III KO 120/15

Sygn. akt III KO 120/15 POSTANOWIENIE Dnia 8 grudnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie J. C. skazanego z art. 197 § 1 i 4 k.k. i in., po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 8 grudnia 2015 r. wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II AKa […], utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt XIV K […], na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. p o s t a n o w i ł odmówić przyjęcia wniosku J. C. o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności. UZASADNIENIE W dniu 1 grudnia 2015 r. do Sądu Najwyższego wpłynął kolejny wniosek J. C. o wznowienie postępowania w sprawie Sądu Okręgowego w G. o sygn. XIV K […], zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II AKa […], wraz z wnioskiem o wyznaczenie mu w tym celu obrońcy z urzędu oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem skazanego orzekające w przedmiotowej sprawie sądy błędnie przyjęły w kwalifikacji prawnej – w ramach czynu ciągłego (art. 12 k.k.) – art. 201 k.k., bowiem do znamion tego czynu nie należy przypisanie mu wielokrotne doprowadzenie małoletniego do poddania się innym niż obcowanie płciowe 2 czynnościom seksualnym. Powyższe uchybienie w ocenie J. C. miało wpływ na wymiar kary, co odpowiada przesłance wznowienia postępowania z art. 540 § 1 plt 2 lit. b k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Ponieważ wniosek skazanego jest oczywiście bezzasadny należało odmówić jego przyjęcia bez podejmowania dodatkowych czynności w postaci wcześniejszego rozpoznania wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu. Wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia związane jest z wejściem w życie z dniem 1 lipca 2015 r. nowego § 3 dodanego do art. 545 k.p.k. (art. 1 pkt 189 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2013 r., poz. 1247). Przepis ten przewiduje możliwość odmowy przyjęcia wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w § 2 art. 545 k.p.k. (obrońca lub pełnomocnik) bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność. Wymieniona w powołanym przepisie możliwość wydana przewidzianej w nim decyzji procesowej, nie ogranicza się wyłącznie do tych wypadków, w których we wniosku o wznowienie podniesione zostały okoliczności będące już wcześniej przedmiotem rozpoznawania w postępowaniu o wznowienie postępowania. Użycie w treści art. 545 § 3 k.p.k. zwrotu „w szczególności” nie pozostawia wątpliwości, że jest to wskazanie przykładowe. Uznanie wniosku o wznowienie za oczywiście bezzasadny będzie miało więc miejsce również w sytuacjach, gdy w sposób oczywisty, rzucający się w oczy, wniosek ten oparty zostanie na innych podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego (zob. odpowiednio w przedmiocie interpretacji pojęcia „oczywistej bezzasadności kasacji” postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2006 r., IV KK 330/06, R-OSNKW 2006, poz. 1822 oraz z dnia 22 października 2008 r., V KK 98/08, LEX nr 469197). Stosowanie wskazanego przepisu uznać należy w związku z tym za konieczne wypadku, gdy sąd wznowieniowy w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzi, że żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub 3 art. 540b k.p.k. oraz gdy nie będzie wchodzić w grę działanie tego sądu z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.). Taki właśnie charakter, a więc oczywiście bezzasadny, ma wniosek złożony obecnie przez skazanego J. C.. Wprawdzie wnioskodawca nie odwołuje się do okoliczności, które były już przedmiotem rozpoznania w toku poprzednich postępowań o wznowienie (III KO 14/13, III KO 53/14, III KO 2/14 i III KO66/15), bezspornym jest jednak to, że sygnalizowana w osobistym wniosku okoliczność błędnej – jego zdaniem – kwalifikacji prawnej czynu nie stanowi in concreto żadnej przewidzianej w procedurze karnej przesłanki wznowieniowej, w szczególności określonej w art. 540 § 2 pkt b k.p.k. Po pierwsze, błędna kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonemu może uzasadniać wznowienie postępowania np. w sytuacji, gdy skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą, jednak warunkiem tego jest ujawnienie się po wydaniu orzeczenie nowych faktów lub dowodów, co w tym wypadku nie miało miejsca, i sam skazany na takie nowe fakty i dowody nie wskazuje. Po drugie, sam wniosek oparty jest na błędnym założeniu, że J. C. przypisano czyn wielokrotnego doprowadzenia małoletniego do poddania się innym czynnościom seksualnym, czemu przeczy opis czynu przyjęty w wyroku Sądu Okręgowego w G.. Wynika z niego, że ówczesny oskarżony uznany został za winnego tego, że „w okresie od dnia 23 marca 2008 r. do dnia 8 października 2008 r. w R., działając z góry powziętym zamiarem, stosując przemoc w postaci przytrzymywania rękoma, wielokrotnie doprowadzał swojego syna J. C., urodzonego […] 2006 r., do obcowania płciowego (podkreślenie SN), wkładając mu swojego członka do ust, przy czym zachowań tych dopuścił się działając ze szczególnym okrucieństwem”. Tak opisane zachowanie mieści się w pojęciu obcowania płciowego ze zstępnym, o którym mowa w art. 201 k.k. Orzekając w niniejszej sprawie Sąd Najwyższy rozważył także, czy przepis art. 545 § 3 k.p.k. mógł zostać w tym wypadku zastosowany skoro skazany wraz z wnioskiem o wznowienie złożył również wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu, a więc nie wchodziła w grę możliwość rezygnacji z wyzywania go do usunięcia braku formalnego wniosku w zakresie przymusu adwokacko – radcowskiego (art. 545 § 2 k.p.k.). Wnioskując wszelako na zasadzie a maiori ad minus 4 możliwość taką należy dopuścić, bowiem wyznaczenie obrońcy z urzędu, przy oczywistej bezzasadności samego wniosku o wznowienie, byłoby przecież bezprzedmiotowe. Skoro więc można wydać decyzję ostateczną (o odmowie przyjęcia wniosku) bez podejmowania czynności określonych w art. 120 § 1 k.p.k., to tym bardziej dopuszczalne jest takie rozstrzygnięcie – przy spełnieniu warunku „oczywistej bezzasadności wniosku” – w sytuacji, gdy wzywanie do usunięcia braku formalnego wniosku i tak nie mogłoby mieć zastosowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2015 r., III KO 112/15, niepubl.). Z tych względów postanowiono, jak na wstępie. [aw]