V CZ 68/14

PostanowienieIzba Cywilna2014-10-15

Skład orzekający: Antoni Górski, Katarzyna Tyczka-Rote, Barbara Trębska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy apelacja od wyroku sądu pierwszej instancji, który uchylił nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, ale nie rozstrzygnął merytorycznie o żądaniu pozwu, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z powodu braku substratu zaskarżenia?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że samo uchylenie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, bez jednoczesnego wydania rozstrzygnięcia merytorycznego (np. oddalenia powództwa) lub formalnego (np. odrzucenia pozwu, umorzenia postępowania), prowadzi do braku substratu zaskarżenia. W takiej sytuacji apelacja jest niedopuszczalna, a sąd drugiej instancji powinien ją odrzucić. Brak rozstrzygnięcia w sentencji wyroku nie może być zastąpiony stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu.
Stan faktyczny
Powód wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego, który uchylił nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym, ale nie rozstrzygnął merytorycznie o żądaniu pozwu. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację z powodu braku substratu zaskarżenia. Powód wniósł zażalenie na to postanowienie. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę w przedmiocie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu apelacji.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony powodowej, uznając je za nieuzasadnione.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V CZ 68/14 POSTANOWIENIE Dnia 15 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSA Barbara Trębska w sprawie z powództwa V. sp. z o.o. w W. przeciwko K. G. i T. G. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 października 2014 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 22 kwietnia 2014 r., oddala zażalenie. 2 UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2014 r., na skutek apelacji strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 30 października 2013 r., odrzucił apelację, jako skierowaną przeciwko orzeczeniu nieistniejącemu oraz orzekł o kosztach postępowania. W zażaleniu na to postanowienie powód wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Okręgowy w W. nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym nakazał pozwanym, aby solidarnie zapłacili z weksla na rzecz strony powodowej kwotę 97.751, 95 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 28 listopada 2012 r. do dnia zapłaty oraz koszty postępowania w kwocie 4 839 zł. W zarzutach od nakazu zapłaty pozwani wnieśli o uchylenia nakazu zapłaty w całości i oddalenia powództwa. Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 30 października 2013 r. uchylił w całości nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym z dnia 18 stycznia 2013 r. i orzekł o kosztach procesu. Sentencja wyroku Sądu Okręgowego nie zawiera jednak rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania pozwu. Z hipotezy normy prawnej art. 496 k.p.c. wynika, że rozpoznanie zarzutów może doprowadzić do różnych rozstrzygnięć, jeżeli chodzi o wydany nakaz zapłaty - może on być utrzymany w mocy w całości lub w części (skutkiem takiego rozstrzygnięcia jest utrzymanie obowiązku wynikającego z nakazu zapłaty w całości lub części), albo też uchylony w całości lub części (uchylenie spowoduje ustanie skutków prawnych nim nałożonych na wnoszącego zarzuty). Rozpoznanie zasadności wniesionego powództwa w postępowaniu nakazowym w tej ostatniej sytuacji następuje przez jednoczesne wydanie 3 rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnego - oddalenie powództwa (wyrokiem), odrzucenie pozwu lub umorzenie postępowania (postanowieniem). Samo zatem uchylenie nakazu zapłaty, bez jednoczesnego orzeczenia o żądaniu pozwu, oznacza brak substratu zaskarżenia i uniemożliwia powodowi wywiedzenie środka zaskarżenia. Wbrew twierdzeniom skarżącego braku tego nie mogło zastąpić odpowiednie stwierdzenie Sądu zamieszczone w uzasadnieniu, co wynika wprost z art. 325 k.p.c. Wyrok niepełny, nie zawierający jednego z rozstrzygnięć przesądzających o zasadności dochodzonego roszczenia, może być uzupełniony na wniosek strony, złożony w terminie dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku (art. 351 k.p.c.). W sprawie nie doszło tą drogą do konwalidacji orzeczenia Sądu pierwszej instancji, wobec czego wniesiony przez powoda środek odwoławczy, dotyczący przedmiotu nieobjętego rozstrzygnięciem w sentencji orzeczenia, podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny z powodu braku substratu zaskarżenia (por. postanowienie SN z dnia 2 czerwca 1964 r. I PR 10/63 – OSNC 1965/5/80, wyrok SN z dnia 25 lutego 1997 r. II CKN 15/97 – OSNC 1997/6-7/89, wyroki SN z dnia 28 maja 1998 r. III CKN 409/98 i z dnia 11 września 2002 r. V CKN 1165/00 – niepubl. postanowienia SN z dnia 25 stycznia 2001 r. III CKN 1382/00 – OSNC 2001/9/132, z dnia 19 lipca 2006 r. I CZ 35/06 niepubl., wyrok SN z dnia 2 lutego 2007 r. IV CSK 358/06 niepubl.). Powoływanie się przez żalącego się na odmienne stanowisko, zajęte rzekomo w tej kwestii przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 marca 2013 r., I CZ 12/13, niepubl., jest nieuzasadnione. Niekompletność orzeczenia Sądu Okręgowego wydanego w tamtej sprawie różni się bowiem w sposób zasadniczy od braku, którym dotknięte jest orzeczenia w sprawie niniejszej. W sprawie I CZ 12/13 Sąd Okręgowy oddalił powództwo, nie uchyliwszy wydanego wcześniej nakazu zapłaty, a tym samym rozstrzygnął merytorycznie o zgłoszonym w sprawie roszczeniu, podczas gdy w niniejszej sprawie takiego rozstrzygnięcia zabrakło. 4 Mając powyższe na uwadze należało zażalenie uznać za nieuzasadnione i orzec jak w postanowieniu (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 496 KPCart. 325 KPCart. 351 KPCart. 39814art. 3941 § 3 KPC§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy