V KK 60/24

V KK 60/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący) SSN Antoni Bojańczyk (sprawozdawca) SSN Marek Siwek w sprawie A. S., skazanego z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. w Izbie Karnej, na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.), kasacji wniesionej na niekorzyść skazanego przez Prokuratora Generalnego od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Radziejowie z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 69/23 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Radziejowie do ponownego rozpoznania. Antoni Bojańczyk Zbigniew Kapiński Marek Siwek UZASADNIENIE A. S. został oskarżony o to, że w dniu 13 lutego 2023 r. w miejscowości R., powiecie r., woj. […] wbrew przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii V KK 60/24 2 posiadał środek psychotropowy w postaci metamfetaminy w ilości 3,05 grama brutto, tj. o czyn z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Sąd Rejonowy w Radziejowie, wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 69/23, uznał A. S. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia, wyczerpującego znamiona występku z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i za jego popełnienie na podstawie ww. przepisu, po zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., wymierzył mu karę grzywny w rozmiarze 150 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł (pkt 1), zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary grzywny okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 13 lutego 2023 r. od godz. 18:50 do dnia 13 lutego 2023 r. do godz. 20:40 w ilości 1 dnia, przyjmując 1 dzień rzeczywistego pozbawienia wolności za równoważny 2 stawkom dziennym grzywny (art. 63 § 1 k.k.) (pkt 2), orzekł od oskarżonego na rzecz Stowarzyszenia, N., […]W. nawiązkę na cele zapobiegania i zwalczania narkomanii w wysokości 500 zł (art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii) (pkt 3), orzekł też przepadek na rzecz Skarbu Państwa zabezpieczonych dowodów rzeczowych w postaci woreczka strunowego z zawartością metamfetaminy o wadze 2,70 grama brutto opisanego w wykazie dowodów rzeczowych nr I/474/23/N pod pozycją 1 przechowywanego w SSPiŚO WK KWP B.(art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii) (pkt 4), a także orzekł o kosztach sądowych (pkt 5) (k. 50 akt sprawy II K 69/23). Orzeczenie to zostało ogłoszone na posiedzeniu wobec uwzględnienia dołączonego do aktu oskarżenia wniosku prokuratora o wydanie wyroku skazującego w trybie art. 335 § 2 k.p.k. (k. 39 akt sprawy II K 69/23) i uprawomocniło się w dniu 12 kwietnia 2023 r. (k. 50 i 51 akt sprawy II K 69/23) wobec niezaskarżenia go przez strony postępowania. Od powyższego wyroku kasację na niekorzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżył go w całości i zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 343 § 3, 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k., polegające na uwzględnieniu złożonego wraz z aktem oskarżenia wadliwego wniosku prokuratora o skazanie oskarżonego A. S. na V KK 60/24 3 posiedzeniu, bez uprzedniego uzależnienia uwzględnienia wniosku od dokonania w nim przez oskarżyciela publicznego stosownej zmiany, zaakceptowanej przez oskarżonego, pomimo to, że wniosek ten nie zawierał postulatu orzeczenia wobec oskarżonego środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 1.000 zł, co skutkowało rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego - art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2023 r. poz. 1939 t.j.) poprzez zaniechanie orzeczenia w wydanym na posiedzeniu wyroku wyżej wymienionego środka karnego, mimo iż rozstrzygnięcie to było obligatoryjne w sytuacji skazania sprawcy za występek z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. W konkluzji kasacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Radziejowie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniesiona na niekorzyść skazanego kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, w związku z czym mogła być w całości uwzględniona na posiedzeniu w oparciu o przepis art. 535 § 5 k.p.k. W pełni podzielić należy stanowisko Prokuratora Generalnego, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów wskazanych w zarzucie kasacji, co z uwagi na charakter tych uchybień i ich następstwa - miało istotny wpływ na treść wyroku. Słusznie w kasacji - jej autor - skonstatował, że naruszenia (uchybienia) przepisów postępowania i prawa materialnego wynikały z przedwczesnego zaakceptowania przez sąd dołączonego do aktu oskarżenia wniosku prokuratora o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar i innych środków przewidzianych za zarzucony występek. Sąd orzekający in merito nie dostrzegł bowiem, że we wniosku prokuratora zabrakło istotnego elementu, tj. postulatu zastosowania środka karnego o którym mowa w przepisie art. 70 ust. 4a ustawy i przeciwdziałaniu narkomanii i zaniechał wydania stosownego rozstrzygnięcia w tym zakresie, tj. orzeczenia o obligatoryjnym środku karnym. V KK 60/24 4 Sąd pierwszej instancji, uznając A. S. za winnego popełnienia występku z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii zarzucanego mu aktem oskarżenia, podzielił proponowane przez prokuratora we wniosku rozstrzygnięcia, zgodne z treścią porozumienia, jakie w dniu 24 lutego 2023 r. oskarżyciel publiczny zawarł z A. S. (por. protokół przesłuchania podejrzanego k. 25-26 akt sprawy II K 69/23), pominął jednak treść dyspozycji przepisu art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. W myśl tego przy w razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 53 ust. 1, 1a lub 2, art. 55 ust. 1, 2 lub 3, art. 56 ust. 1, 2 lub 3, art. 58 ust. 1 lub 2, art. 59 ust. 1, 2 lub 3, art. 61, art. 62 ust. 1 lub 2, art. 62b ust. 2, art. 63 ust. 1, 2 lub 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii) sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 Kodeksu karnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 1 000 złotych, do wysokości 60 000 złotych Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. (dodany przez art. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1855). Obowiązywał więc zarówno w dacie popełnienia przez A. S. zarzucanego mu czynu z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (tj. w dniu 13 lutego 2023 r.), jak i w dacie wyrokowania przez Sąd Rejonowy w Radziejowie (tj. w dniu 4 kwietnia 2023 r.). Sąd pierwszej instancji zobowiązany był zatem równocześnie orzec wobec oskarżonego środek karny w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości od co najmniej 1.000 zł do 60.000 zł. Akceptując wadliwy wniosek prokuratora o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego, sąd meriti nie sprostał obowiązkowi zastosowania środka karnego, o którym stanowi przepis art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, a którego orzeczenie ⎯ mając na względzie charakter czynu przypisanego oskarżonemu ⎯ było obligatoryjne. Czyn przypisany A. S., wyczerpujący znamiona występku z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, zarzucony aktem oskarżenia, bez wątpienia należał do kategorii przestępstw objętych powyższą regulacją. Toteż orzeczenie wobec oskarżonego określonego w art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o V KK 60/24 5 przeciwdziałaniu narkomanii środka karnego było w przedmiotowej sprawie obligatoryjne. W tej sytuacji jako oczywisty jawi się wpływ stwierdzonych, opisanych powyżej, niewątpliwie rażących, naruszeń przez Sąd Rejonowy w Radziejowie prawa (procesowego i materialnego) na treść zaskarżonego wyroku. Doprowadziły one bowiem do niezasadnego uwzględnienia wadliwego wniosku prokuratora o skazanie A. S. bez przeprowadzenia rozprawy i wydania wyroku skazującego mimo, iż we wniosku tym zaniechano postulowania rozstrzygnięcia o środku karnym, którego orzeczenie było obligatoryjne. Dostrzeżenie tych zaszłości skutkowało koniecznością uwzględnienia kasacji, a tym samym i uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Radziejowie z dnia 4 kwietnia 2023 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temuż sądowi, który winien dokonać ponownej, wnikliwej kontroli wnioski prokuratora o skazanie bez rozprawy, w szczególności mając w polu widzenia fakt, że ustawa wymaga w niniejszym układzie procesowym obligatoryjnego orzeczenia środka karnego w granicach przewidzianych treścią art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Zaistniałe uchybienia obciążają wyrok Sądu Rejonowego, co wynika – jak trafnie wskazuje autor kasacji – ze specyfiki postępowania wszczętego w trybie konsensualnym, w którym jedynie zgodna wola stron, będąca efektem dokonania określonym ustaleń co do charakteru represji karnej, może zdecydować o wymiarze kary i środków karnych. Brak jest podstaw dla dokonania oceny czy strony postępowania, w przypadku zobowiązania ich do zmiany stanowiska w trybie art. 343 § 3 k.p.k., zmodyfikowałyby odpowiednio swoją propozycję, czy raczej skłonne byłyby do zaprezentowania rozbieżnych stanowisk, co prowadziłoby do konieczności zrezygnowania z rozstrzygnięcia sprawy w trybie konsensualnym i wymagałoby przeprowadzenia rozprawy. Dlatego za zasadne należało uznać skierowanie nadzwyczajnego środka odwoławczego przeciwko całemu wyrokowi sądu meriti. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak wyroku. Antoni Bojańczyk Zbigniew Kapiński Marek Siwek V KK 60/24 6 [PGW] [ms]