I CZ 47/15
PostanowienieIzba Cywilna2015-06-17
Skład orzekający: Marian Kocon, Irena Gromska-Szuster, Krzysztof Strzelczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. występuje, gdy sąd odwoławczy uchyla wyrok sądu pierwszej instancji z powodu odmiennego poglądu prawnego, mimo że sąd pierwszej instancji zbadał materialną podstawę żądania i zarzuty merytoryczne?Ratio decidendi
Nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. występuje, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych. Samo niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych nie jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy. Sąd odwoławczy, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji z powodu odmiennego poglądu prawnego, niekoniecznie nierozpoznaje istoty sprawy, jeśli sąd pierwszej instancji zbadał materialną podstawę żądania i zarzuty merytoryczne.Stan faktyczny
Powódka domagała się zapłaty z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że pozwana skutecznie podniosła zarzut zasiedzenia służebności, co wykluczyło możliwość domagania się wynagrodzenia. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego. Pozwana wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. i art. 382 k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CZ 47/15 POSTANOWIENIE Dnia 17 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z powództwa Z.L. przeciwko P. D. S.A. w L. Oddział w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 czerwca 2015 r., zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 4 listopada 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok.
2 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 4 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w W. uchylił wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 30 września 2013 r. w sprawie z powództwa Z. L. przeciwko P. D. SA w L. Oddział w W. Powódka domagała się zapłaty z tytułu bezumownego korzystanie z nieruchomości przez pozwaną. Orzeczenie zaskarżyła pozwana zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. i art. 382 k.p.c. Pozwana wniosła o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Orzecznictwo Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje, że nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. występuje wtedy, gdy sąd pierwszej instancji w zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych przeciwstawionych zgłoszonemu roszczeniu. W rozważanej sprawie taka sytuacja nie występuje. Sąd Rejonowy bowiem oddalił powództwo o zapłatę z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości z uwagi na skuteczne podniesienie przez pozwaną zarzutu zasiedzenia służebności odpowiadającej w swojej treści służebności przesyłu. Zdaniem Sądu Rejonowego zasiedzenie służebności wykluczyło możliwość domagania się wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy również w okresie poprzedzającym zasiedzenie. Powołał się przy tym na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2011 r., III CZP 7/11 (OSP 2012, nr 10, poz. 93). Odmienny pogląd Sądu Okręgowego nie uzasadnia uchylenia wyroku Sądu I instancji na podstawie art. 386§4 k.p.c. Należy podkreślić, że samo niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest równoznaczne z nierozpoznaniem jej istoty (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 1999 r., II UKN 589/98, OSNP 2000, nr 12, poz. 483), zaś sąd odwoławczy, kontynuując postępowanie przed sądem pierwszej instancji, rozpoznaje sprawę na nowo w sposób w zasadzie nieograniczony.
3 Uznając zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. za uzasadniony Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok.
Powiązane orzeczenia
- III CZ 9/25 2025-06-03Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, polegające na braku sprecyzowania rozpoznawanego roszczenia, uzasadnia uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.?
- I CZ 83/19 2019-10-16Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, uzasadniające uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., zachodzi, gdy sąd pierwszej instancji dokonał analizy stosunku…
- III CZ 216/23 2024-01-23Czy nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. obejmuje sytuację, gdy sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zastosowanie przepisów prawa materialnego lub procesowego, zamiast całkowicie zaniecha…
- III CZ 2/17 2017-02-09Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, uzasadniające uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., zachodzi w sytuacji, gdy sąd ten rozpoznał żą…
- I CZ 33/16 2016-06-02Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, skutkujące uchyleniem wyroku przez sąd drugiej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., może nastąpić w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie zbadał…
Powołane przepisy
art. 386 § 4 KPCart. 382 KPCart. 386§4 KPCart. 39815 § 1art. 3941 § 3 KPC§ 4§4§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy