II KK 169/13

Sygn. akt II KK 169/13 POSTANOWIENIE Dnia 9 lipca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Ryński w sprawie B. M. skazanego z art. 305 § 1 kk po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 lipca 2013 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 26 lutego 2013 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 10 września 2012 r. p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego B. M. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 10 września 2012 r., Sąd Rejonowy skazał B. G. M. za przestępstwo z art. 305 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia i na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 pkt.1 k.k. wykonanie tej kary warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat oraz obciążył go kosztami sądowymi. W sprawie tej jako oskarżony występował również R. W. K., który także został skazany za przestępstwo z art. 305 § 1 k.k. Powyższy wyrok zaskarżyli apelacją obrońcy oskarżonych B. M. i R. K. oraz prokurator. 2 Obrońca oskarżonego na podstawie art. 438 pkt. 2 i 3 k.p.k. zarzucił orzeczeniu Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego a to: art. 2 § 2, 5 § 2, 7, 17 § 1 pkt 9 ( pkt. II.1), 366 § 1, 410, 413 § 2 pkt. 1 i 424 § 1 pkt. 1 k.p.k. oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku mających wpływ na jego treść. Powołując się na powyższe wniósł on o umorzenie postępowania, pomijając jednak konieczność złożenia w takim wypadku wniosku o uprzednie uchylenie zaskarżonego wyroku. Alternatywnie postulował o uniewinnienie oskarżonego B. M. od popełnienia zarzucanego mu czynu. Natomiast prokurator, w apelacji wywiedzionej na niekorzyść obydwu oskarżonych, wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i podwyższenie orzeczonej im kary pozbawienia wolności oraz wymierzenie każdemu z oskarżonych kary grzywny. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 26 lutego 2013 r., zmienił zaskarżony wyrok, m.in. w odniesieniu do oskarżonego B. M., w ten sposób, że w opisach przypisanych oskarżonym czynów przyjął, iż podmiotem pokrzywdzonym przestępstwem z art. 305 § 1 k.k. jest Gmina I. Nadto na podstawie art. 33 § 2 k.k. wymierzył oskarżonemu B. M. karę 150 stawek grzywny, po 100 złotych każda, a w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, obciążając oskarżonego kosztami sądowymi postępowania odwoławczego, w części na niego przypadającej. Wyrok ten został zaskarżony kasacją przez obrońcę oskarżonego B. M., który zarzucił orzeczeniu Sądu odwoławczego: 1. naruszenie art. 433 § 2 k.p.k., poprzez chybioną oraz niepełną kontrolę wyroku Sądu Rejonowego z dnia 10 września 2012 r., wydanego w sprawie II K …/11, w zakresie odnoszącym się do naruszenia przez Sąd I instancji art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. (pkt II.1. petitum skargi apelacyjnej), poprzez jego bezzasadne niezastosowanie i w konsekwencji nie umorzenie postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie, pomimo braku wniosku o ściganie skazanego B. M.; 2. naruszenie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 i 2 k.p.k., polegające na ich bezzasadnym niezastosowaniu i w konsekwencji zaniechaniu uchylenia wyroku 3 Sądu Rejonowego, w sytuacji gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy mamy do czynienia negatywną przesłanką o której mowa w art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., a to wobec braku wniosku o ściganie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 537 § 1 i 2 k.p.k., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Rejonowego i umorzenie postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie. Prokurator Prokuratury Okręgowej, w odpowiedzi na kasację, wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Kasacja obrońcy skazanego okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym. Warto przypomnieć, że w przypadku prawomocnego skazania oskarżonego na karę inną niż bezwzględna kara pozbawienia wolności, możliwość wniesienia kasacji przez stronę na korzyść oskarżonego doznaje istotnych ograniczeń, ponieważ w takim przypadku zgodnie z przepisem art. 523 § 1 i § 4 pkt. 1 k.p.k. kasacja może być wniesiona od wyroku sądu odwoławczego tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 1 października 2003 r., OSNwSK 2003/1/2097). W sprawie niniejszej B. M. został prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Zatem, obrońca oskarżonego stracił możliwość wywiedzenia kasacji w oparciu o zarzut innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia (art. 523 § 1 k.p.k.), dlatego też zarzuty kasacyjne odnoszą się do nieuwzględnienia przez Sąd Okręgowy wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci braku wniosku o ściganie (art. 439 § 1 pkt. 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt. 10 k.p.k.). Należy podkreślić, że obrońca oskarżonego w wywiedzionej apelacji podnosił identyczny zarzut oparty na bezwzględnej przyczynie odwoławczej i Sąd Okręgowy rozpoznał go w sposób rzetelny oraz zgodny z wymogami określonymi w art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., szczegółowo argumentując swoje stanowisko. W związku z tym skarżący oczekuje, że w ramach kontroli kasacyjnej Sąd Najwyższy podda analizie ten sam zarzut, powtarzając w ten sposób kontrolę apelacyjną. W przypadku zarzutu innego rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 523 § 1 k.p.k., taka dublująca kontrola apelacyjna byłaby niedopuszczalna, wobec 4 dwuinstancyjności orzekania, jednak nie dotyczy zarzutu opartego na bezwzględnej przyczynie odwoławczej, skoro obowiązkiem Sądu Najwyższego, jest zbadanie wystąpienia tego rodzaju uchybień niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 k.p.k.). Stanowisko obrońcy, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do złożenia formalnego wniosku o ściganie zgodnego z wymogami stawianymi przez art. 305 § 3 k.k., ponieważ we wniosku skierowanym przez wójta Gminy do Sądu nie wskazano osób objętych tym wnioskiem, w sytuacji gdy na etapie postępowania jurysdykcyjnego, na którym ten wniosek został złożony – przeszło rok po wniesieniu aktu oskarżenia, pokrzywdzonej Gminie I. i uprawnionemu do działania w jej imieniu wójtowi, tożsamość oskarżonych była znana, nie jest trafne. Wydaje się chybiona sugestia skarżącego, że inne wymogi formalne wniosku o ściganie powinien pokrzywdzony spełnić w sytuacji gdy zna on sprawców – wówczas należałoby wymagać od niego dokładnego wskazania osób, które chce on objąć wnioskiem, a inne gdy tożsamość tych osób nie jest mu znana – wtedy trzeba byłoby dopuścić możliwość złożenia wniosku, który nie precyzowałby sprawców. Stanowisko to jest sprzeczne z dyspozycją art. 12 § 2 k.p.k., który określając wymogi formalne wniosku o ścignie zezwala na wskazanie w nim także sprawców anonimowych. Gdyby podzielić argumenty skarżącego, to w razie złożenia wniosku o ściganie anonimowe należałoby po wykryciu domniemanych sprawców uzupełnić zgłoszone uprzednio żądanie ścigania w odniesieniu do tych osób, a taki wymóg dotyczy jedynie osób najbliższych. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie SN utrwalonym w praktyce, przepisy prawa karnego materialnego i procesowego nie nakładają na uprawnionego do złożenia wniosku o ściganie obowiązku imiennego wskazania sprawców (zob. postanowienie SN z dnia 25 kwietnia 2013 r., III KK 121/12, LEX nr 1314375, wyrok SN z dnia 16 sierpnia 1972 r., II KR 121/72, OSNPG 1973, z. 6, poz. 79, LEX nr 16743) i to niezależnie od stadium postępowania w którym ten wniosek został złożony. Na marginesie należy zauważyć, że treść przedmiotowego wniosku pozwala twierdzić, iż podmiot reprezentujący pokrzywdzonego sposób wyraźny wyartykułował wolę ścigania oskarżonych w tej sprawie, o czym świadczy zdanie końcowe odnoszące się do szkody jaką oskarżeni w tej sprawie mieli wyrządzić Gminie I. 5 Warto przypomnieć, że wniosek o ściganie został złożony przez wójta Gminy I. w dniu 7 września 2001 r., w trakcie ponownego rozpoznania sprawy przed Sądem I instancji (k.439). W konsekwencji wniosek ten konwalidował wskazany przez skarżącego brak formalny, usuwając tym samym negatywną przesłankę procesową ,o której mowa w art. 17 § 1 pkt. 10 k.p.k., albowiem ma ona charakter względny i może być usunięta aż do upływu przedawnienia (zob. wyrok SN z dnia 23 listopada 2011 r., I KK 279/11, LEX nr 1084721). Z tych względów należało oddalić kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. Orzeczenie o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego oparto na podstawie art. 636 § 1 k.p.k.