III SK 6/09

Postanowienie z dnia 29 kwietnia 2009 r. III SK 6/09 Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej nie ma obowiązku przekaza-nia odwołania od jego decyzji do właściwego sądu wyłącznie w razie uznania za słuszne odwołania w całości (art. 47959 § 2 k.p.c.). Sędzia SN Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy z powództwa Telekomunikacji Polskiej SA w Warszawie przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej z udziałem zainteresowanych: Przed-siębiorstwa Produkcyjno - Handlowo - Usługowego SATON Spółki z o.o. w Golenio-wie i Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji o ustalenie treści umowy, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2008 r. [...] 1. o d m ó w i ł przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądził od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz Teleko-munikacji Polskiej Spółki Akcyjnej w Warszawie 300 (trzysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 7 września 2006 r. [...] Prezes Urzędu Komunikacji Elektro-nicznej, po rozpatrzeniu odwołania Telekomunikacji Polskiej SA z siedzibą w War-szawie od decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 23 maja 2006 r. [...] ustalającej warunki współkorzystania z infrastruktury telekomunikacyjnej pomię-dzy TP SA a PPHU TVK „Saton”, na podstawie art. 479 59 § 2 k.p. uchylił zaskarżoną decyzję w części: 1. Punkt 2.1 akapit 6 str. 1 Załącznika nr 1, postanowienie o treści: „w celu stwierdzenia, czy TVK „Saton” nie narusza postanowień Decyzji, w szczególności określonych powyżej zasad dostępu do kanalizacji kablowej, TP SA ma prawo prze- 2 prowadzić w każdym czasie kontrolę jej wykorzystania. Kontrola przeprowadzana jest w uzgodnionym przez Strony terminie, w obecności przedstawiciela TVK „Saton”, zgodnie z zasadami określonymi w Decyzji. W przypadku nie stawienia się przedsta-wiciela TVK „Saton” w uzgodnionym terminie, TP SA może przeprowadzić kontrolę jednostronnie. W przypadku kontroli, która nie wykaże naruszenia zasad, TP SA wnosi na rzecz TVK „Saton” opłaty, za obecność jego przedstawiciela, w wysokości jak za własny nadzór.” 2. Punkt 2.3 akapity 1 i 2 str. 3 Załącznika nr 1, postanowienie o treści: „TVK „Saton” zobowiązany jest do usunięcia kabli telekomunikacyjnych po rozwiązaniu umowy lub wygaśnięciu umowy nie później jednak niż w terminie 30 dni od rozwiąza-nia lub wygaśnięcia umowy. Usunięcia kabli telekomunikacyjnych dokonuje TVK „Saton” na własny koszt w terminie uzgodnionym z TP SA i pod nadzorem TP SA. W przypadku, jeżeli TVK „Saton” nie wywiąże się z usunięcia kabli telekomunikacyjnych w terminie 30 dni, chyba że Strony ustalą w odrębnej umowie dłuższy termin, TP SA będzie miała prawo do usunięcia kabli telekomunikacyjnych TVK „Saton” z kanaliza-cji kablowej, na wyłączny koszt i ryzyko TVK „Saton”, z uwzględnieniem kosztów i ryzyka związanego z ewentualnym składowaniem kabli telekomunikacyjnych TVK „Saton”.” 3. Punkty 3.3 akapity 4 i 5 str. 6 postanowienie o treści: „TP SA nalicza ogólną opłatę miesięczną wynikającą z Decyzji, począwszy od dnia udostępnienia TVK „Saton” kanalizacji kablowej, aż do dnia uchylenia lub wygaśnięcia terminu obowią-zywania Decyzji. Terminy płatności oraz numer rachunku bankowego TP SA, na który należy dokonać zapłaty, określony będzie każdorazowo w fakturze VAT.” W miejsce uchylonych postanowień rozstrzygnięto jak następuje: 1. W punkcie 2.1 akapit 6 str. 1 Załącznika nr 1 zamiast uchylonego akapitu 6 wprowadzono postanowienie o treści: „w celu stwierdzenia, czy TVK „Saton” nie na-rusza postanowień Decyzji w szczególności określonych powyżej zasad dostępu do kanalizacji kablowej, TP SA ma prawo przeprowadzić w każdym czasie kontrolę jej wykorzystania. Kontrola przeprowadzana jest w uzgodnionym przez Strony terminie, w obecności przedstawiciela TVK „Saton”. W przypadku nie stawienia się przedsta-wiciela TVK „Saton” w uzgodnionym terminie, TP SA może przeprowadzić kontrolę jednostronnie. W przypadku kontroli, która nie wykaże naruszenia zasad, TP S .A. wnosi na rzecz TVK „Saton” opłaty, za obecność jego przedstawiciela, w wysokości jak za własny nadzór.” 3 2. W punkcie 2.3 akapity 1 i 2 str. 3 Załącznika nr 1 zamiast uchylonych aka-pitów 1 i 2, wprowadzono postanowienie o treści: „TVK „Saton” zobowiązany jest do usunięcia kabli telekomunikacyjnych najpóźniej w dniu uchylenia Decyzji lub zakoń-czenia się okresu jej obowiązywania chyba, że Strony ustalą inny termin. Usunięcia kabli telekomunikacyjnych dokonuje TVK „Saton” na własny koszt, pod nadzorem TP SA. Za nadzór TP SA pobierane są opłaty, jak za prace instalacyjne, określone w pkt. 3.2, tabela nr 2, wiersz 1. W przypadku, jeżeli TVK „Saton” nie dokona usunięcia kabli telekomunikacyjnych w terminach określonych powyżej, TP SA przysługuje prawo do usunięcia kabli telekomunikacyjnych TVK „Saton” z kanalizacji kablowej, na wyłączny koszt i ryzyko TVK „Saton”, z uwzględnieniem kosztów i ryzyka związanego z ewentualnym składowaniem kabli telekomunikacyjnych TVK „Saton”.” 3. W punkcie 3.3 akapit 4 i 5 str. 6 Załącznika nr 1 zamiast uchylonych akapi-tów 4 i 5 - postanowienie o treści: „TP SA nalicza ogólną opłatę miesięczną wynika-jącą z Decyzji, począwszy od dnia, w którym decyzja została doręczona, aż do dnia uchylenia lub wygaśnięcia terminu jej obowiązywania. TVK „Saton” uiszcza opłaty określone w Decyzji na wskazany rachunek bankowy TP SA, w terminie 21 dni, od daty doręczenia faktury VAT.” W pozostałym zakresie zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy-Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie po rozpoznaniu odwołania Telekomunikacji Polskiej SA w Warszawie od powyższej decyzji Prezesa UKE z dnia 7 września 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 8 października 2008 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie na pod-stawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od powyższego wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie z dnia 22 lutego 2008 r. Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył skargą kasacyjną Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że w sprawie występują następujące zagadnienia prawne: „1. istotne zagadnienie prawne polegające na ustaleniu, czy w przypadku wniesienia odwołania przez stronę postę-powania administracyjnego zakończonego decyzją wydawaną w sprawach spornych, o których mowa w art. 111 ust. 2 Pt (obecnie art. 206 ust. 2 Pt) możliwość skorzysta-nia z instytucji samokontroli przewidzianej postanowieniami art. 47959 § 2 k.p.c. jest 4 dopuszczalna tylko wtedy, gdy Prezes UKE uwzględnia wniesione od decyzji odwo-łanie w całości, czy też wydanie nowej decyzji na tej podstawie może nastąpić także wówczas, gdy Prezes UKE uwzględnia odwołanie tylko w części oraz jaki powinien być zakres nowego rozstrzygnięcia Prezesa UKE ?; 2. istotne zagadnienie prawne polegające na ustaleniu, czy w przypadku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa UKE treść pisma przewodniego Prezesa UKE sporządzonego w związku z treścią art. 47959 § 1 k.p.c. kształtuje zakres orzekania przez sądy powszechne rozpoznają-ce sprawy z zakresu regulacji telekomunikacji, czy też zakres orzekania wyznacza zakres odwołania ?; 3. istotne zagadnienie prawne polegające na ustaleniu, czy Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalając apelację Prezesa UKE od wyroku SOKiK w opar-ciu o przepis art. 47964 § 2 k.p.c. (w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i w związku z art. 385 k.p.c.), pomimo istnienia podstaw prawnych do jej wydania, był uprawniony do pominięcia rozpoznania istoty sprawy i poprzestaniu wyłącznie na ocenie zarzutu o charakterze procesowym - zarzutu naruszenia art. 47959 § 2 k.p.c. dotyczącego in-stytucji tzw. samokontroli dokonywanej przez Prezesa UKE ?”. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwanego strona powodowa wniosła o: odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; względnie, w przypadku przyję-cia skargi do rozpoznania, o oddalenie skargi kasacyjnej w całości; o zasądzenie od pozwanego na rzecz strony powodowej kosztów postępowania, w tym kosztów za-stępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k. p. c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrze-ba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Zagadnienie dotyczące tzw. samokontroli dokonywanej przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej zostało przez Sąd Najwyższy wyjaśnione w wyroku z dnia 14 lutego 2007 r., III SK 19/06 (OSNP 2008 nr 3-4, poz. 53). Sąd Najwyższy stwier-dził, że „decyzja wydana przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w trybie tak zwanej samokontroli powinna rozstrzygać o całości odwołania”. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przesłanką czynienia przez Prezesa UKE użytku z kompetencji przewi- 5 dzianej w art. 47959 § 2 k.p.c. jest uznanie odwołania za słuszne. Przy ocenie, czy odwołanie zostało uznane za słuszne należy brać pod rozwagę treść żądania (wnio-sku) zawartego w odwołaniu. Oznacza to, że gdy strona wnosi o uchylenie zaskarżo-nej decyzji w całości, to Prezes Urzędu nie może uznać odwołania za słuszne tylko w części i w tym zakresie uchylić lub zmienić zaskarżonej decyzji. Przemawia za tym wyjątkowość instytucji samokontroli przewidzianej w przepisie art. 47959 § 2 k.p.c., który stanowi odstępstwo od zasady, że decyzja Prezesa Urzędu podlega weryfikacji w postępowaniu sądowym na skutek zaskarżenia odwołaniem do sądu ochrony kon-kurencji i konsumentów. Nienadanie biegu odwołaniu może uzasadniać wydanie przez Prezesa Urzędu tylko nowej decyzji, która uwzględnia w całości wnioski od-wołania. Powyższy przepis, inaczej niż przepisy Kodeksu postępowania administra-cyjnego dotyczące odwołań od decyzji administracyjnych, nie zobowiązuje Prezesa Urzędu do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, tak jak gdyby była ona rozpatrywana po raz pierwszy, lecz jedynie do ponownego rozpa-trzenia sprawy w granicach wyznaczonych zakresem zaskarżenia i wnioskami od-wołania, gdy wymaga tego uznanie odwołania za słuszne w całości. Prezes Urzędu nie działa zatem w granicach tego przepisu jako organ quasi-odwoławczy, który nie jest związany zakresem zaskarżenia i wnioskami odwołania, lecz jako organ admini-stracji publicznej, który tylko wyjątkowo został upoważniony do kontroli wydanej przez siebie decyzji w ramach postępowania sądowego mającego za przedmiot sprawę rozstrzygniętą tą decyzją. Wyjątkowość tej instytucji polega na tym, że upo-ważnia stronę postępowania sądowego - Prezesa Urzędu - do zmiany lub uchylenia decyzji będącej już przedmiotem postępowania sądowego; co nakazuje nie tylko ści-słą wykładnię tego przepisu, ale także uwzględnienie interesu strony przeciwnej wy-rażonej w żądaniu odwołania. Z tych powodów, mimo iż w art. 47959 § 2 k.p.c. nie ma bezpośredniego sformułowania, że odwołanie ma być słuszne „w całości”, to jednak takie wymaganie wynika z istoty regulacji, która zezwala na czynienie użytku z kom-petencji do samokontroli tylko w wypadku, gdy cel odwołania zostanie w pełni osią-gnięty. Zresztą, zgodnie z intuicją językową uznanie odwołania za słuszne oznacza, że chodzi w każdym wypadku o uwzględnienie odwołania w całości. W przypadku, gdy Prezes Urzędu uzna odwołanie za słuszne, wówczas wydaje nową decyzję, w której - stosownie do zakresu zaskarżenia i wniosków odwołania - uchyla lub zmienia zaskarżoną decyzję w całości lub w części. Decyzja uchylająca lub zmieniająca za-skarżoną odwołaniem decyzję jest nową decyzją w rozumieniu przepisu art. 47959 § 6 2 k.p.c. Nowa decyzja powinna rozstrzygać o całości odwołania, ale tylko wtedy, gdy Prezes Urzędu uzna odwołanie w całości za uzasadnione. Oznacza to, że gdy decy-zja została zaskarżona w całości i Prezes Urzędu uznał odwołanie w całości za słuszne, wówczas może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję w całości. Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w powyższym wyroku. Skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpo-znania nie przedstawił przekonujących argumentów, które podważyłyby pogląd wyra-żony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2007 r., III SK 19/06. Zajęte sta-nowisko co do wyżej omówionego głównego zagadnienia prawnego dezaktualizuje dwa pozostałe pytania przedstawione w skardze. Istota problemu sprowadza się do obowiązku Prezesa Urzędu przekazania odwołania od jego decyzji do właściwego Sądu, a uchylenie tego obowiązku powstaje wyłącznie w sytuacji gdy staje się on bezprzedmiotowy ze względu na uznanie odwołania w całości za słuszne. Z kolei ustalenie - tak jak w rozpatrywanej sprawie - że Prezes Urzędu zamiast wymaganego przekazania odwołania do Sądu, dokonał częściowych zmian w za-skarżonej decyzji bez upoważniającej do podstawy prawnej, nie mogło prowadzić do rozpoznania zasadności nowego rozstrzygnięcia, wydanego z naruszeniem kom-petencji. Sąd Najwyższy uznając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi do rozpo-znania postanowił stosownie do art. 3989 § 1 i § 2 k.p.c. ========================================