FSK 1074/04
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2005-01-13
Skład orzekający: Sylwester Marciniak, Włodzimierz Kubiak, Jerzy Rypina
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną może dokonywać samodzielnych ustaleń faktycznych nieobjętych skargą kasacyjną?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Sąd jest związany podstawami kasacyjnymi określonymi w skardze i nie może dokonywać samodzielnych ustaleń faktycznych nieobjętych skargą kasacyjną. Wniosek o ustalenie, że zaległość podatkowa nie istniała, jest niedopuszczalny w postępowaniu kasacyjnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. Spór koncentrował się na tym, czy samochód osobowy był własnością podatnika, czy też współwłasnością wspólników spółki cywilnej, co miało wpływ na możliwość dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Podatnik przedstawił dowody rejestracyjne i ubezpieczeniowe na swoją rzecz, a następnie aneks do umowy spółki cywilnej z datą pewną, wprowadzający pojazd do majątku spółki. Organy podatkowe i WSA uznały, że aneks został sporządzony na potrzeby kontroli i nie wykazał współwłasności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od Krystyny i Jacka M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 450 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędziowie NSA Włodzimierz Kubiak, Jerzy Rypina (spr.), Protokolant Ewa Głowacka, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Krystyny i Jacka M. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia 10 lipca 2003 r., Sygn. SA/Bd 1575/03 wydanego w sprawie ze skargi Krystyny i Jacka M. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 18 lutego 2003 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. 1. Oddala skargę kasacyjną 2. Zasądza od Krystyny i Jacka M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 10 lipca 2003 r. SA/Bd 1575/03 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy oddalił skargę Krystyny i Jacka małż. M. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 18 lutego 2003 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r.
W motywach wyroku Sąd wskazał, że istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy samochód osobowy marki Skoda Felicja Kombi w 1999 r. był objęty współwłasnością wspólników spółki cywilnej "H." czy też był własnością skarżącego Jacka M. Kwestia ta jest o tyle istotna, że w razie uznania przedmiotowego pojazdu za środek trwały wskazanej spółki cywilnej, mogłaby ona dokonywać stosownych odpisów amortyzacyjnych, stanowiących koszt uzyskania przychodów na podstawie art. 22 ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Na omówioną okoliczność skarżący przedstawili dowód rejestracyjny pojazdu, wystawiony na Jacka M., dowody zawarcia umowy ubezpieczenia pomiędzy Jackiem M. a Powszechnym Zakładem Ubezpieczeń. Nadto w dniu rozpoczęcia kontroli, to jest w dniu 30 października 2001 r. Jacek i Witold M. złożyli pisemne oświadczenie, że wymieniony pojazd jest własnością Jacka M. Następnego zaś dnia, a więc 31 października 2001 r. kontrolującym przedłożono dokument w postaci aneksu do umowy spółki cywilnej, z treści którego wynikało, że w dniu 23 maja 1998 r. Jacek M. wprowadził do majątku spółki cywilnej przedmiotowy pojazd. Na tym dokumencie widniała data pewna, 31 października 2001 r.; w tym dniu umowa została przedstawiona w Urzędzie Skarbowym w W. i od tej czynności została uiszczona opłata skarbowa wraz z odsetkami, wobec uchybienia terminowi do zgłoszenia umowy do wymiaru tej opłaty.
Zdaniem Sądu dokonana przez organy podatkowe ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie odpowiada w pełni regułom swobodnej oceny dowodów i nie nosi znamion dowolności. Uznano, że skarżący nie uzasadnił w sposób racjonalny przyczyn sprzeczności pomiędzy składanymi oświadczeniami a przedstawionymi następnie dokumentami, ograniczając się do zarzucenia organom podatkowym bezprawnej ingerencji w treść zobowiązań cywilnoprawnych. Sąd wskazał, że organy podatkowe, na podstawie art. 191 Ordynacji podatkowej, mają prawo do oceny dowodów zgłoszonych przez podatnika w toku postępowania.
Sąd uznał za zasadne stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach organów podatkowych, że skarżący nie wykazał, iż w 1999 r. przedmiotowy samochód stanowił współwłasność wspólników spółki cywilnej; wniosek taki wynika z treści pisemnego oświadczenia złożonego organom podatkowym przez właściciela samochodu. Podniesiono dalej, że zasady doświadczenia życiowego nakazują poddawać w wątpliwość treść aneksu do umowy spółki cywilnej, który złożony został następnego dnia po rozpoczęciu kontroli podatkowej, po uiszczeniu w tym samym dniu należnej od tej czynności opłaty skarbowej. Za w pełni uzasadnione zasadami logicznej oceny dowodów, Sąd uznał stwierdzenie, że dokument ten sporządzony został na potrzeby kontroli, w trakcie jej trwania.
W skardze kasacyjnej, złożonej na podstawie przepisu art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, Krystyna i Jacek M. wnieśli o uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia 10 lipca 2003 r. SA/Bd 1575/03 i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów podatkowych obu instancji oraz o ustalenie, że zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. nie istniała.
Wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez rażące naruszenie art. 21 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym przez uznanie w wyroku za zgodne z prawem zastosowanie w postępowaniu podatkowym obu instancji przepisów art. 189 Kpc w związku z art. 58 Kc, czego następstwem w istocie było uznanie za nieważny aneksu do umowy spółki, podczas gdy prawo takie przysługiwało tylko sądom powszechnym. Zarzucono nadto wyrokowi naruszenie art. 2 Konstytucji RP, to jest zasady państwa prawnego, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na przepisach, do stosowania których ani organy podatkowe ani Sąd nie miały ustawowego upoważnienia.
W uzasadnieniu skargi wskazano ponadto, że Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku popełnił istotne omyłki w opisie stanu faktycznego, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Polegają one, zdaniem wnoszącego skargę, na stwierdzeniu, że pisemne oświadczenie o własności spornego samochodu złożyło dwóch wspólników, gdy tymczasem uczynił to jeden z nich oraz przypisanie skarżącemu twierdzenia, iż sam wpis środka trwałego do ewidencji spółki tworzy tytuł prawny do tego środka.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania, czego w sprawie niniejszej nie stwierdzono. Taka regulacja prawna powoduje związanie Sądu podstawami kasacyjnymi w skardze określonymi, a nadto pozbawia Sąd możliwości dokonywania samodzielnych ustaleń w zakresie nie objętym skargą kasacyjną.
W świetle przedstawionego przedmiotu kontroli orzeczeń sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należało uznać za oczywiście nieuzasadnioną.
W skardze kasacyjnej zarzuca się zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisu art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Przepis ten stanowi, że Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżony wyrok w jakikolwiek sposób naruszył wymieniony przepis prawa. Nie wynika to ani z treści zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia ani też z jego uzasadnienia. Zarzut uznania w przedmiotowym wyroku za zgodne z prawem zastosowanie w postępowaniu podatkowym art. 189 Kpc w związku z art. 58 Kc, czego następstwem miało być w istocie uznanie za nieważny aneksu do umowy spółki, jest niczym nie poparty i stanowi rezultat nieuprawnionej nadinterpretacji treści motywów zaskarżonego wyroku. Nie wynika bowiem z ich treści, aby Sąd wymienione przepisy prawa stosował i uznał aneks do umowy spółki cywilnej za nieważny. Organy podatkowe miały natomiast prawo do dokonania swobodnej oceny czy podniesiona przez skarżącego okoliczność, wniesienie do spółki cywilnej przedmiotowego pojazdu, została udowodniona i z uprawnienia tego skorzystały, zgodnie z przepisem art. 191 Ordynacji podatkowej. Z kolei Sąd w zaskarżonym wyroku, dokonując kontroli legalności decyzji organów podatkowych wydanych w sprawie, nie stwierdził, żeby wymieniony przepis prawa organy te naruszyły. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że Sąd przekroczył w ten sposób swoją właściwość określoną w art. 21 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Stanowi to także o nie uwzględnieniu zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia art. 2 Konstytucji RP.
Wniosek skargi kasacyjnej o "ustalenie, że zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. nie istniała" jest wadliwy, gdyż nie jest on przewidziany w przepisie art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wskazane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej istotne omyłki, jak to określono "w opisie stanu faktycznego", nie mogą być rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny, zarówno z uwagi na nie wskazanie w zarzutach skargi naruszeń konkretnych przepisów postępowania przed Sądem jak i wobec treści powołanego wyżej przepisu art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami Administracyjnymi.
Mając zatem na względzie powyższe ustalenia, w oparciu o przepisy art. 184 i art. 204 pkt 1 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło