V KK 499/24

V KK 499/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Michał Laskowski SSN Jarosław Matras w sprawie R. L. skazanego z art. 278 §1 k.k., art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w dniu 27 listopada 2024 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego, od wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt II K 25/24, uchyla zaskarżony wyrok w części, w której nie orzeczono obligatoryjnego środka karnego określonego w art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i w tym zakresie sprawę R. L. przekazuje Sądowi Rejonowemu we Włocławku do ponownego rozpoznania. [J.J.] Michał Laskowski Wiesław Kozielewicz Jarosław Matras UZASADNIENIE V KK 499/24 2 R. L. został oskarżony o to, że: 1. w dniu 22 czerwca 2023 r. we W. zabrał w celu przywłaszczenia mienie w postaci butów o łącznej wartości 1.402.95 zł na szkodę Salonu Firmowego C., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.; 2. w dniu 1 sierpnia 2023 r. we W. wbrew przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii posiadał substancję psychotropową w postaci 7,25 grama amfetaminy, tj. o czym z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii; 3. w dniu 20 września 2023 r. we W. wbrew przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii posiadał substancję psychotropową w postaci 0,46 grama amfetaminy, co stanowiło wypadek mniejszej wagi, tj. o czyn z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (k. 212-213). Sąd Rejonowy we Włocławku wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt II K 25/24, uznał R. L. za winnego popełnienia czynu zabronionego zarzucanego mu w pkt 1 aktu oskarżenia, wyczerpującego dyspozycję art. 278 § 1 k.k. i za to na mocy art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 37a § 1 k.k. skazał go na karę 9 miesięcy ograniczenia wolności, a także uznał go za winnego popełnienia czynu zabronionego zarzucanego mu w pkt 2 aktu oskarżenia, wyczerpującego dyspozycję art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (przy ustaleniu wagi netto amfetaminy na 6,205 grama) i za to na mocy art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. skazał go na karę 5 miesięcy ograniczenia wolności, oraz uznał go za winnego popełnienia czynu zabronionego zarzucanego mu w pkt 3 aktu oskarżenia, wyczerpującego dyspozycję art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (przy ustaleniu wagi netto amfetaminy na 0,329 grama) i za to na mocy art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii skazał go na karę 2 miesięcy ograniczenia wolności; na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i 2 k.k. orzeczone kary ograniczenia wolności połączył i wymierzył mu karę łączną roku ograniczenia wolności; na podstawie art. 63 § 1 k.k.. na poczet orzeczonej kary łącznej ograniczenia wolności zaliczył R. L. okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie; na podstawie art. art. 46 § 1 k.k. zobowiązał go do naprawienia szkody V KK 499/24 3 poprzez zapłatę kwoty 1402.95 zł na rzecz firmy C. S.A.; na podstawie art. 44 § 2 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego oraz śladów kryminalistycznych; na podstawie art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego oraz śladów kryminalistycznych; na podstawie art. 93a § 1 k.k. w zw. art. 93b § 1 k.k. w zw. z art. 93c pkt 5 k.k. i art. 93f § 2 k.k. orzekł wobec R. L. środek zabezpieczający w postaci terapii uzależnień; zwolnił go od uiszczenia opłaty, a wydatkami poniesionymi w toku postępowania obciążył Skarb Państwa (k. 269 - 270). Powyższy wyrok uprawomocnił się z dniem 6 czerwca 2024 r. (k. 271) Od tego wyroku kasację złożył Prokurator Generalny. Zaskarżył ten wyrok na niekorzyść R. L. w części dotyczącej braku orzeczenia o obligatoryjnym środku karnym, o którym mowa w art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, polegające na zaniechaniu orzeczenia wobec R. L. , pomimo uznania go za winnego popełnienia występku z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, w wysokości co najmniej 1.000 zł., podczas gdy stosownie do treści powołanego przepisu art. 70 ust 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, orzeczenie tego środka w wysokości, co najmniej 1.000 zł do wysokości 60.000 zł, jest obligatoryjne w przypadku skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 53 ust. 1, 1a lub 2, art. 55 ust. 1, 2 lub 3, art. 56 ust. 1, 2 lub 3, art. 58 ust. 1 lub 2, art. 59 ust. 1, 2 lub 3, art. 61, art. 62 ust. 1 lub 2, art. 62b ust. 2, art. 63 ust. 1, 2 lub 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu we Włocławku do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje. V KK 499/24 4 Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, gdyż zaskarżony nią wyrok Sądu Rejonowego we Włocławku jest wadliwy, albowiem został wydany z rażącym naruszeniem przepisu prawa, opisanego w zarzucie kasacji. Otóż ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw, znowelizowano ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez dodanie art. 70 ust. 4a w brzmieniu, cyt. „W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 53 ust. 1. la lub 2. art. 55 ust. 1, 2 lub 3, art. 56 ust. 1, 2 lub 3, art. 58 ust. 1 lub 2, art. 59 ust. 1. 2 lub 3, art. 61. art. 62 ust. 1 lub 2, art. 62b ust. 2, art. 63 ust. 1, 2 lub 3 sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 Kodeksu karnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 1.000 złotych, do wysokości 60.000 złotych”. Nowelizacja ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. Wskazany przepis obowiązywał zatem zarówno w dacie popełnienia przez R. L. przypisanego mu występku z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tj. w dniu 1 sierpnia 2023 r.), jak i w czasie orzekania przez Sąd Rejonowy we Włocławku (tj. w dniu 29 maja 2024 r.). W realiach niniejszej sprawy, Sąd Rejonowy we Włocławku uznając R. L. za winnego popełnienia występku z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, zobowiązany był również orzec wobec niego obligatoryjny środek karny w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 1.000 zł., do wysokości 60.000 zł., czego jednak nie uczynił. Trafnie zatem wskazuje Prokurator Generalny, iż doszło do rażącej obrazy przepisu prawa karnego materialnego - art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Uchybienie to miało oczywisty wpływ na treść wydanego wyroku, ponieważ doprowadziło do nieuzasadnionego, z punku widzenia jednoznacznego brzmienia powołanego przepisu pozakodeksowego prawa karnego materialnego, rozstrzygnięcia w zakresie represji karnej, bowiem mimo popełnienia przez R. L. jednego z enumeratywnie wymienionych w art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii przestępstw, skierowanych przeciwko zdrowiu publicznemu, nie poniósł on obligatoryjnych konsekwencji wskazanych w tym przepisie. Zasadnie zatem Prokurator Generalny wnosi o uchylenie wyroku Sądu V KK 499/24 5 Rejonowego we Włocławku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Przypomnieć należy, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego w pierwszej dekadzie XXI wieku istniała rozbieżność dotycząca kwestii, czy w postępowaniu kasacyjnym dopuszczalne jest uchylenie zaskarżonego kasacją orzeczenia wyłącznie w części w jakiej nie zawiera ono obligatoryjnego rozstrzygnięcia (dopuszczono taką możliwość np. w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 3 grudnia 2002 r., sygn. akt IV KK 373/02, Legalis, z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt II KK 106/05, Legalis, z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt IV KK 205/09, Legalis, z dnia 14 czerwca 2010 r., sygn. akt IV KK 70/10, Legalis, z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt IV KK 374/13, Legalis, odmienny pogląd zaprezentowano np. w postanowieniu składu 7 Sędziów SN z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt I KZP 36/09, OSNKW 2010, z. 5, poz. 40, czy w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt V KK 168/11, Legalis, z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt III KK 100/13, Legalis). W uchwale Pełnego Składu Izby Karnej z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt I KZP 21/14, OSNKW 2016, z. 1, poz. 1, przyjęto, że w postępowaniu kasacyjnym jest dopuszczalne uchylenie zaskarżonego kasacją orzeczenia sądu wyłącznie w części w jakiej nie zawiera ono rozstrzygnięcia w przedmiocie środka karnego, którego zastosowanie było obligatoryjne. W myśl ustawy o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej (por. szerzej W. Kozielewicz, Instytucja uchwał Sądu Najwyższego mających moc zasad prawnych – kwestie sporne w orzecznictwie Sądu Najwyższego w latach 1990 – 2010, w: A. Przyborowska – Klimczak, A. Taracha (red), Iudicium et Scientia. Księga jubileuszowa Profesora Romualda Kmiecika, Warszawa 2011, s. 251 – 270). Ta uchwała odnosiła się do nieorzeczenia obligatoryjnego środka karnego. Pamiętać wszakże należy, iż na skutek zmiany stanu prawnego uchwała ta straciła na aktualności. Przepis art. 425 § 2 zdanie drugie k.p.k., w stanie prawnym od 15 kwietnia 2016 r. (por. art. 1 pkt 104 ustawy z dnia 11 marca 2016 r – Dz. U. 2016 r., poz. 437) pozwala bowiem zaskarżyć brak określonego rozstrzygnięcia, a zatem nie ogranicza zakresu zaskarżenia tylko do braku rozstrzygnięcia o środku karnym. Przepis ten mający, poprzez art. 518 k.p.k., zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym umożliwia zarówno wprost zaskarżenie braku określonego V KK 499/24 6 rozstrzygnięcia, jak też Sądowi Najwyższemu wydanie orzeczenia, mocą którego uchyla zaskarżone kasacją orzeczenie sądu, w części, w której nie zawarto określonego rozstrzygnięcia i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania (por. art. 425 § 2 zdanie drugie k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. i art. 537 § 2 k.p.k.). Kierując się przedstawionymi wyżej motywami Sąd Najwyższy, na mocy art. 537 § 2 k.p.k. i art. 535 § 5 k.p.k., orzekł jak w wyroku. [J.J.] [ał] Michał Laskowski Wiesław Kozielewicz Jarosław Matras