V KO 86/23

V KO 86/23 POSTANOWIENIE Dnia 26 września 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 września 2023 r., wniosku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 4 sierpnia 2023 r., sygn. akt III K 74/23, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2023 r., sygn. akt III K 74/23, Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi, w trybie art. 37 k.p.k., sprawy M. C., oskarżonego o popełnienie przestępstw z art. 212 § 1 i 2 k.k., z art. 135 § 2 k.k., z art. 226 § 3 k.k. oraz art. 226 § 3 k.k. w zw. z art. 135 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. W uzasadnieniu wystąpienia wskazano, że oskarżony wykonuje zawód adwokata, prowadząc kancelarię adwokacką na terenie T., a więc w obszarze właściwości Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim. Ponadto, przed rozpoczęciem praktyki adwokackiej był przez lata prokuratorem Prokuratury Rejonowej w T. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. V KO 86/23 2 Wniosek nie jest zasadny i dlatego nie został uwzględniony. Wskazać należy, że instytucja określona w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Przekazanie sprawy w omawianym trybie może nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie. Nie można uznać, że jest nią już sam fakt, że oskarżonym w procesie karnym jest osoba znana sędziom sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyłącznie z racji kontaktów o charakterze zawodowym. W tej kwestii Sąd Najwyższy podziela pogląd wyrażany w literaturze i orzecznictwie, że gdy uczestnikami postępowania są osoby wykonujące zawód prokuratora, adwokata, radcy prawnego czy komornika, samo zaistnienie takiej sytuacji nie uzasadnia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Konieczne jest bowiem jeszcze wykazanie, że in concreto z uwagi na istniejące relacje i intensywność kontaktów na gruncie zawodowym lub towarzyskim z sędziami sądu właściwego zachodzi uzasadniona obawa co do ich bezstronności (por. D. Świecki (w:) Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, pod red. D. Świeckiego, LEX/el. 2023, komentarz do art. 37, teza 5 i powołane tam orzeczenia Sądu Najwyższego). Okoliczności świadczących o tym, że relacje sędziów orzekających w sądzie właściwym miejscowo do rozpoznania sprawy z oskarżonym będącym w przeszłości prokuratorem Prokuratury Rejonowej w T., a obecnie prowadzącym w tym mieście praktykę adwokacją, wykraczają poza to, co w kontaktach zawodowych jest konieczne, w uzasadnieniu inicjatywy zastosowania instytucji z art. 37 k.p.k., nie wskazano. Co zaś się tyczy dalszej argumentacji zawartej w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego, a to ogólnego stwierdzenia, że „przez lata z oskarżonym wielu pracowników połączyły także relacje natury prywatnej”, to również i ona nie uzasadnia sięgnięcia przez Sąd Najwyższy po rozwiązanie z art. 37 k.p.k. Kwestia ta może być rozpatrywana jako okoliczność uzasadniająca wyłączenie w trybie art. 41 k.p.k. sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy. Ma charakter V KO 86/23 3 indywidualny, dotykający konkretnego sędziego i jako taka nie może powodować zmiany właściwości sądu w trybie art. 37 k.p.k., nawet jeżeli miałaby skutkować wyłączeniem z tego samego powodu wszystkich sędziów sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia. DZ [ms]