III PSK 221/21

Sygn. akt III PSK 221/21 POSTANOWIENIE Dnia 22 września 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z powództwa W. N. przeciwko O. S.A. w J. o przywrócenie do pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 22 września 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt III Pa 6/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE W wyroku z dnia 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt III Pa 6/21, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Przemyślu – w sprawie z powództwa W.N. przeciwko O. S.A. w J. – oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w Jarosławiu z dnia 29 grudnia 2020 r., sygn. akt IV P 46/19, w którym Sąd Rejonowy oddalił powództwo o przywrócenie do pracy u strony pozwanej. Powyższy wyrok Sądu Okręgowego powód zaskarżył skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd drugiej instancji dopuścił się istotnych uchybień w zakresie prawa materialnego tj. art. 30 § 4 k.p. i art. 45 § 1 k.p., które miały wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Wyrok został wydany z 2 oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa, widocznych na pierwszy rzut oka. Przyczyna wskazana w wypowiedzeniu jakie otrzymał powód tj. likwidacji stanowiska pracy bez wskazania tego stanowiska w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości zasadniczo uniemożliwia stwierdzenie prawdziwości przyczyny wypowiedzenia, szczególnie w sytuacji, gdy pracodawca dopiero w toku sprawy podnosi twierdzenia, że pracownik zajmuje inne stanowisko niż to na którym jest zatrudniony (zgodnie z umową o pracę) i wykonuje inne czynności niż określone w opisie stanowiska i zakresie obowiązków - dokumentach zalegających w aktach osobowych pracownika. Ponadto Sąd drugiej instancji w sposób oczywiście nieuprawniony przyjmuje, że pracodawca w wypowiedzeniu umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy nie ma obowiązku wskazywać istniejących po jego stronie powodów podejmowanych decyzji organizacyjnych. Takie stanowisko oznacza, że pracownik w chwili otrzymania wypowiedzenia nie jest w stanie zweryfikować nie tylko, czy likwidacja stanowiska pracy jest realna, czy pozorna, ale również czy między nią a wypowiedzeniem stosunku pracy zachodzi związek przyczynowy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o: 1. wydanie przez Sąd Najwyższy postanowienia odmawiającego przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej; 2. oddalenie skargi kasacyjnej w przypadku przyjęcia jej do rozpoznania; 3. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym przed Sądem Najwyższym według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3 zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08). Podczas, gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że 4 przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967). Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżący wiąże z twierdzeniem o „rażącym naruszeniu przepisów prawa” – art. 30 § 4 k.p. oraz art. 45 § 1 k.p. przez ocenę zasadności rozwiązania z powodem umowy o pracę w oderwaniu od stanowiska pracy, na którym skarżący był zatrudniony zgodnie z umową o pracę. Argumentacja uzasadnienia wniosku stanowi w istocie proste zaprzeczenie podstawom zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji – tak w zakresie dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych jak i oceny prawnej zaskarżonego skargą wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu. Skarżący – w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania – nie przedstawił przekonującej argumentacji polemicznej, którą zakwestionowałby prawidłowość stanowiska zaskarżonego wyroku. Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia Sądu Rejonowego w zakresie rodzaju faktycznie wykonywanej przez powoda pracy. Pomimo, że powód był zatrudniony formalnie na stanowisku mechanika form, to w rzeczywistości od 2013 r. pracował jako magazynier. Od tego czasu wykonywał przypisane do tego stanowiska obowiązki magazyniera i nie zmienia tego fakt, że incydentalnie zastępował pracowników na innych stanowiskach w razie ich nieobecności. Nie mogło więc budzić wątpliwości powoda, że likwidowane jest stanowisko przez niego faktycznie 5 zajmowane. Przy badaniu zajmowanego przez pracownika stanowiska nie należy opierać się wyłącznie na jego nazwie wskazanej w dokumentacji, lecz odnosić się do wykonywanej w czasie zatrudnienia pracy. Według Sądu drugiej instancji nie można przyjąć, aby likwidacja stanowiska pracy powoda miała charakter pozorny. Pracodawca jest uprawniony do optymalizacji struktury organizacyjnej, w tym struktury zatrudnienia w szczególności przez redukcję zatrudnienia, co bezpośrednio wiąże się z obciążeniem go ryzykiem gospodarczym prowadzonej działalności. Podejmowanie decyzji w zakresie zmian organizacyjnych w celu efektywniejszego wykonywania zadań lub ograniczenia kosztów pracy, jako należące do sfery swobody działalności gospodarczej pracodawcy, nie stanowi przedmiotu kognicji Sądu. Przyczyną podjęcia decyzji o zwolnieniu powoda było dostosowanie struktury organizacyjnej Oddziału w J. do struktury organizacyjnej wprowadzonej w innych oddziałach przedsiębiorstwa. Ta decyzja, jako autonomiczna przedsiębiorcy, nie może podlegać kontroli Sądu w zakresie jej zasadności. Według Sądu drugiej instancji przyczyna wypowiedzenia była konkretna i jasna – powód nie mógł mieć wątpliwości, że likwiduje się stanowisko magazyniera, skoro w treści wypowiedzenia wskazano likwidację stanowiska, „na którym jest zatrudniony”, a jakie to było stanowisko - sam powód przyznał choćby w pozwie. Przyczyna wypowiedzenia nie była też pozorna, stanowisko powoda zostało zlikwidowane, na jego miejsce nie zatrudniono innej osoby, a zadania zostały rozdzielone na zatrudnionych dotychczas pracowników Działu. Dodatkowo, strona pozwana wdrożyła specjalną aplikację, która ułatwia skuteczne ewidencjonowanie stanu magazynu. Pozwany pracodawca rozwiązał umowę o pracę z pracownikiem zatrudnionym jako jedyny na stanowisku, które zostało zlikwidowane. Zakres obowiązków wykonywanych przez powoda nie znajdował bowiem odpowiednika wśród zakresów innych pracowników tego samego Działu. Nie prowadzono w związku z powyższym porównania i nie stosowano kryteriów oceny współpracowników. W toku postępowania strona pozwana należycie też wykazała, że likwidacja stanowiska była rzeczywista. Skoro swoboda w zakresie organizacji pracy przedsiębiorstwa leży poza kognicją Sądu pracy, to nie można odmówić pracodawcy prawa, aby zatrudniał pracowników posiadających odpowiednie kwalifikacje i najbardziej przydatnych dla jego funkcjonowania. 6 Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. niniejszego postanowienia ma podstawę w art. 102 k.p.c. [as]