I CZ 13/16
PostanowienieIzba Cywilna2016-04-15
Skład orzekający: Dariusz Zawistowski, Monika Koba, Kazimierz Zawada
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., jeśli postępowanie dowodowe wymaga jedynie uzupełnienia, a nie przeprowadzenia w całości?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu drugiej instancji, uznając, że uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji wydał wyrok bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, a nie gdy postępowanie to wymaga jedynie uzupełnienia. Kontrola zażalenia na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. ma charakter formalny i nie służy kontroli materialnoprawnej podstawy orzeczenia.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni domagała się stwierdzenia nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie. Sąd pierwszej instancji wydał wyrok, który następnie został uchylony przez sąd drugiej instancji z uwagi na potrzebę uzupełnienia postępowania dowodowego. Uczestnik postępowania zaskarżył postanowienie sądu drugiej instancji zażaleniem do Sądu Najwyższego, zarzucając naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za zasadne, ale z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 18 listopada 2015 r.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CZ 13/16 POSTANOWIENIE Dnia 15 kwietnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Monika Koba SSN Kazimierz Zawada w sprawie z wniosku S. N. przy uczestnictwie A. C. o stwierdzenie nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 kwietnia 2016 r., zażalenia uczestnika na postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 18 listopada 2015 r., uchyla zaskarżone postanowienie.
2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w R., na skutek apelacji wnioskodawczyni S. N., uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Ł. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uznał, że w sprawie zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego (art. 386 § 4 k.p.c.). Uczestnik postępowania A. C. zaskarżył zażaleniem powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie apelacji wnioskodawczyni. Zarzucił naruszenie art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, art. 6 k.c., art. 231 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 235 k.p.c., art. 365 k.p.c., art. 382 k.p.c. oraz art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale zasadniczo z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. Kontrola dokonywana w ramach zażalenia na podstawie art. 394 1 § 1 1 k.p.c. ma charakter formalny. Jej celem jest ocena istnienia przesłanek do uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji, bez wkraczania w kompetencje sądu in merito. Zażalenie przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. nie jest bowiem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy orzeczenia; kontrola taka może być przeprowadzona wyłącznie w postępowaniu kasacyjnym. W zażaleniu, w którym strona skarży wyrok sądu drugiej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., nie jest dopuszczalne podnoszenie zarzutów naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które mogą być podnoszone tylko w skardze kasacyjnej (por. postanowienie SN z dnia 10 maja 2013 r., I CZ 37/13, LEX nr 1353107). Stąd też podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, poza art. 386 § 4 k.p.c. nie podlegają rozpoznaniu. Uchylenie orzeczenia na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. jest dopuszczalne, gdy zachodzi nierozpoznanie istoty sprawy albo wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W świetle uzasadnienia postanowienia Sądu drugiej instancji należy przyjąć, że przesłanką wydania
3 orzeczenia kasatoryjnego była konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Kryterium to jest spełnione jedynie wówczas, gdy sąd pierwszej instancji wydał wyrok bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż jak stwierdził Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, postępowanie dowodowe wymaga w istocie uzupełnienia. Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone orzeczenie. jw eb
Powiązane orzeczenia
- V CZ 91/14 2015-01-20Czy sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., mimo że sąd pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodow…
- III CZ 172/24 2025-03-06Czy sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy lub że wydanie wyroku wymaga przepr…
- IV CZ 54/14 2014-10-02Czy Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie na wyrok sądu drugiej instancji uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., może badać merytoryczne…
- V CZ 16/13 2013-05-28Czy sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. z powodu nierozpoznania istoty sprawy?
- III CZ 393/22 2024-02-14Czy sąd drugiej instancji, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. w sytuacji, gdy istniała potrzeba uzupełnienia postępowania dow…
Powołane przepisy
art. 386 § 4 KPCart. 64 ust. 3art. 6 KCart. 231 KPCart. 233 § 1 KPCart. 235 KPCart. 365 KPCart. 382 KPCart. 394art. 3941 § 11 KPCart. 39815 § 1art. 3941 § 3 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy