II PK 140/18

Sygn. akt II PK 140/18 POSTANOWIENIE Dnia 4 czerwca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek w sprawie z powództwa E.O. przeciwko Zespołowi Szkół Ogólnokształcących w [...] Centrum [...] w J. o przywrócenie do pracy, odszkodowanie za bezzasadne pozbawienie pracy, zadośćuczynienie za wyrządzoną krzywdę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 4 czerwca 2019 r., skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego [...] w W. z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt VII Pa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy [...] w W. wyrokiem z dnia 10 listopada 2017 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego dla [...] w W. z dnia 31 maja 2017 r. i zasądził od Zespołu Szkół Ogólnokształcących w [...] Centrum [...] w J. na rzecz E.O. kwotę 2,278,90 zł tytułem odszkodowania. W dalszej części oddalił apelację powódki, oddalił apelację pozwanego i rozstrzygnął o kosztach procesu. E.O. została zatrudniona w Zespole Szkół Ogólnokształcących w [...] Centrum [...] w J. na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. na stanowisku nauczyciela biologii, chemii oraz techniki w wymiarze 8/18 etatu. 1 września 2008 r. strony podpisały kolejną umowę o pracę na czas nieokreślony na stanowisku nauczyciela biologii i 2 chemii w wymiarze 13/18 etatu. W dniu 22 sierpnia 2011 r. powódka zdała egzamin na stopień nauczyciela mianowanego. W dniu 21 maja 2013 r. zostało jej wręczone oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę. Sąd Rejonowy uznał, że brak jest spełnienia jakiejkolwiek przesłanki z ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 967, dalej KN), która mogłaby dawać pozwanemu możliwość rozwiązania z powódką umowy o pracę. W wypowiedzeniu zaś zawierają się sformułowania oceniające jej zachowanie i pracę, jednak nie spełniają one wymogu zawartego w art. 6a KN. Tym samym wypowiedzenie wręczone powódce nie jest zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w zakresie przywrócenia E.O. do pracy. Sąd Okręgowy, uwzględniając zmianę alternatywnego roszczenia powódki, które okazało się zasadne w toku postępowania przed Sądem Rejonowym, zasądził na jej rzecz odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia za bezprawne wypowiedzenie stosunku pracy. Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik powódki, zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w części, to jest co do rozstrzygnięć zawartych w jego pkt 2 i 5. W podstawach skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c. oraz przepisów prawa materialnego, to jest art. 183e § 1 k.p. oraz art. 183d k.p. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołano się na potrzebę wykładni przepisów Kodeksu pracy w zakresie odszkodowania za dyskryminację odwetową. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie operuje podstawami, które umożliwiają przyjęcie jej do rozpoznania. Sformalizowany wymóg tego etapu postępowania sądowego sprowadza się wyłącznie (poza nieważnością postępowania) do oceny wskazanych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumentów prawnych. 3 Skarżąca wskazała na jedno z nich, to jest w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny i rzeczywisty charakter, a ich rozstrzygnięcie jest istotne z punktu widzenia wyniku postępowania. Jeżeli konkretny przepis był już przedmiotem wykładni w judykaturze, a interpretacja ta jest w ocenie skarżącego nieuzasadniona, nieodzowne jest również przedstawienie racji, które przemawiają za zmianą dotychczasowej linii orzeczniczej. Powołanie się na rozbieżności w orzecznictwie wymaga ponadto przytoczenia i poddania analizie rozbieżnych orzeczeń sądów w celu wykazania, że rozbieżności te mają swoje źródło w różnej wykładni przepisu, bądź też przedstawienia argumentów wskazujących, że wykładnia przeprowadzona przez sąd drugiej instancji sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu Najwyższego. Wymagań tych nie spełnia stwierdzenie skarżącej o potrzebie wykładni przepisów Kodeksu pracy w zakresie odszkodowania za dyskryminację odwetową. Na gruncie rozpoznawanej sprawy powódka, oprócz przywrócenia do pracy żądała także odszkodowania w oparciu o art. 183d k.p. W ocenie Sądów meriti powódka nie tylko nie wykazała wysokości poniesionej szkody, ale również nie uprawdopodobniła faktów (okoliczności), które miałyby świadczyć o naruszeniu przez pracodawcę zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Pracodawca zaś wykazał, że nie była ona dyskryminowana i była traktowana na równi z innymi nauczycielami. Natomiast fakt, że na rzecz powódki, wyrokiem Sądu Okręgowego [...] w W. z dnia 29 kwietnia 2016 r., zostało zasądzone odszkodowanie z tytułu naruszenia zasady równego traktowania i dyskryminację w miejscu pracy, nie może stanowić o zasadności dochodzonych roszczeń na gruncie rozpoznawanej sprawy. Artykuł 183e k.p. dotyczy ochrony przed represjami ze strony pracodawcy wobec pracowników, którzy podjęli działania w związku z działaniami dyskryminującymi. Zgodnie z jego treścią skorzystanie przez pracownika z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie może być podstawą niekorzystnego traktowania pracownika, a także nie może powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec 4 pracownika, zwłaszcza nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie bez wypowiedzenia. Nie ulega wątpliwości, że wszelkie legalne działania pracownika podjęte w związku z naruszeniem zasady równego traktowania nie mogą powodować żadnych negatywnych konsekwencji. Ponadto zwrot „skorzystanie przez pracownika z uprawnień” nie może być utożsamiany jedynie z wystąpieniem przez pracownika z roszczeniami wobec pracodawcy. W pojęciu tym niewątpliwie mieszczą się bowiem także działania pracownika, które prowadzą do potwierdzenia ich istnienia (W. Sanetra [w:] J. Iwulski, W. Sanetra: Komentarz do Kodeksu pracy, Warszawa 2009 s. 161). W razie ewentualnego sporu to na pracodawcy będzie ciążył obowiązek wykazania, że zwolnienie czy pogorszenie warunków zatrudnienia pracownika nie ma związku z podjętymi przez pracownika działaniami w związku z naruszeniem zasady równego traktowania. Odróżnić należy przesłanki dyskryminujące od przesłanek wypowiedzenia umowy. Obie kwestie muszą być badane osobno. Tak też się w sprawie stało. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Jednocześnie nie orzeczono o kosztach procesu, mimo złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, bowiem pozwany żądał ich przyznania w razie oddalenia skargi kasacyjnej, a do takiego etapu sprawy nie doszło. Należy nadto zwrócić uwagę, że jeżeli w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wskazano argumentów dotyczących podstaw z art. 3989 § 1 k.p.c., uzasadniających odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, to tego rodzaju koszty nie mogą być uznane - w razie odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania - za koszty celowej obrony w rozumieniu art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117).