IV CZ 65/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Kołakowski. Sędziowie SN: J. Niejadlik, Z. Świeboda (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Ireny D. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w S. o przyjęcie w poczet członków na skutek zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Sieradzu z dnia 18 lutego 1986 r.:postanowił oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Sieradzu postanowieniem z dnia 18 lutego 1986 r. uznał się rzeczowo niewłaściwy do rozpoznania sprawy Ireny D. przeciwko pozwanej Spółdzielni o przyjęcie jej w poczet członków i sprawę tę przekazał Sądowi Rejonowemu w Sieradzu. Sąd Wojewódzki powołał się na przepisy art. 17 pkt 1 k.p.c. w brzmieniu nadanym z ustawą z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy - kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 20, poz. 86).W zażaleniu pozwana Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zdaniem skarżącej, właściwy do rozpoznania sprawy jest Sąd Wojewódzki, gdyż w art. 17 pkt 1 k.p.c. jest mowa o uchyleniu uchwały organów spółdzielni, podczas gdy organy Spółdzielni w sprawie przyjęcia w poczet członków nie podejmowały żadnej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Roszczenie o przyjęcie w poczet członków Spółdzielni może wynikać z 1) przepisów ustawy, 2) postanowień statutu, 3) umowy zainteresowanego ze spółdzielnią. Prawo spółdzielcze przyznaje omawiane roszczenie niektórym osobom, np. wymienionym w art. 200 § 5, 220, 221, 224, 229 § 3. Osoby te mogą wprost wystąpić do sądu o zobowiązanie spółdzielni do przyjęcia ich w poczet członków, najczęściej dlatego, że organy spółdzielni nie podejmują żadnej uchwały. W takich sprawach niewątpliwie powstaje problem właściwości rzeczowej sądu. Można w tej kwestii reprezentować dwa stanowiska, a mianowicie: 1) właściwy jest sąd wojewódzki oraz 2) właściwy jest sąd rejonowy. Za stanowiskiem pierwszym przemawia literalne brzmienie przepisu oraz okoliczność, że od ustanowionej w art. 17 pkt 1 k.p.c. zasady, iż sprawy o prawa niemajątkowe należą do właściwości sądu wojewódzkiego, ustawodawca przewidział wyjątki, wśród których brak jest spraw o zobowiązania spółdzielni do przyjęcia w poczet członków. Za drugim stanowiskiem, za którym skład orzekający się opowiada, przemawia wykładnia logiczna tudzież wzgląd na jednolite traktowanie omawianych spraw bez względu na to, czy właściwy organ spółdzielni podjął uchwałę w kwestii przyjęcia w poczet członków lub tej uchwały nie podjął. Jeśli ustawodawca przekazał do właściwości sądu rejonowego sprawy o uchylenie uchwały organów spółdzielni, których przedmiotem są prawa niemajątkowe, to tym bardziej przekazał sprawy o te roszczenia (przyjęcia w poczet członków Spółdzielni), gdy organy spółdzielni nie podjęły żadnej uchwały (argumentum a maiori ad minus).Poza tym należy mieć na uwadze dążność ustawodawcy do jednolitego uregulowania określonego problemu. Przy akceptacji pierwszego stanowiska mielibyśmy sytuację, że do orzekania o takim samym roszczeniu byłyby rzeczowo uprawnione dwa różne sądy; który zaś sąd byłby właściwy, miałaby decydować tylko okoliczność, czy uchwała była podjęta, czy też nie była podjęta przez dany organ spółdzielni. Wreszcie podnieść należy i ten argument, że w sprawach uchwał organów spółdzielni dość często chodzi o bardziej złożone problemy i w nich ma orzekać są rejonowy, a w sprawach o zobowiązanie spółdzielni do przyjęcia w poczet członków, z reguły prostych, miałby orzekać sąd wojewódzki.Można zatem stwierdzić, że do właściwości rzeczowej sądu rejonowego należy rozpoznanie sprawy o zobowiązanie spółdzielni do przyjęcia oznaczonej osoby w poczet członków, i to bez względu na to, czy organ spółdzielni podjął uchwałę w tej kwestii.Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 387 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c.).