I CZ 54/88

Skład orzekającyPrzewodniczący Sędzia SN: J. Suchecki.Sędziowie SN: T. Bielecki, Ł. Grygołajtys (spr.).SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 1988 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa W. Spółdzielni Mieszkaniowej i Władysława M. przeciwko Centralnemu Związkowi Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego w W. o uchylenie uchwały CZSBM na skutek zażalenia powodów na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 26 stycznia 1988 r., sygn. akt I C 488/87 i I C 489/87postanawia:uchylić zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneSpółdzielnia Mieszkaniowa w W. wnosiła o uchylenie uchwały nr 81 Centralnego Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego z dnia 25 maja 1937 r. odwołującej Władysława M. ze składu tej spółdzielni. Równocześnie Władysław M. w sprawie I C 489/87 wystąpił o uchylenie powyższej uchwały.Sąd Wojewódzki zarządził połączenie obu spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 219 k.p.c.Postanowieniem z dnia 26 stycznia 1988 r. Sąd Wojewódzki uznał się niewłaściwym i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu, powołując się na przepis art. 17 pkt 1 k.p.c. oraz 257 prawa spółdzielczego.W zażaleniu powódka wnosi o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z dyspozycją art. 17 pkt 1 k.p.c. w brzmieniu nadanym mu w art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 20, poz. 86) do właściwości sądów wojewódzkich zostały przekazane sprawy, w których chodzi o ochronę sądową praw niemajątkowych i łącznie z nimi dochodzone prawa majątkowe. Od zasady tej ustawodawca przewidział wyjątki, a wśród nich sprawy o uchylenie uchwał organów spółdzielni, których przedmiotem są prawa niemajątkowe. Literalne brzmienie tego przepisu nie upoważnia do wniosku, aby zostały nim objęte uchwały, podjęte przez inne organizacje spółdzielcze, zaś w sytuacji gdy ustawodawca ustanowił wyjątek od ogólnej zasady - nie ma możliwości stosowania wykładni rozszerzającej przepisu w tym zakresie. Gdyby ustawodawca chciał traktować na równi uchwały organów spółdzielni i innych organizacji spółdzielczych, to niewątpliwie użyłby zwrotu "spraw o uchylenie uchwał organizacji spółdzielczych". Wszelkie uchwały organów spółdzielni zostały podporządkowane dyspozycji art. 17 pkt 1 k.p.c. i taką szeroką interpretację tego przepisu przyjął Sąd Najwyższy w orzeczeniach II CZ 14/85 (OSNCP 11/1986/179) i IV CZ 65/86 (OSNCP 8/1987/124). Przepis odnosi się zatem do organizacji spółdzielczych podstawowych i typowych uchwał organów spółdzielni. Natomiast wypadki ingerencji w sprawy spółdzielni władz centralnych, stojących poza spółdzielnią, dotyczą trudniejszych spraw niemajątkowych. Sprawy o roszczenia, przewidziane w art. 51 § 2 prawa spółdzielczego (zaskarżenie uchwały o odwołaniu członka zarządu przez właściwy centralny związek) należą do właściwości sądu wojewódzkiego. Nie można traktować uchwały organu spółdzielni na równi z innymi podmiotami prawa spółdzielczego. Zauważyć też należy, że przepis art. 17 pkt 1 k.p.c. przewiduje sytuację, gdy zostają zaskarżone uchwały organów spółdzielni, podczas gdy na podstawie art. 51 § 2 prawa spółdzielczego właśnie spółdzielnia lub odwołany członek zarządu mogą zaskarżyć do sądu uchwałę o odwołaniu. Podniesiony przez Sąd Wojewódzki argument, że zgodnie z art. 257 prawa spółdzielczego do spraw dotyczących związków spółdzielczych stosuje się odpowiednio przepisy odnoszące się do spółdzielni nie jest trafny. Przepis art. 257 prawa spółdzielczego jako norma prawa materialnego nie może być pomocny przy dokonywaniu wykładni przepisu procesowego, jakim jest art. 17 pkt 1 k.p.c.Z tych względów i na mocy art. 388 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.