III KK 43/18

Sygn. akt III KK 43/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Dariusz Kala SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca) Protokolant Dorota Szczerbiak przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Gemry, w sprawie H. K. skazanego z art. 56 ust. 3 Ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2019 r., kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego - na niekorzyść od wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt V Ka […] zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII K […], uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze łącznej pozbawienia wolności i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 2 UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII K […], H. K. został uznany za winnego tego, że: I. w okresie od 2008 r. do maja 2009 r. w R., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wbrew przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, z góry powziętym zamiarem, w podobny sposób, wprowadził do obrotu, w sposób opisany w wyroku, środek psychotropowy w postaci amfetaminy w ilości nie mniej niż 1 kg, co stanowi znaczną ilość środków odurzających, tj. popełnienia przestępstwa z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. i za ten czyn wymierzono mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych, przy ustaleniu jednej stawki na 20 zł; II. na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzeczono wobec H. K. przepadek korzyści majątkowej w wysokości 9.500 zł; III. w okresie po dniu 29 sierpnia 2001 r. do końca 2001 r. w R. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wbrew przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wprowadził do obrotu, w sposób opisany w wyroku, amfetaminę w ilości nie mniej niż 500 gram, co stanowi znaczną ilość środków odurzających, tj. popełnienia przestępstwa z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. i za ten czyn wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych, przy ustaleniu jednej stawki na 20 zł; IV. na podstawie art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 85a k.k. w zw. z art. 86 § 1 i 2 k.k., orzeczono wobec H. K. karę łączną 3 lat pozbawienia wolności i łączną karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych, przy ustaleniu jednej stawki na kwotę 20 zł. Po rozpoznaniu apelacji obrońcy H. K., Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt V Ka […]: I. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: • -uchylił zawarte w punkcie IV rozstrzygnięcie o karze łącznej pozbawienia wolności oraz karze łącznej grzywny; • w ramach czynu zarzucanego w punkcie II aktu oskarżenia (punkt 3 III zaskarżonego wyroku) uznał H. K. za winnego tego, że w okresie po dniu 29 sierpnia 2001 r. do końca 2001 r. R. wbrew przepisom ustawy posiadał amfetaminę w ilości nie mniejszej niż 500 gramów, co stanowi znaczną ilość środków odurzających i czyn ten zakwalifikował z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i na podstawie tego przepisu wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności; • na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 85a k.k., art. 86 § 1 i 2 k.k. orzeczone kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył H. K. karę łączną 2 lat pozbawienia wolności; II. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w R. wniósł Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny zaskarżając go na niekorzyść skazanego H. K. w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej pozbawienia wolności. Skarżący zarzucił: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 86 § 1 k.k., polegające na orzeczeniu wobec H. A. K. kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności w sytuacji, gdy sąd objął węzłem kary łącznej, kary jednostkowe pozbawienia wolności, w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy oraz roku, a tym samym orzekł karę łączną poza granicami określonymi wyżej wskazanym przepisem, gdyż poniżej dolnego progu wyznaczonego wymiarem najwyższej z kar jednostkowych”. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie zostało faktycznie wydane z rażącym i mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszeniem przepisu prawa karnego materialnego, wskazanego w zarzucie kasacji. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 k.k., jeżeli zachodzą warunki do orzeczenia kary łącznej określone w art. 85 k.k., sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy. 4 Przepis ten wyznacza zatem dolną i górną granicę kary łącznej, możliwą do orzeczenia na podstawie uprzednio orzeczonych kar jednostkowych. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wymiar kary pozbawienia wolności orzeczonej przez Sąd I instancji za pierwsze z przypisanych H. K. przestępstw z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, to jest 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Odnośnie drugiego z czynów przypisanych temu oskarżonemu przez Sąd Rejonowy, dokonał zmiany jego opisu oraz kwalifikacji prawnej i przyjmując, że czyn ten wyczerpał znamiona art. 62 ust. 2 wyżej wskazanej ustawy narkotykowej, wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności. Uwzględniając dyrektywy wymiaru kary łącznej, wskazane w normie art. 86 § 1 k.k. stwierdzić należy, że dolna granica kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej wobec H. K., wynikająca z połączenia tych obu kar pozbawienia wolności, została wyznaczona wymiarem najwyższej z orzeczonych kar, a więc nie mogła być niższa niż 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Orzekając karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, Sąd Okręgowy w R. naruszył art. 86 § 1 k.k., które to uchybienie było rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku, bowiem doprowadziło do nieuzasadnionego zaniżenia wysokości kary łącznej pozbawienia wolności, jaka powinna zostać wymierzona skazanemu. Biorąc pod uwagę powyższe, konieczne było uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy w R., przed przystąpieniem do orzekania w granicach, w jakich nastąpiło przekazanie, zgodnie z treścią art. 442 § 1 k.p.k., zbada czy w sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazujące na konieczność ewentualnego uchylenia wyroku w zakresie czynu II aktu oskarżenia i umorzenia postępowania w trybie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. Podkreślić należy, że wprawdzie Sąd Najwyższy, zgodnie z treścią art. 536 k.p.k., zobowiązany jest rozpoznać kasację poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów, jeżeli stwierdzi zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jednakże aby przyjąć wystąpienie w sprawie tego rodzaju uchybienia, konieczna jest analiza tego czynu 5 w kontekście art. 4 k.k., do czego Sąd Najwyższy, mając na uwadze wąski zakres kognicji kasacyjnej, nie był w tej sprawie uprawniony. Należy przypomnieć, a co zostało wskazane powyżej, że Sąd Okręgowy w R. rozpoznając apelację obrońcy, zmienił nie tylko opis czynu popełnionego przez oskarżonego w okresie od 29 sierpnia 2001 r. do końca 2001 r., ale również kwalifikację prawną przyjmując, że wyczerpuje on znamiona art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomani. Już samo porównanie okresu popełnienia tego przestępstwa jak i daty wydania ustawy obowiązującej w chwili orzekania, winno było skłonić Sąd do przeanalizowania zmieniającego się stanu prawnego w tym okresie, do czego zobowiązuje treść art. 4 k.k. Chodzi tu nie tylko o wysokość kary grożącej za posiadania środków odurzających przewidzianej w art. 48 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, obowiązującej w chwili popełnienia tego czynu, ale również o okres przedawnienia karalności wskazany w art. 101 § 1 k.k. zmieniający się w zależności od wysokości zagrożenia przewidzianego również w obecnie obowiązującej ustawie narkotykowej za posiadanie tego rodzaju środków. Należy mieć również na uwadze nie tylko datę wszczęcia postępowania w sprawie, ale również przeciwko H. K., co może mieć także zasadnicze znaczenie wobec zmieniającej się treści art. 102 k.k. przedłużającego, we wskazanych w tym przepisie okolicznościach, okresy przedawnienia karalności. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.