II UZ 13/01
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2001-03-13
Skład orzekający: Andrzej Wróbel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprawa o wzrost emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach jest sprawą o prawa majątkowe, w której kasacja przysługuje tylko wtedy, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza dziesięć tysięcy złotych?Ratio decidendi
Sprawa o wzrost emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach jest sprawą o prawa majątkowe, w której kasacja przysługuje tylko wtedy, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza dziesięć tysięcy złotych (art. 3921 § 1 zdanie pierwsze KPC). Wzrost emerytury, jako zmiana wysokości świadczenia, nie jest sprawą o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty, ani sprawą o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, dla których kasacja jest dopuszczalna bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia.Stan faktyczny
Powód domagał się podwyższenia emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy odmówił, a sądy niższych instancji początkowo umorzyły postępowanie, następnie uchyliły wyrok i przekazały sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda. Sąd Apelacyjny odrzucił kasację powoda, uznając, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 10.000 zł, co ogranicza dopuszczalność kasacji. Powód złożył zażalenie na to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające kasację.Pełny tekst orzeczenia
Postanowienie z dnia 13 marca 2001 r. II UZ 13/01 Sprawa o wzrost emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warun-kach jest sprawą o prawa majątkowe, w której kasacja przysługuje tylko wtedy, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza dziesięć tysięcy złotych (art. 3921 § 1 zdanie pierwsze KPC). Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Beata Gudowska (sprawozdawca), Jerzy Kuźniar. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu posiedzeniu niejawnym w dniu 13 marca 2001 r. sprawy z powództwa Józefa D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz-nych-Oddziałowi w R. o wysokość emerytury, na skutek zażalenia wniesionego przez wnioskodawcę na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 9 stycznia 2001 r. [...] p o s t a n o w i ł : o d d a l i ć zażalenie. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 12 maja 1998 r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. omówił Józefowi D. podwyższenia emerytury, a jego odwołanie od tej decyzji od-dalił Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 1999 r. Sąd Apela-cyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 lipca 1999 r. uchylił wyrok Sądu Okręgowego i umorzył postępowanie. Wyrokiem z dnia 23 maja 2000 r. Sąd Najwyższy uwzględnił kasację ubezpie-czonego, opartą na podstawie naruszenia przepisów postępowania i uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego przekazując temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd drugiej instancji uznał żądanie przyznania
2 wzrostu emerytury za pobawione podstawy prawnej i wyrokiem z dnia 12 październi-ka 2000 r. oddalił apelację. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2001 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie od-rzucił kasację wniesioną przez pełnomocnika ubezpieczonego stwierdzając, że war-tość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza kwoty 10.000 zł, wymienionej w art. 3921 § 1 KPC. W zażaleniu na to postanowienie ubezpieczony podniósł, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował przytoczony przepis (w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 lipca 2000 r.), kwalifikując roszczenie ubezpieczonego jako roszczenie o prawo ma-jątkowe, co do którego wniesienie kasacji jest ograniczone wartością przedmiotu za-skarżenia. Wskazał również, że nie ma możliwości wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia, gdyż przedmiot sporu nie został wystarczająco sprecyzowany. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wyrok objęty kasacją dotyczy przyznania wzrostu emerytury z tytułu wykony-wania pracy w szczególnych warunkach, którego organ rentowy nie uwzględnił w decyzji emerytalnej z dnia 3 lutego 1991 r. Z regulującego prawo do tego świadcze-nia przepisu art. 54 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 listopada 1991 r.) wynika, że wzrost przysługuje jedynie tym osobom, które są uprawnione do świadczeń emerytalno-rentowych, a jego przyznanie lub od-mowa przyznania nie ma wpływu na prawo do tych świadczeń. W tym stanie rzeczy Sąd drugiej instancji prawidłowo odniósł się do dopusz-czalności kasacji ubezpieczonego zważywszy, że na mocy art. 392 § 1 zdanie drugie KPC (w brzmieniu odnoszącym się do wyroków sądów drugiej instancji wydanych po dniu 1 lipca 2000 r.) kasacja, bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia jest dopuszczalna tylko w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. W innych sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego kasacja jest dopuszczalna, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest niższa od 10.000 zł. Sprawa o przyznanie wzrostu, a więc zmiany wysokości świadczeń, nie jest sprawą o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty, ani też sprawą o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Zarazem nie budzi wątpliwości, że jest
3 sprawą o prawa majątkowe, gdyż zgłoszone w niej żądanie dotyczy bezpośrednio stosunków majątkowych stron, zatem Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że skoro war-tość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie nie przekracza kwoty 10.000 zł, kasacja - jako niedopuszczalna - podlega odrzuceniu (art. 3921 zdanie pierwsze w związku z art. 3935 KPC). W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy oddalił zażalenie (art. 385 w związku z art. 397 § 2 i art. 39318 KPC w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 lipca 2000 r.). ========================================
Powiązane orzeczenia
- II UZ 30/01 2001-05-25Czy sprawa o podwyższenie (przeliczenie podstawy wymiaru) emerytury, która jest już pobierana, jest sprawą o przyznanie lub wstrzymanie prawa do emerytury, w której kasacja przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu…
- II UZ 80/01 2001-11-28Czy sprawa o wyrównanie emerytury za okres poprzedzający datę jej przyznania jest sprawą o przyznanie emerytury, czy sprawą o prawa majątkowe w rozumieniu art. 3921 § 1 KPC, co wpływa na dopuszczalność kasacji?
- II UZ 83/01 2001-11-28Czy decyzja o potrąceniu z emerytury kwoty nienależnie pobranej, która przekracza wysokość świadczenia, stanowi sprawę o "wstrzymanie" emerytury w rozumieniu art. 3921 § 1 zdanie drugie KPC, uzasadniającą dopuszczalność…
- II UZ 43/07 2008-01-18Czy sprawa o wzrost wysokości emerytury wskutek uwzględnienia okresu pozostawania bez pracy po przywróceniu do niej jest sprawą o prawo majątkowe, w której dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu z…
- II UZ 47/09 2010-01-18Czy sprawa o przyznanie emerytury, w której sąd drugiej instancji przyznał świadczenie od daty wcześniejszej niż pierwotnie wskazana przez organ rentowy, a organ rentowy zaskarżył wyrok w tej części, jest sprawą, w które…
Powołane przepisy
art. 3921 § 1art. 3921 § 1 KPC.art. 54art. 392 § 1art. 3921art. 3935 KPCart. 385art. 397 § 2art. 39318 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy