w orzecznictwie sądowym oraz w literaturze. Nie podjął jednak starań o ich samodzielne rozstrzygnięcie. Dlatego należy podzielić stanowisko wyrażone przez Prokuratora Prokuratury Krajowej, zgodnie z którym w niniejszej sprawie nie zaistniały warunki do podjęcia uchwały w trybie art. 441 § 1 k.p.k.
7 Pomimo braku warunków do podjęcia uchwały należy zauważyć, że przekazane Sądowi Najwyższemu pytanie prawne dotyczy dwóch istotnych dla praktyki kwestii budzących wątpliwości Sądu odwoławczego w związku z wykładnią art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. Na pierwszy plan wysuwa się problematyka składu sądu, a mianowicie tego, czy wspomniany przepis petryfikuje skład sądu określony przepisami, czy konkretny osobowy skład sądu. Powiązana ona została w sformułowanym pytaniu prawnym z kwestią momentu utrwalenia składu sądu. Przyjęcie, że chodzi o skład sądu określony przepisami, oznaczać ma, że dla jego zdefiniowania znaczenie mają przepisy obowiązujące w momencie rozpoczęcia postępowania w danej instancji. Natomiast opowiedzenie się za taką wykładnią art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r., zgodnie z którą petryfikacji podlega konkretny osobowy skład sądu, oznaczać ma, że momentem, w którym ona następuje jest przystąpienie przez ten konkretny skład sądu do orzekania na rozprawie głównej przed dniem 1 lipca 2015 r., czyli dniem wejścia w życie wspomnianej nowelizacji. Odnosząc się do wykładni art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. stwierdzić należy, że ustawodawca sprecyzował w tym przepisie jedynie moment, do którego następuje petryfikacja właściwości lub składu sądu wynikająca z przepisów obowiązujących przed dniem 1 lipca 2015 r. Jest nim „zakończenie postępowania w danej instancji”. Jak zauważył Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 17 lutego 2016 r., II AKa 12/16, ustawodawca w niektórych przepisach ustawy nowelizacyjnej wskazał nie tylko końcowy moment obowiązywania dotychczasowych przepisów, ale również początkowy. Ów początkowy moment rozumieć należy jako określenie stadium postępowania, w trakcie którego weszła w życie ustawa nowelizacyjna, bądź czynność procesowa, po której dokonaniu to nastąpiło. Z braku wyraźnego wskazania tego momentu w art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. Sąd Apelacyjny we wspomnianym wyroku wyprowadził wniosek, że w tym zakresie przepis powinien być inaczej interpretowany niż zawarte w ustawie przepisy wyraźnie wskazujące ów początkowy moment jako wszczęcie postępowania. Ustawodawca wymienił ten moment w art. 36 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. jako wniesienie aktu oskarżenia, a w art. 33, 34, 38 tej ustawy jako wszczęcie postępowania. Natomiast
8 zdaniem Prokuratora Prokuratury Krajowej, za przyjęciem, że petryfikacja właściwości i składu sądu następuje z chwilą rozpoczęcia postępowania w danej instancji, przemawia przynależność tych kwestii do statyki procesu karnego. W przepisach intertemporalnych ustawodawca z reguły wiąże utrwalenie właściwości sądu z wniesieniem aktu oskarżenia lub wniosku o ukaranie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej właściwość sądu. Jeśli chodzi o skład sądu, to Prokurator stwierdził, że gdyby ustawodawca chciał powiązać petryfikację składu sądu z jego wyznaczeniem, musiałby wyraźnie na to wskazać w treści przepisu, jak ma to miejsce w art. 8 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 5567 ze zm.). Oceniając ten ostatni argument stwierdzić należy, że na gruncie przepisów przejściowych dotyczących postępowania karnego w najnowszej literaturze wyróżniane są reguły intertemporalne, którymi ustawodawca posługuje się w zależności od tego, czy zmiany prawa dotyczą kinetyki procesu karnego, czy elementów czynnych lub biernych składających się na statykę procesu karnego (zob. H. Paluszkiewicz, Studia z zakresu problematyki intertemporalnej w prawie karnym procesowym, Warszawa 2016 r., s. 15). Wprawdzie reguła petryfikacji sądu odnoszona jest najczęściej do właściwości sądu, a nie jego składu, natomiast reguła stadiów procesowych wiązana jest tylko z kwestiami składającymi się na kinetykę procesu karnego, to nawet odnośnie do tych reguł, szczegółowa analiza sposobu ich ujęcia w przepisach przejściowych prowadzi do wniosku, że brak jest jednolitości w przedmiocie określenia początkowego i końcowego momentu obowiązywania tych reguł (zob. H. Paluszkiewicz, op.cit., s. 29-38). Tym samym z dużą ostrożnością należy wnioskować o treści przepisów przejściowych zawartych w określonej ustawie na podstawie brzmienia przepisów o tym charakterze zawartych w innej ustawie. Poza tym przepisy intertemporalne zawarte w ustawie Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego z 1997 r. „wyczerpały” swoją moc wraz z wejściem w życie tego kodeksu. Dlatego odwoływanie się do nich per analogiam jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy brak odmiennych przepisów intertemporalnych (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2007 r., I KZP 38/07, OSNKW 2007, nr 12, poz. 87; A. Matukin - Szumlińska, w: Zagadnienia
9 Ogólne, System Prawa Karnego Procesowego, tom I, cz. 2, pod red. P. Hofmańskiego, Warszawa 2013, s. 518-519). Z kolei argument podniesiony we wskazanym wcześniej wyroku Sądu Apelacyjnego , nie uwzględnia tego, że pomimo braku wyraźnego odniesienia do momentu, w którym utrwalone mają zostać właściwość i skład sądu, można go jednoznacznie wyinterpretować z treści art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. Wykładnia zawartego w nim sformułowania dotyczącego końcowego momentu obowiązywania dotychczasowych przepisów, a mianowicie „zakończenia postępowania w danej instancji”, pozwala na wniosek a contrario, że momentem początkowym petryfikującym skład sądu jest rozpoczęcie postępowania w danej instancji. Jednocześnie zaznaczyć należy, że taki sposób określenia tego momentu nie jest równoznaczny z rozpoczęciem „postępowania sądowego” w rozumieniu wyrażonym w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2007 r., I KZP 38/06 (OSNKW 2007, z. 3, poz. 23), na tle art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Stąd argumentacja Sądu Apelacyjnego w Katowicach zawarta w wyroku z dnia 17 lutego 2016 r., II AKa 12/16, nie ma znaczenia dla wykładni art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. Skoro zdarzeniem petryfikującym właściwość i skład sądu jest rozpoczęcie postępowania w danej instancji, powinno to, zgodnie z zależnością wynikającą z treści pytania prawnego, prowadzić do wniosku, że chodzi o sąd w składzie określonym przepisami prawa, a nie o konkretny skład osobowy sądu wyznaczony na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. O tym, że w art. 30 wspomnianej ustawy mowa jest o utrwaleniu składu sądu wynikającego z obowiązujących dotychczas przepisów, świadczy brzmienie tego przepisu. W jego początkowej części mowa jest bowiem o zmianie składu sądu, która nastąpiła na podstawie niniejszej ustawy. W związku z tym, że zmiany mogą dotyczyć tylko składu sądu określonego w sposób rodzajowy, a nie indywidualny, gdyż żadna ustawa nie może zmienić składu sądu w znaczeniu konkretnym, to i końcowa część tego zdania dotycząca obowiązku orzekania w „dotychczasowym składzie” sądu dotyczy ustawowego składu sądu. Nie można nie zauważyć tego, że z braku powiązania w końcowej części tego przepisu „dotychczasowości” z przepisami prawa Sąd Apelacyjny w
10 omawianym wyroku wyprowadził wniosek, iż gdyby ustawodawca zamierzał utrwalać stosowanie dotychczasowych przepisów dotyczących składu sądu uczyniłby to w taki sposób jak w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2007 r,. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 112, poz. 766), w której zawarł sformułowanie dotyczące stosowania dotychczasowych przepisów normujących skład sądu. Odnosząc się do tego argumentu po raz kolejny podkreślić należy, że o wykładni art. 30 ustawy nowelizacyjnej w pierwszej kolejności powinno decydować brzmienie tego przepisu, a nie odwołanie do przepisów intertemporalnych zawartych w innych ustawach, które wykazują duże zróżnicowanie. Taka wykładnia art. 30 ustawy nowelizacyjnej z września 2013 r. znajduje oparcie w uzasadnieniu do projektu wspomnianej nowelizacji. Projektodawcy odnosząc się do art. 27 projektu, którego odpowiednikiem w obowiązującej ustawie jest jej art. 30, stwierdzili, że: „Zasada stosowania przepisów dotychczasowych, określających skład i właściwość sądu (art. 27), obowiązuje do czasu zakończenia sprawy w danej instancji, także jeżeli nastąpiło odroczenie rozprawy, czy też podjęcie zawieszonego postępowania.” (druk nr 870 Sejmu RP VII kadencji). Tym samym, celem petryfikacji właściwości i składu sądu miało być zapewnienie sprawności i ekonomiki postępowania poprzez stabilizację w tym zakresie prowadzonego postępowania. Podsumowując, sformułowanie „sąd w dotychczasowym składzie” zawarte w przepisie art. 30 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1247, ze zm.) oznacza sąd w składzie określonym przepisami obowiązującymi w momencie rozpoczęcia postępowania w danej instancji. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. kc
Powiązane orzeczenia
- I KZP 16/17 2018-03-28Czy reguła intertemporalna określona w art. 30 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw ma charakter generalny, powodując utrwalenie dotychczasowych re…
- IV KK 281/16 2016-10-25Czy w przypadku, gdy postępowanie przygotowawcze zakończyło się dochodzeniem, a postępowanie w instancji odwoławczej zostało wszczęte po dniu 1 lipca 2015 r., sąd odwoławczy orzeka w jednoosobowym składzie na podstawie a…
- II KK 180/16 2016-06-29Czy Sąd Okręgowy orzekający w sprawie zakończonej dochodzeniem, po wejściu w życie nowelizacji Kodeksu postępowania karnego z dnia 27 września 2013 r., mógł orzekać w składzie jednoosobowym, mimo że postępowanie odwoławc…
- III KK 151/16 2016-10-18Czy rozpoznanie apelacji w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego przez sąd odwoławczy w składzie jednego sędziego, gdy postępowanie odwoławcze zostało wszczęte przed dniem 1 lipca 2015 r., stanowi rażące…
- V KK 114/16 2016-06-15Czy naruszenie przepisów postępowania karnego, polegające na orzekaniu przez sąd odwoławczy w składzie jednoosobowym zamiast trzyosobowego, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, jeśli postępowanie apelacyjne zostało…
Powołane przepisy
art. 441 § 1 KPKart. 30art. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 554 § 2 KPKart. 27art. 36art. 33art. 8art. 439 § 1 pkt 10 KPKart. 18 ust. 2§ 1§ 1 pkt 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy