IV CZ 2/10
PostanowienieIzba Cywilna2010-02-04
Skład orzekający: Barbara Myszka, Krzysztof Pietrzykowski, Dariusz Zawistowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy trudna sytuacja majątkowa strony, która uzasadniała zwolnienie od kosztów sądowych, może stanowić podstawę do odstąpienia od obciążenia tej strony kosztami postępowania apelacyjnego na rzecz strony przeciwnej na podstawie art. 102 k.p.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że trudna sytuacja majątkowa strony, która uniemożliwia jej pokrycie kosztów procesu należnych przeciwnikowi, stanowi przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c., pozwalający na odstąpienie od obciążenia tej strony kosztami postępowania apelacyjnego. Ocena sytuacji majątkowej powódki dokonana przez Sąd Apelacyjny była usprawiedliwiona, gdyż wynikała z oświadczenia o stanie majątkowym, które stanowiło podstawę do przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych.Stan faktyczny
Powódka dochodziła ochrony dóbr osobistych i zapłaty. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki, ale w postanowieniu zawartym w wyroku orzekł o nieobciążaniu powódki kosztami postępowania apelacyjnego na rzecz strony pozwanej, powołując się na jej trudną sytuację majątkową i charakter sprawy. Strona pozwana wniosła zażalenie na to postanowienie, domagając się zasądzenia zwrotu kosztów procesu za drugą instancję.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CZ 2/10 POSTANOWIENIE Dnia 4 lutego 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa D. B. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „J.(…)” w R. oraz Z. R. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 lutego 2010 r., zażalenia strony pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej „J.(…)” w R. na postanowienie w przedmiocie kosztów procesu zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 9 października 2009 r., sygn. akt I ACa (…), oddala zażalenie Uzasadnienie Sąd Apelacyjny w postanowieniu z dnia 9 października 2009 r., zawartym w wyroku oddalającym apelację powódki, orzekł o nieobciążaniu powódki kosztami postępowania apelacyjnego na rzecz strony pozwanej. Strona pozwana w zażaleniu na to postanowienie zarzuciła naruszenie art. 98 § 2 k.p.c. w zw. z art. 102 k.p.c. i wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu za drugą instancję, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
2 Sąd Apelacyjny odstąpił od obciążenia powódki obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego na rzecz strony pozwanej na podstawie art. 102 k.p.c., wskazując, że przemawia za tym sytuacja majątkowa powódki oraz charakter rozpoznawanej sprawy. Zgodnie z art. 102 k.p.c. sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami w wypadkach szczególnie uzasadnionych. Na gruncie tego przepisu trudna sytuacja majątkowa, która uniemożliwia pokrycie przez nią kosztów procesu należnych przeciwnikowi należy do przypadków uzasadniających odstąpienie od zasady wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c. Ocena sytuacji majątkowej powódki dokonana w tym zakresie przez Sąd Apelacyjny była usprawiedliwiona. Wynikała ona dostatecznie z oświadczenia o stanie majątkowym powódki, które stanowiło podstawę do przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego względu zażalenie było pozbawione uzasadnionych podstaw i podlegało oddaleniu na podstawie art. 3941 § 3 i 39814 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- II CZ 103/12 2012-09-26Czy trudna sytuacja majątkowa i osobista powódki, która przegrała apelację, uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. w celu zwolnienia jej od kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, mimo uzyskania znaczą…
- II CZ 82/11 2011-11-25Czy sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego, mimo jej trudnej sytuacji majątkowej, jeśli inicjuje ona proces w sprawie, która została już prawomocnie rozstrzygnięta?
- IV CZ 23/12 2012-06-06Czy trudna sytuacja majątkowa strony przegrywającej proces, w tym odbywanie kary pozbawienia wolności, stanowi wystarczającą podstawę do zastosowania art. 102 k.p.c. w postępowaniu apelacyjnym?
- V CZ 69/11 2011-10-06Czy trudna sytuacja życiowa i materialna powoda, który był zwolniony od kosztów sądowych w pierwszej instancji, stanowi wystarczającą podstawę do zastosowania art. 102 k.p.c. i nieobciążania go kosztami postępowania apel…
- II CZ 89/11 2011-11-09Czy trudna sytuacja majątkowa strony przegrywającej apelację może stanowić szczególnie uzasadniony wypadek uzasadniający nieobciążanie jej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c.?
Powołane przepisy
art. 98 § 2 KPCart. 102 KPCart. 98 § 1 KPCart. 3941 § 3§ 2§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy