III UK 20/09

Postanowienie z dnia 7 maja 2009 r. III UK 20/09 1. Jeżeli podstawę wznowienia postępowania stanowi ujawnienie no-wych faktów i dowodów, to we wznowionym postępowaniu uwzględnia się je i ocenia wspólnie ze zgromadzonym dotychczas materiałem dowodowym, a nie rozstrzyga wyłącznie na podstawie nowych dowodów. 2. Jeżeli podstawę wznowienia stanowi oparcie rozstrzygnięcia na akcie normatywnym uznanym następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, rozpatrywa-nie sprawy powoduje konieczność uwzględnienia innego stanu prawnego w takim zakresie, w jakim wpływa on na orzeczenie wydane w tym postępowaniu. Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2009 r. sprawy z odwołania Józefa S. Przedsiębiorstwa Budowlano Usługowego „S.-P.” spółki jawnej w S. i Józefa D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Od-działu w R. o zasiłek chorobowy, na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się Jó-zefa S. Przedsiębiorstwa Budowlano Usługowego „S.-P.” spółki jawnej w S. od wyro-ku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Przemyślu z dnia 22 grudnia 2008 r. [...] o d m ó w i ł przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. U z a s a d n i e n ie Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2008 r. [...] Sąd Okręgowy w Przemyślu oddalił skargę Józefa S. PBU „S.-P.” S.J. w S. (wnioskodawca) o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia 16 marca 2007 r. [...] oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 29 czerwca 2007 r. [...]. 2 Wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, wska-zując jako podstawy skargi naruszenie przepisów prawa materialnego oraz proceso-wego. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pełnomocnik wniosko-dawcy podnosił, że w sprawie występuje szereg zagadnień prawnych. Jako pierwsze wskazał zagadnienie, „czy sąd oddalając skargę o wznowienie postępowania może oprzeć swoje orzeczenie na innej podstawie prawnej, od tej, która stanowiła pod-stawę orzekanie w ramach prawomocnie zakończonego postępowania, jeżeli nie ulegają zmianie ustalenia faktyczne”. Według pełnomocnika wnioskodawcy art. 412 § 1 k.p.c. może być interpretowany w ten sposób, że „granice zakreślone przez pod-stawę wznowienia wynikającą z art. 4011 k.p.c. nie pozwalają sądowi na pominięcie przepisu zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny i jednoczesne oparcie orzeczenia na innej podstawie prawnej, a także odmiennej ocenie tego samego stanu faktycznego, który wcześniej stanowił podstawę do stosowania przepisu za-kwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny. W ramach postępowania o wzno-wienie postępowania z uwagi na istnienie przesłanki z art. 4011 k.p.c. sąd nie może uzasadnić oddalenia skargi o wznowienie postępowania z powodu istnienia innej (alternatywnej) podstawy prawnej, której Trybunał Konstytucyjny nie zakwestiono-wał”. Kolejne zagadnienie sformułował następująco: „czy okoliczności od których uzależnia się wydanie orzeczenia w sprawie o wznowienie postępowania powinny mieć bezpośredni związek z przesłanką wznowienia przewidzianą w art. 4011 k.p.c., czy też sąd powinien sprawę rozpoznawać na nowo, dokonując ponownej oceny stanu faktycznego i rozważając zastosowanie innych norm prawnych, których Trybu-nał Konstytucyjny nie zakwestionował”. Zdaniem pełnomocnika wnioskodawcy „uwzględniając nadzwyczajny charakter wznowienia postępowania można przyjąć, że sąd powinien ograniczyć swe ustalenia do wpływu, jaki miało orzeczenie Trybu-nału Konstytucyjnego na wynik prawomocnie zakończonej sprawy”, zaś konsekwen-cją ustalenia, że podstawą zapadłego wyroku był przepis uznany za niezgodny z Konstytucją powinno być orzeczenie uchylające lub zmieniające prawomocny wyrok. Jako trzecie zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia, pełnomocnik wnioskodawcy wskazał zastosowanie art. 58 k.c. jako zamiennej podstawy prawnej, z której można wywodzić zasadność poprzedniego orzeczenia. Wreszcie, zdaniem pełnomocnika wnioskodawcy „poważne wątpliwości budzi również zastosowanie art. 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym 3 od osób fizycznych do przyjęcia, iż premii oraz nagrody nie uwzględnia się w pod-stawie ustalania wymiaru zasiłku chorobowego, co w sposób istotny jest sprzeczne z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpiecze-nia emerytalne i rentowe, które szczegółowo wylicza, które przychody pracownika są uwzględniane w podstawie wymiaru składek, a tym samym w podstawie ustalania wysokości zasiłku chorobowego” oraz „brak zastosowania art. 38 ust. 1 w związku z art. 36 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpiecze-nia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w związku z błędnym ustaleniem w zaskarżonym wyroku podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przez nieuwzględnie-nie tego przepisu, a szczególnie przez pominięcie w tych ustaleniach samej umowy o pracę”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wnioskodawcy nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. Zagadnienia prawne dotyczące wznowienia postępo-wania, które wnioskodawca wskazał w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi ka-sacyjnej do rozpoznania, zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyż-szego. W dotychczasowym orzecznictwie wyjaśniono już bowiem, że „ponowne roz-poznanie sprawy po wznowieniu postępowania (art. 412 § 1 k.p.c.), będącego na-stępstwem uznania istnienia podstawy wznowienia przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c., obejmuje uwzględnienie nowych okoliczności faktycznych lub środków dowo-dowych, ich oceny z dotychczas zgromadzonym materiałem i stwierdzenie, w jakim zakresie okoliczności objęte tą podstawą wpłyną na treść poprzedniego orzeczenia” oraz że uwzględnienie tych dowodów „nie może prowadzić do kontroli poprzednio wydanego orzeczenia i jeśli powyższe „nowości" nie wpływają na jego treść” (posta-nowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2009 r., II CSK 501/08). W odniesieniu do podstawy obejmującej nowe fakty i dowody zachodzi więc potrzeba uwzględnie-nia ich i oceny wspólnie ze zgromadzonym dotychczas w sprawie materiałem, a nie rozstrzygnięcia sprawy na podstawie wyłącznie nowych dowodów (wyrok Sądu Naj-wyższego z dnia 16 maja 2007 r., III CSK 56/07). Wyjaśniono również, że rozpatry-wanie sprawy na nowo w granicach zakreślonych podstawami wznowienia oznacza, że podstawy te decydują o tym, w jakim zakresie wyniki poprzedniego rozpatrywania 4 sprawy należy uwzględniać przy wydawaniu orzeczenia we wznowionym postępo-waniu. Trzymając się ściśle konkretnych przyczyn wznowienia sąd nie rozpoznaje po raz kolejny sprawy w pełnym zakresie, tj. w zakresie w jakim sprawę rozpoznaje sąd pierwszej lub drugiej instancji. Jego działanie ma jedynie charakter kierunkowy i ograniczone jest przez samego skarżącego, który opiera skargę na konkretnej przy-czynie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., III CSK 56/07). W przypadku gdy podstawą wznowienia było oparcie rozstrzygnięcia na akcie normatywnym uznanym później przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Kon-stytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, rozpatrywanie sprawy będzie powodowało konieczność uwzględnienia innego stanu prawnego w takim za-kresie, w jakim wpływa on na orzeczenia wydawane w tym postępowaniu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., III CSK 56/07). Zatem stosownie do art. 412 § 1 k.p.c. zakres ponownego rozpatrywania sprawy obejmuje ustalenie istnienia powoływanej podstawy oraz jej wpływu na treść poprzednio wydanego orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2009 r., II CSK 501/08). Tymczasem argumentacja pełnomocnika skarżącego w tym zakresie oparta jest na błędnym założeniu, zgodnie z którym stwierdzenie niekonstytucyjności prze-pisu, który stanowił jedną z podstaw prawnych orzeczenia, którego skarga o wzno-wienia postępowania dotyczy, oznacza konieczność wydania pozytywnego dla wnio-skodawcy rozstrzygnięcia. Skutek taki nie wynika zaś z art. 412 § 1 k.p.c. w związku z art. 4011 k.p.c., ponieważ sąd może oddalić skargę o wznowienie postępowania, jeżeli okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania istnieją, ale nie mają wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tak też orzekł Sąd Okręgowy w za-skarżonym skargą kasacyjną wyroku, że nawet w przypadku pominięcia niekonstytu-cyjnego przepisu, który został zastosowany w wyroku Sądu Okręgowego w Przemy-ślu z dnia 29 czerwca 2007 r., III Ua 42/07, inne zastosowane w tym orzeczeniu przepisy, w szczególności zaś art. 58 § 2 k.c., uzasadniają oddalenie skargi o wzno-wienie, gdyż wyrok, którego skarga dotyczy odpowiada prawu. Z kolei „zastosowanie art. 58 k.c. jako zamiennej podstawy prawnej” oraz „za-stosowanie art. 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych do przyjęcia, iż premii oraz nagrody nie uwzględnia się w podstawie usta-lania wymiaru zasiłku chorobowego, co w sposób istotny jest sprzeczne z rozporzą-dzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia eme- 5 rytalne i rentowe, które szczegółowo wylicza, które przychody pracownika są uwzględniane w podstawie wymiaru składek, a tym samym w podstawie ustalania wysokości zasiłku chorobowego” i „brak zastosowania art. 38 ust. 1 w związku z art. 36 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w związku z błędnym ustaleniem w zaskarżonym wyroku podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przez nieuwzględnie-nie tego przepisu, a szczególnie przez pominięcie w tych ustaleniach samej umowy o pracę” nie są zagadnieniami prawnymi w rozumieniu art. 3939 § 1 pkt 1 k.p.c., zaś kwestia, czy w zaskarżonym wyroku sąd prawidłowo zastosował powyższy przepis nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyjęcie kasacji do rozpoznania, chyba że skarżący wykaże w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpo-znania, że nieprawidłowość w tym zakresie czyni skargę oczywiście zasadną w ro-zumieniu art. 3939 § 1 pkt 4 k.p.c. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji posta-nowienia. ========================================