I CR 997/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Wiszniewski, J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi W., Mariana G. i Wiesławy G. przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "E" w W. o uznanie odmowy przyjęcia powodów na członków spółdzielni za naruszenie zasad współżycia społecznego, na skutek rewizji powodów od postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 18 września 1962 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie skierowanym przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "E" w W. powodowie: Jadwiga W. oraz Marian i Wiesława małż. G. twierdzili, że Jadwiga W., której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu nr 19 w budynku pozwanej Spółdzielni, pragnie zbyć to prawo na rzecz małżonków G., jednakże odpowiedni organ pozwanej odmówił zgody na przyjęcie małż. G. na członków. W tym stanie rzeczy powodowie wnoszą o uznanie odmownej decyzji pozwanej za naruszającą zasady współżycia społecznego.Postanowieniem z dnia 18 września 1962 r. Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy pozew odrzucił uznając, że odmowa przyjęcia osoby zgłaszającej się na członka może być zaskarżona tylko do organów spółdzielni, że zatem odmowa taka nie może być zaskarżona do sądu.Postanowienie powyższe zaskarżyli powodowie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż żądanie, żeby sąd nakazał przyjęcie do spółdzielni osoby, której nie przyjęły powołane do tego organy spółdzielni, nie podlega rozpoznaniu w drodze sądowej - jest mylne.Dla rozstrzygnięcia tej kwestii należy przede wszystkim wyjaśnić, że w świetle przepisów ustawy z 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (podobnie zresztą jak i ustawy o spółdzielniach z 1920 r.) o przyjęciu nowego członka decydują - zgodnie z zasadą samorządności spółdzielni - wyłącznie jej organy. Inaczej mówiąc, w świetle tej ustawy osobie zgłaszającej się nie przysługuje prawo podmiotowe, którego treścią byłoby uprawnienie domagania się, że została ona przyjęta do spółdzielni. Jeżeli zatem osoba taka skarży odmowę przyjęcia jej na członka przez organy spółdzielni, to powództwo jej podlega - ze względu na brak odpowiedniego roszczenia - oddaleniu.Inaczej jest jednak, gdy prawo domagania się, żeby określona osoba (np. osoba, na rzecz której członek spółdzielni budowlano-mieszkaniowej pragnie zbyć swoje spółdzielcze prawo do lokalu) została przyjęta do spółdzielni, jest przewidziane przez statut albo przez ustawę szczególną. Wówczas osobie takiej (lub ustępującemu członkowi) przysługuje roszczenie o przyjęcie do spółdzielni i jeżeli jej żądanie o realizację tego roszczenia zostanie przez organy spółdzielni załatwione odmownie, to osoba ta może taką odmowę zaskarżyć skutecznie do sądu. Spór taki miałby bowiem charakter sprawy cywilnej w rozumieniu art. 2 k.p.c., gdyż żaden przepis szczególny nie przewiduje przekazania go - do rozpoznania - sądom szczególnym lub organom administracyjnym.Jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, Sąd Wojewódzki dopatruje się takiego przekazania w art. 14 § 4 ustawy o spółdzielniach i ich związkach, zgodnie z którym od decyzji odmownej powołanego do tego organu spółdzielni przysługuje osobie pragnącej wstąpić do spółdzielni odwołanie do organu wskazanego w statucie. Jest to jednak pogląd mylny, gdyż Sąd Wojewódzki przeoczył, że chodzi tu o "decyzję" spółdzielni, w imieniu której działają poszczególne jej organy, a więc o decyzję drugiej strony sporu, a nie o rozstrzygnięcie przez organ państwowy, o jakim wspomina art. 2 k.p.c. zdanie ostatnie. Przepis art. 14 § 4 ma takie tylko znaczenie, że zainteresowana osoba, której powołany do tego organ nie chce przyjąć na członka, nie musi poprzestać (jak to było pod rządem ustawy z 1920 r.) na jego decyzji, lecz może się zwrócić jeszcze do organu hierarchicznie wyższego. Jednakże również i w tym drugim wypadku chodzi nie o decyzje organu powołanego do rozstrzygnięcia sporów między stronami, lecz o nieuwzględnienie żądania jednej strony przez drugą.Pomimo wadliwości stanowiska Sądu Wojewódzkiego rewizja powodów podlega oddaleniu, gdyż jej uwzględnienie - skoro żądanie strony powodowej nie opiera się na przepisie szczególnym ani też na postanowieniu statutu, które by to żądanie uzasadniały - mogłoby doprowadzić tylko do oddalenia ich powództwa, w takim zaś załatwieniu sprawy powodowie nie mają interesu prawnego.Z tych zasad Sąd Najwyższy z mocy art. 383 k.p.c. orzekł jak w sentencji.